- Yazar Biyografisi (TEİS)
Ebussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru
- Eser Yazılış Tarihi:16. yüzyıl
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:06/06/2022
MA'RÛZÂT (EBUSSU'ÛD EFENDİ)
fetvaEbussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi (d. 896/1490 - ö. 982/1574)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Şeyhülislâm Ebussu'ûd Efendi’nin, Kanunî Sultan Süleyman’a takdim edilen fetvalarının toplandığı eser.
Eserin ismi, müftü ve kadıların, sadrazam ve padişaha arz ettiği meseleler için kullanılan “ma’ruz” kelimesinden gelmektedir. Ma’rûzât’ta bulunan fetvalar, somut problemlerin çözümünden ziyade mevcut hukuk kurallarını değiştirerek bunun uygulanması konusunda bir yönlendirme niteliği taşımakta ve bu yönüyle diğer fetvalardan ayrılmaktadır (Akgündüz 2003: 72-73).
Hâce Çelebi Ebussu'ûd Efendi, müftüler arasında tartışmalara yol açan meseleleri incelemiş ve Hanefî fıkhından hareketle yaptığı değerlendirmeleri, padişahın onayıyla bir fetva metni olmaktan çıkararak bir kanun maddesine dönüştürmüştür. Müellif, Ma’rûzât’taki maddeleri salât, zekât, nikâh, cihâd, âbık, mefkûd, vakf, bey’, edebü’l-kâdî, şehâdet, da’vâ, mudârabe, vedîa, ârite, hibe, gasb, kısmet, kerâhiye ve istihsân, rehn, cinâyât, diyât, vesâyâ, ferâiz, icâre, ikrâh, hicr, şuf’a ve abd şeklinde sıralamıştır. Ebussuud Efendi bu maddeleri, ya metin içerisinde bir tarihle ferman olunduğunu ifade ederek veya herhangi bir tarih belirtmeden sadece “ferman olundu” diyerek yahut da fetva şeklinde özet olarak nakletmiştir (Düzenli 2013: 34-35).
Müellif nüshasına henüz ulaşılamayan eserin, kütüphanelerde birçok yazma nüshası bulunmaktadır. Ma’rûzât, öncelikle Millî Tetebbûlar Mecmuası’nda yayımlanmıştır. Bunu, Paul Horster’ın Almanca tercümesiyle birlikte hazırladığı çalışma takip etmiştir. Ayrıca eser, muhtelif nüshalara dayanarak Ahmet Akgündüz ve Pehlül Düzenli tarafından ayrı ayrı neşredilmiştir.
Yazarın biyografisi için bk. "Ebussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ebusuud-efendi-hace-celebi
Eserden Örnekler
“Ba’zı Müslümanlar, karyelerinde aslâ mescid olmayub ahâlîsi cemâ’atle namaz kılmasalar, hâkim-i şerî’at-i şerîfe mezbûrlara cebren mescid binâ ettirüb namaz kılmakda ihmâl edenleri ta’zîr lâzım olur mu? el-Cevâb: Olur. Öyle olan kurânın ehline cebr ile mescid binâ ettirüb salâta müdâvemet etdürmek içün vülât-ı Memâlik-i Mahmiyye’ye sene erba’în ve erba’în ve tis’i mie tarihinde müekked ahkâm-ı şerîfe vârid olmuşdur. Mûcebiyle amel olunmak lâzımdır.
...
Bostana suyi mikdarından ziyâde salub caddenin zer’ini ifsâd eylese dâmin olur.
Muallim şakirdini suya gönderüb sagîr suya düşüb gark olsa muallim üzerine diyet lâzım olur. ” (Düzenli 2013: 59-60, 185).
Kaynakça
Akgündüz, Ahmet (2003). “Ma’rûzât”. İslâm Ansiklopedisi. C. 28. İstanbul: TDV Yay. 72-73.
Düzenli, Pehlül (2013). Ma’rûzât Şeyhülislâm Ebussuud Efendi. İstanbul: Klasik Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | İRŞÂDÜ'L-AKLİ'SELÎM İLÂ MEZÂYA'L-KİTÂBİ'L-KERÎM (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru |
Görüntüle | ||
| 2 | GALATÂT-I EBUSSUÛD (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 3 | EL-KASÎDETÜ'L-MİMİYYE (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 4 | KASÎDE FÎ RİSÂİ'S-SULTÂN SÜLEYMÂN (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 5 | MÜNŞE'ÂT (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Dr. MEHMET AKİF YALÇINKAYA |
Görüntüle | ||
| 6 | FETÂVÂ-YI EBUSSUÛD EFENDİ (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 8 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 10 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 11 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 12 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 13 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 15 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 16 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |