Za'îf mahlasını kullanan Hacı Mustafaoğlu’nun mevlid türündeki eseri. Eserin bilinen beş nüshası vardır (Nüshalar için bk. Köksal 2011: 101-102). Şair eserin adını metin içinde zikreder: “Hoş dimâğımda lezîz buldum dadın / Mecma’u’l-Envâr diyü virdim adın” (1681). Yine şairin bildirdiğine göre iki hafta gibi kısa bir sürede yazılmış olan eser, Bursa’da 25 Muharrem 896/8 Aralık1490 pazar günü tamamlanmıştır (168-1683. beyitler). Eser, tamamen rastgele olmak üzere kimi yerlerde fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün, kimi yerlerde mefâ'îlün mefâ'îlün fe'ûlün kalıbında ve mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Üç nüsha üzerinden yapılan tenkitli metne göre beyit sayısı 1736’dır. Zuhal Kültüral (2009) neşrinde metnin 1792 beyit olması, aslında esere dâhil olmayan ilk 110 beytin eklenmesinden kaynaklanmaktadır. Nitekim manzumenin sonundaki “Bilmek istersen ki kaç beytdür bunı / Hoş nazar kıl bu rakam söyler anı” beytinin yanında iki nüshada “aded-i beyt: 1722” ibaresi mevcuttur. Mecma’u’l-Envâr’da bölüm başlıkları yoktur. Bölümler birbirinden ya vasıta beyitleriyle veya -çok az geçen- “Fasl” denilen başlıklarla ayrılmaktadır. Eser tevhid, na't, dört halife ve ehl-i beytin anılması, Emîr Buharî Hazretleri’ne övgü ve yazılış sebebinden sonra nübüvvet nurunun intikali, Hz. Peygamber’in doğumu öncesindeki olaylar ve mucizeler, doğum, doğumdaki mucizeler, Hz. Muhammed altı yaşındayken annesi Âmine Hatun'un vefatı ve süt annesi Halime’ye verilmesi, Hz. Muhammed’in azalarının medhi ve bazı mucizeleri, evliliği, risaletin gelmesi, “mucizât” bölümü, “miraç” bölümü ve Hz. Muhammed’in ölümünden sonra “hâtime” bölümüyle sona erer. Hâtimeden sonra yine Za'îf tarafından yazılan Emir Sultan övgüsünde bir kıta ve iki gazel yer almaktadır.

Mecma'u’l-Envâr müellifi, hemşehrisi Süleyman Çelebi’yi takip etmekle birlikte beyit sayısı bakımından onun yaklaşık iki buçuk katı hacminde bir eser ortaya koymuştur. “Mucizât” bölümü çok uzun tutulmuş, Süleyman Çelebi’de zikredilmeyen pek çok mucizeye yer verilmiştir. Yazıcıoğlu’nun Muhammediye’sinden yararlandığını zikreden şairin Muhammediye’yle aynı kalıpları çift vezin olarak kullandığı da hesaba katıldığında ondan muhtevanın yanı sıra şekil bakımından da etkilendiğini söylemek mümkündür. Mecma'u'l-Envâr, yazıldığı dönem olan Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerini koruması bakımından Türk dili tarihi açısından da kayda değer bir eserdir. Eserin dili halk için yazılmış sadece didaktik gaye gözeten metinler kadar sade değil, ancak anlaşılması güç denilecek kadar ağır değildir. Za'îf’in dil konusunda olduğu gibi nazım tekniği bakımından da çağının bir aynası olduğunu söylemek mümkündür. Çokça yapılan imale ve özellikle zihaflar eserin nazım tekniğiyle ilgili en belirgin taraflarındandır.

Üzerine bir yüksek lisans tezi (Koca 1998) hazırlanan eser, bir kitap (Kültüral 2009) ve bir kitap bölümü (Köksal 2011: 87-266) olarak yayımlanmıştır.

Şairin biyografisi için bk. “Za'îf, Yahyâ, Hacı Mustafâoğlu”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/zaif-yahya-haci-mustafaoglu