MÂTEMNÂME (FEYZÎ)
Kerbelâ mersiyesi
Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli (d. 1258/1842 - ö. 1328/1910)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Muallim Feyzî’nin Kerbelâ mersiyelerini ihtiva eden eseri. Muhtevasında 1 kaside, 1 murabba, 3 muhammes ve 2 müseddes nazım şekliyle kaleme alınmış 7 mersiye bulunmaktadır. Feyzî, eserin başındaki kasidesinde Kerbelâ Hadisesi’ni tahkiyevî bir üslupla anlatmıştır. Feyzî’nin Kerbelâ’da yaşanan olaylarla ilgili hüzün ve duygu yüklü mısralarına musammat nazım şekliyle söylediği şiirlerinde rastlanmaktadır. Murabba ve muhammes nazım şekliyle söylediği mersiyelerin başında musammatlarla aynı vezin ve kafiyede bir beyit bulunmaktadır. Bunlardan biri de “Düşdi Hüseyn atından sahrâ-yı Kerbelâ’ya / Cibrîl git haber ver Sultân-ı Enbiyâyâ” beytidir. Feyzî, Vâveylâ eserinde de bu beyte yer verir ve bir açıklamada bulunur. Buna göre söz konusu beyit, Şîrzâd adlı bir şaire aittir ve 1289/1872 yılında yayımlanmıştır. Feyzî, Kâzım Paşa’nın bu beyti, Makalîd-i Aşk’ında (1301/1889) intihal etmek suretiyle sahiplendiğini ifade eder (1314: 6).

Abdülbaki Gölpınarlı, Feyzî’nin mersiyelerini eşsiz olarak nitelendirir ve şairi Türkçe mersiyede, en büyük üstat olarak vasıflandırır (2003: 4). Gerçekten de şair, Ehl-i Beyt’in uğradığı nice zulmü ve onlara olan muhabbetini samimi ve lirik bir üslupla anlatmıştır.

Eser, 1289/1872 yılında Camlı Han Matbaasında 8 sayfa olarak basılmıştır. Eserdeki mersiyelerden üçü daha sonra şairin aynı muhtevayı işleyen Vâveyla isimli kitabında yayımlanmıştır. Eserin metni neşredilmiştir (Arslan, Erdoğan 2008; Çiftçi 2012).

Şairin biyografisi için bk. “Feyzî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-ahmed-feyzi-tebrizli  

Eserden Örnekler


Muhammes

Dâimâ eyle figân ebr gibi

Kim musîbet-zededir Âl-i Nebî

Mâtem et kendine bezm-i tarabı

Ağla ey dîde-i giryân ağla

Bu Hüseyn mâtemidir kan ağla


Zulm-ı bî-hadd ü hisâb etdi felek

Hâne-i dîni harâb etdi felek

Ehl-i îmânı kebâb etdi felek

Ağla ey dîde-i giryân ağla

Bu Hüseyn mâtemidir kan ağla


Kerbelâ vak’asını yâd kılın

Turmayup nâle vü feryâd kılın

Rûh-ı Peygamber’i dil-şâd kılın

Ağla ey dîde-i giryân ağla

Bu Hüseyn mâtemidir kan ağla

...

Azm idüp tâ’ife-i küfr-medâr

Edeler izzet-i Peygamber’i hâr

Âhuvân-ı haremi sayd u şikâr

Ağla ey dîde-i giryân ağla

Bu Hüseyn mâtemidir kan ağla


Feyzi’yâ açma rumûz-ı haremi

Açma nâ-mahrem-i aşka bu gamı

Tayy-ı tûmâr iderek kır kalemi

Ağla ey dîde-i giryân ağla

Bu Hüseyn mâtemidir kan ağla (Feyzî 1289: 5-6).

Kaynakça


Arslan, Mehmet, Erdoğan, Mehtap. (2008). Kerbelâ Mersiyeleri. Ankara: Grafiker Yayınları.

Çiftçi, Cemil. (2012). Mâtem-nâme ve Vâveylâ. İstanbul: Kevser Yay.

Feyzî. (1289). Mâtem-nâme. İstanbul: Camlı Han Matbaası.

Gölpınarlı, Abdülbaki. (2003). Mevlânâ Müzesi Abdülbâkî Gölpınarlı Kütüphanesi Yazma Kitaplar Kataloğu. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Şîrzâd. (1314). Mersiye (Vâveylâ). İstanbul.

Atıf Bilgileri


Yekbaş, Hakan. "MÂTEMNÂME (FEYZÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/matemname-feyzi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 HAYYÂM (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Hakan Yekbaş
Görüntüle
2 VÂVEYLÂ (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Hakan Yekbaş
Görüntüle
3 SÛZ U GÜDÂZ (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Hakan Yekbaş
Görüntüle
4 DÎVÂN (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
5 EŞ'ÂR-I FEYZÎ (FEZYÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Hakan Yekbaş
Görüntüle
6 PÂK NİHÂD VE PÂK DÂMEN (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
7 KÂMÛS (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
8 CEP LUGATİ (FEYZÎ) Feyzî, Ahmed Feyzî, Tebrizli Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
9 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
10 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
11 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
12 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
13 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
14 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
15 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
16 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
17 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
18 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle