LUGÂT-İ FÂRİSİYYE (NAKİYYE)
Türkçe-Farsça lügat
Nakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım (d. 1262/1845-46 - ö. 1316/1899)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Hadîce Nakiyye Hanım tarafından kaleme alınan eser. Lugât-i Fârisiyye olarak adlandırılmış olan sözlük, 2278 kelimeyi ihtiva etmektedir. 67 sayfadan oluşan eser, Sultan II. Abdülhamid'e sunulmuştur. İlk kadın sözlük yazarı olarak bilinen Hadîce Nakiyye Hanım tarafından kaleme alınan Farsça-Türkçe bu sözlük konu tasniflidir. Giriş ve hatime bölümleri olmayan sözlüğün başında Türkçe olarak yazılmış mensur kısa bir mukaddime vardır. Eserin sonunda ise Arapça gramer konuları yer almaktadır. Eser muhtelif konulara göre 41 bölüme ayrılmış ancak fasıl ve bab gibi başlıklar kullanılmamıştır. Bununla birlikte maddelerin fihristi olmadığı gibi faydalanılan kaynaklar da belirtilmemiştir.

Yazarın sözlükte imlâ kurallarına çok önem vermediği görülmektedir. Maddeler alfabetik sırayla dizilmemiştir. Farsça kelimelerin okunuşlarını göstermek için ayrıca hareke kullanılmamıştır. Rivayet yoluyla kaydedilmiş bazı kelimeleri ve eski Farsçada kullanılan sözcükleri sözlükte bulmak mümkündür.

1310/1892-93 yılında basılan eser, Beyazıt Devlet Kitaplığında Nu. 22556'da  kayıtlıdır. Lugât-i Fârisiyye’ye dair bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Ahmadzadeh 2018).

Yazarın biyografisi için bk. “Nakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanım”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nakiyye-hadice-nakiyye-hanim-nakiyye 

Eserden Örnekler


Eserden Örnekler

 

Kıymetdâr Taşlar

 

Türkçe

Fârsî

şimşirak taşı

şeb-çirâg

elmâs

goher

elmâs

govher

elmâs

covher

zümrüd

zomorrod

sarı yâkût

yâkût-i zerd

gök yâkût

yâkût-i kebûd

inci

dorr

inci

morvârîd

büyük inci

dorr-i yetîm

sedef

gûş-mâhî

pirûze

fîrûze

pirûze

fîrûzec

boncuk

şebe

kehlibâr

keh-robâ

defîne

kenz

makbûl

dil-âvîz

makbûl

dil-pezîr

yaldız

telâ

yaldızlı

sîm-endûd

kalıb akçe

nâsire

kalıb akçe

nebehre

kalıb akçe

mâh

rehin

girov

burc

vâm

kalıb akçe                                                       

jûyûf

 

                                                                                                                                        (Ahmadzadeh, 2018: 56-57).


Kaynakça


KAYNAKÇA

Ahmadzadeh, Solmaz (2018). Hatice Nakiyye Hanım Lugât-i Fârisiyye. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.

Nakiyye, Hadîce (1310). Lugât-i Fârisiyye. İstanbul: Mekteb-i Sanayi Matbaası.

Şentürk, Didem (2010). 19. Yüzyıl Şairlerinden Hatice Nakiyye Hanım’ın Divanı’nın Transripsiyonlu Metni ve İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Uğur, Gülbahar (2019). Türkçenin Tarihî Sözlükleri. Yüksek Lisans Tezi. Siirt: Siirt Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


ÖZER, Öznur. "LUGÂT-İ FÂRİSİYYE (NAKİYYE)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/lugat-i-farisiyye-nakiyye. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 [DÎVÂN] / MECMÛ’A-İ EŞ’ÂR (NAKİYYE) Nakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanım Prof. Dr. Fatma Sabiha Kutlar Oğuz
Görüntüle
2 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
3 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
4 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
5 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
6 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
7 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
8 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
9 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
10 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
11 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle