- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nizârî, Abdurehim - Madde Yazarı: Prof. Dr. Adem Öger
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Çağatay
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap-Uygur
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:14/03/2022
MAHZÛN İLE GÜLNİSÂ (NİZÂRÎ)
aşk mesnevisiNizârî, Abdurehim (d. 1183/1770 - ö. 1266/1850)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Uygur divan şairi Abdurehim Nizârî’nin kaleme aldığı bir mesnevi. Mahzûn ile Gülnisâ’nın aşk maceralarını konu alan ve 796 beyitten oluşan bu eser, on bir bölümden oluşmaktadır. Her bölümde hikâyenin ayrı bir epizodunun anlatıldığı eserde, halk arasındaki sözlü anlatmalar divan şiiri geleneği içerisinde yeniden tanzim edilmiştir.
Eserin kahramanı Mahzûn, Bağdatlı bir tüccar olan Mesûd’un oğlu, Gülnisa ise Bağdatlı bir başka tüccar olan Hoca Saîd’in kızıdır. Aynı okulda eğitim alan ve küçük yaşlardan itibaren birbirini sevmeye başlayan bu iki genç, ileriki yıllarda birçok engelle karşılaşır, ancak hikâyenin sonunda birbirlerine kavuşurlar. Nizârî, bu eserinde kahramanları halk arasından seçmiştir (Osman 2002: 983; Öger ve Yılmaz 2011: 43).
Eser tematik olarak güzellik-çirkinlik, doğruluk-yanlışlık, güven-korku gibi zıtlıklar üzerine kurulmuştur. Akıcı bir üslup ve halkın konuşma diline yakın sade bir dille kaleme alınan eserde, bu dünyanın fani ve vefasız olduğuna dikkat çekilir (Utuk vd. 2006: 60-62).
Şairin biyografisi için bk. “Nizârî, Abdurehim”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nizari-abdurehim
Eserden Örnekler
Gülnisâ:
Hemânâ visâlim ğanîmet durur
Bu eyyâm-ı vasl yahşı furset durur
Çü Mahzûn didi bu iş ermes salâh
Revâdur Müsülmanğa akd-i nikâh
Taleb birle bolmak kerek ey nigâr
Niten vasl bolsak yene ikki yâr
Uşukmak bu kâr içre şeytân işi
Ki sabr eylemek ol ki rahmân işi
Didi Gülnisâ başıma tüşti iş
Firâkın yürek bağrıma urdı niş
Seninsiz tiriklik mana bes harâm
Koyup derd-i fürkatde kılğun hırâm
Berip hançerinni mana yâdigâr
Könülni serencâm etip bol sevâr
Ki vasl olğuça anı saklap turay
Birev sunsa kol sînesige uray
[…]
Ki ta‘zîm etip turdı hürmet bile
Sorap hâlini mihr ü şefkât bile
Didi Gülnisâ bizge çüşti bu hâl
Kılıpmen atam öyidin intikâl
Ki ihsân ile mollanı serfirâz
Kılıp belki min tenge kıldı niyâz
Didi ey mana pîr-i erbâbdın
Emânet sözümni tutun mutmain (Ömer 1998:1032-1037).
Kaynakça
Osman, Ğeyretcan (2002). Uyğur Klassik Edebiyati Kiskiçe Tarihi. C. 2. Ürümçi: Şincang Maarip Neşriyati.
Öger, Adem ve K. Yılmaz (2011). “Uygur Sahasında Yetişmiş Bir Divan Şairi: Abdurehim Nizâri”. NEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1: 39-50.
Ömer, Şeripidin (1998). XIX. Asırdaki Uyğur Edebiyati Tarihi 2, Ürümçi: Şincang Universiteti Neşriyati.
Utuk, İmincan Ehmedi, M. Mirziehmet, H. Abdusalam, Ş. Elahun, M. Muhemmet (2006). Uyğur Edebiyatı Tarihi. C. 3. Beicing: Milletler Neşriyati.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | FERHÂD Ü ŞÎRÎN (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 2 | LEYLÂ VÜ MECNÛN (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 3 | RÂBİÂ İLE SAÎDİN (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 4 | ZÂDU’N-NECÂT (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 5 | ÇEHÂR DERVİŞ (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Feridun Tekin |
Görüntüle | ||
| 7 | HEFT PEYKER TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 8 | GÜLİSTÂN TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ TEZKİRE-İ MUKÎMHÂNÎ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 10 | YÛSUF VE ZÜLEYHÂ TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 11 | ŞÂH U GEDÂ TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 12 | SA‘ÂDETÜ’L-İKBÂL (AVAZ OTAR) | Avaz, Avaz Otar | Dr. Duygu Koca |
Görüntüle | ||
| 13 | DÎVÂN (EMÎN) | Emîn, Molla Ali Binni Molla Emîn | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 14 | DİVAN (EMÎR) | Emîr, Ömer Han | Prof. Dr. Mustafa Tanç |
Görüntüle | ||
| 15 | KÜLLİYÂT-I GARÎBÎ (GARÎBÎ) | Garîbî, Huşal | Doç. Dr. Fatih Bakırcı |
Görüntüle |