MA'RÛZÂT (EBUSSU'ÛD EFENDİ)
fetva
Ebussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi (d. 896/1490 - ö. 982/1574)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Şeyhülislâm Ebussu'ûd Efendi’nin, Kanunî Sultan Süleyman’a takdim edilen fetvalarının toplandığı eser.

Eserin ismi, müftü ve kadıların, sadrazam ve padişaha arz ettiği meseleler için kullanılan “ma’ruz” kelimesinden gelmektedir. Ma’rûzât’ta bulunan fetvalar, somut problemlerin çözümünden ziyade mevcut hukuk kurallarını değiştirerek bunun uygulanması konusunda bir yönlendirme niteliği taşımakta ve bu yönüyle diğer fetvalardan ayrılmaktadır (Akgündüz 2003: 72-73). 

Hâce Çelebi Ebussu'ûd Efendi, müftüler arasında tartışmalara yol açan meseleleri incelemiş ve Hanefî fıkhından hareketle yaptığı değerlendirmeleri, padişahın onayıyla bir fetva metni olmaktan çıkararak bir kanun maddesine dönüştürmüştür. Müellif, Ma’rûzât’taki maddeleri salât, zekât, nikâh, cihâd, âbık, mefkûd, vakf, bey’, edebü’l-kâdî, şehâdet, da’vâ, mudârabe, vedîa, ârite, hibe, gasb, kısmet, kerâhiye ve istihsân, rehn, cinâyât, diyât, vesâyâ, ferâiz, icâre, ikrâh, hicr, şuf’a ve abd şeklinde sıralamıştır. Ebussuud Efendi bu maddeleri, ya metin içerisinde bir tarihle ferman olunduğunu ifade ederek veya herhangi bir tarih belirtmeden sadece “ferman olundu” diyerek yahut da fetva şeklinde özet olarak nakletmiştir (Düzenli 2013: 34-35). 

Müellif nüshasına henüz ulaşılamayan eserin, kütüphanelerde birçok yazma nüshası bulunmaktadır. Ma’rûzât, öncelikle Millî Tetebbûlar Mecmuası’nda yayımlanmıştır. Bunu, Paul Horster’ın Almanca tercümesiyle birlikte hazırladığı çalışma takip etmiştir. Ayrıca eser, muhtelif nüshalara dayanarak Ahmet Akgündüz ve Pehlül Düzenli tarafından ayrı ayrı neşredilmiştir.

Yazarın biyografisi için bk. "Ebussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ebusuud-efendi-hace-celebi 

Eserden Örnekler


“Ba’zı Müslümanlar, karyelerinde aslâ mescid olmayub ahâlîsi cemâ’atle namaz kılmasalar, hâkim-i şerî’at-i şerîfe mezbûrlara cebren mescid binâ ettirüb namaz kılmakda ihmâl edenleri ta’zîr lâzım olur mu? el-Cevâb: Olur. Öyle olan kurânın ehline cebr ile mescid binâ ettirüb salâta müdâvemet etdürmek içün vülât-ı Memâlik-i Mahmiyye’ye sene erba’în ve erba’în ve tis’i mie tarihinde müekked ahkâm-ı şerîfe vârid olmuşdur. Mûcebiyle amel olunmak lâzımdır.

...

Bostana suyi mikdarından ziyâde salub caddenin zer’ini ifsâd eylese dâmin olur.

Muallim şakirdini suya gönderüb sagîr suya düşüb gark olsa muallim üzerine diyet lâzım olur. ” (Düzenli 2013: 59-60, 185).

Kaynakça


Akgündüz, Ahmet (2003). “Ma’rûzât”. İslâm Ansiklopedisi. C. 28. İstanbul: TDV Yay. 72-73.

Düzenli, Pehlül (2013). Ma’rûzât Şeyhülislâm Ebussuud Efendi. İstanbul: Klasik Yay.

Atıf Bilgileri


Doğru, Rabia. "MA'RÛZÂT (EBUSSU'ÛD EFENDİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ma-ruzat-ebussu-ud-efendi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 İRŞÂDÜ'L-AKLİ'SELÎM İLÂ MEZÂYA'L-KİTÂBİ'L-KERÎM (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru
Görüntüle
2 GALATÂT-I EBUSSUÛD (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
3 EL-KASÎDETÜ'L-MİMİYYE (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
4 KASÎDE FÎ RİSÂİ'S-SULTÂN SÜLEYMÂN (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
5 MÜNŞE'ÂT (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Dr. MEHMET AKİF YALÇINKAYA
Görüntüle
6 FETÂVÂ-YI EBUSSUÛD EFENDİ (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
7 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
8 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
9 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
10 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
11 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
12 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
13 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
14 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
16 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle