- Yazar Biyografisi (TEİS)
Feryâdî, Derviş Hasan Efendi (1325/ 1907’de sağ) (1325/ 1907’de sağ) - Madde Yazarı: Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:11/08/2021
MANZÛME-İ HAKÎKİYYE/ DÎVÂN-I FERYÂDÎ (FERYÂDÎ)
şiirlerFeryâdî, Derviş Hasan Efendi (1325/ 1907’de sağ) (1325/ 1907’de sağ)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Şeyh Hasan, Derviş Hasan Efendi, Şeyh Hasan Baba isimleri ile de anılan Erzurumlu şair Feryâdi'nin eseri. Yapılan son çalışmaya göre (Alkan İspirli vd. 2016), Dîvân-ı Feryâdî'de 179 gazel, 9 müseddes, 2 muhammes, 3 nazm (vefat üzerine/ cevher tarih), 1 müstezad, 4 müfred, hece ölçüşü ile yazılmış 46 manzume (koşmalar) yer almaktadır.
Manzûme-i Hakîkiyye’den Nakşibendi, Rıfâî tarikatleri ile ilgili manzumeler şairinin bu tarikatlara intisabı veya yakınlığı olduğunu düşündürür. Eserin dikkat çeken özelliklerinden birisi de kelime oyunlarıdır. Aynı beyitte yer alan evc, feryâd (Feryâdi), nevâ, perde, aşirân, acem (Acem), aşirân-ı acem, nefh, rast, sabâ, nâle, hicâz (Hicâz) kelimeleri, hem musiki makam ve ıstılahı olarak hem de lügat anlamlarıyla kullanılmıştır. Klâsik Türk mûsikîsine ait makam ve terimlerin divan şairi tarafından çoğu zaman tevriye, îhâm-ı tenâsüp ve mecaz... yoluyla zengin bir anlam şölenine zemin hazırladığı görülür. Feryâdî, söz konusu makamların inici (evc), inici-çıkıcı (nevâ), inici (aşirân-ı acem), çıkıcı (rast), çıkıcı (sabâ), inici- çıkıcı bazen çıkıcı (hicâz) seyirlerinden, hatta duraklarından, perdelerinden... yararlanarak, bir âşık olarak kendi durumunu da ifade edebilmeyi, zeminden evce (göklere) çıkan feryadını dile getirirken, mekan olarak da Acem’den Hicâz’a doğru zaten ateşli olan feryadının sabâ rüzgarı ile daha da yanıcı hâle geldiğini, aynı zamanda Hicaz’ın müslüman bir şair için ne kadar önemli olabileceğini, ... ve daha pek çok şeyi anlatmayı hedefler, hüsn-i tahallus, tecrid, tevriye, iham-ı tenasüp, mecaz ve leff ü neşrle zengin bir hâle getirmiştir. Bu zenginliğe Feryâdi Dîvânı’nda çokça rastlamak mümkündür (Alkan İspirli vd.2016: 9-24).
Eser 37 varaktır. Elimizde müellif hatlı nüshadan vaktiyle çekilmiş, bazı yerleri silik bir fotokopi vardır. Fotokopisi olan nüshanın aslı bu gün için elde yoktur. Manzûme-i Hakîkiyye yayımlanmıştır (Alkan İspirli vd. 2016).
Şairin biyografisi için bk. “Feryâdi, Dervîş Hasan, Dervîş Hasan Efendi, Şeyh Hasan, Şeyh Hasan Baba”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feryadi-dervis-hasan-dervis-hasan
Eserden Örnekler
Gazel
Var mıdır bu derd-i aşkın çâresi Lokmâna sor
Nâr-ı hasretde yanıp yakıldığım cânâna sor
Esdi bir sevdâ yeli serimde kıldı âşiyân
Gerçek âşık olduğum var server-i hûbâna sor
Kimdir âlemde benim tek câm-ı aşkından kanar
Böyle rüsvâ-yı cihân mestâne-i rindâna sor
Sor nidem Feryâdi yâre nice terk etdin beni
Verdiğin ahdi bana yanındaki sultâna sor
Gazel
Nefse uymuş bir takım bî-gâne irfân gözlemez
Tâlib-i dünyâ olan cân içre cânân gözlemez
Aklı yok mu ibret almaz mı aceb insân olan
Fâniye meyl eyleyip bâkîde ihsân gözlemez
Hâb u gafltten uyanmaz kendi kendin açmaz
Nâre yakar cismini cennetde mesken gözlemez
Şaşırır habb-ı sivâ nefs ile şeytân âdemi
Düşürür kendisini bin derde dermân gözlemez
Olma Feryâdi sakın böyle giriftâr-ı sivâ
Bir rızâdan gayrı asla kâmil insân gözlemez (Alkan İspirli vd.2016: 9-24).
Kaynakça
Alkan İspirli, Serhan, Ahmet Akpınar ve Azimet Karatekin (2008). "Erzurumlu Bilinmeyen Bir Divan Şairi: Feryâdi", Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 3 (2): 447-464.
Alkan İspirli, Serhan, Ahmet Akpınar (2016). Feryâdi: Derviş Hasan Efendi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Erzurum’un Yüzleri Serisi.
Altınölçek, Haşmet (1998). Bir İletişim Aracı Olarak Müzik ve Müzikle Tedavi Yöntemleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Eskişehir. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ESRÂR-I GAYB/ (FERYÂDİ) | Feryâdî, Derviş Hasan Efendi | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 2 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 4 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 5 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 6 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 7 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 8 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |