- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım - Madde Yazarı: Öznur ÖZER
- Eser Yazılış Tarihi:1310/1892-93
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Lügat
- Yayın Tarihi:28/06/2021
LUGÂT-İ FÂRİSİYYE (NAKİYYE)
Türkçe-Farsça lügatNakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım (d. 1262/1845-46 - ö. 1316/1899)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Hadîce Nakiyye Hanım tarafından kaleme alınan eser. Lugât-i Fârisiyye olarak adlandırılmış olan sözlük, 2278 kelimeyi ihtiva etmektedir. 67 sayfadan oluşan eser, Sultan II. Abdülhamid'e sunulmuştur. İlk kadın sözlük yazarı olarak bilinen Hadîce Nakiyye Hanım tarafından kaleme alınan Farsça-Türkçe bu sözlük konu tasniflidir. Giriş ve hatime bölümleri olmayan sözlüğün başında Türkçe olarak yazılmış mensur kısa bir mukaddime vardır. Eserin sonunda ise Arapça gramer konuları yer almaktadır. Eser muhtelif konulara göre 41 bölüme ayrılmış ancak fasıl ve bab gibi başlıklar kullanılmamıştır. Bununla birlikte maddelerin fihristi olmadığı gibi faydalanılan kaynaklar da belirtilmemiştir.
Yazarın sözlükte imlâ kurallarına çok önem vermediği görülmektedir. Maddeler alfabetik sırayla dizilmemiştir. Farsça kelimelerin okunuşlarını göstermek için ayrıca hareke kullanılmamıştır. Rivayet yoluyla kaydedilmiş bazı kelimeleri ve eski Farsçada kullanılan sözcükleri sözlükte bulmak mümkündür.
1310/1892-93 yılında basılan eser, Beyazıt Devlet Kitaplığında Nu. 22556'da kayıtlıdır. Lugât-i Fârisiyye’ye dair bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Ahmadzadeh 2018).
Yazarın biyografisi için bk. “Nakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanım”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nakiyye-hadice-nakiyye-hanim-nakiyye
Eserden Örnekler
Eserden Örnekler
Kıymetdâr
Taşlar
|
Türkçe |
Fârsî |
|
şimşirak
taşı |
şeb-çirâg |
|
elmâs |
goher |
|
elmâs |
govher |
|
elmâs |
covher |
|
zümrüd |
zomorrod |
|
sarı
yâkût |
yâkût-i
zerd |
|
gök
yâkût |
yâkût-i
kebûd |
|
inci |
dorr |
|
inci |
morvârîd |
|
büyük
inci |
dorr-i
yetîm |
|
sedef |
gûş-mâhî |
|
pirûze |
fîrûze |
|
pirûze |
fîrûzec |
|
boncuk |
şebe |
|
kehlibâr |
keh-robâ |
|
defîne |
kenz |
|
makbûl |
dil-âvîz |
|
makbûl |
dil-pezîr |
|
yaldız |
telâ |
|
yaldızlı |
sîm-endûd |
|
kalıb
akçe |
nâsire |
|
kalıb
akçe |
nebehre |
|
kalıb
akçe |
mâh |
|
rehin |
girov |
|
burc |
vâm |
|
kalıb
akçe
|
jûyûf |
(Ahmadzadeh, 2018: 56-57).
Kaynakça
KAYNAKÇA
Ahmadzadeh, Solmaz (2018). Hatice Nakiyye Hanım Lugât-i Fârisiyye. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Nakiyye, Hadîce (1310). Lugât-i Fârisiyye. İstanbul: Mekteb-i Sanayi Matbaası.
Şentürk, Didem (2010). 19. Yüzyıl Şairlerinden Hatice Nakiyye Hanım’ın Divanı’nın Transripsiyonlu Metni ve İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Uğur, Gülbahar (2019). Türkçenin Tarihî Sözlükleri. Yüksek Lisans Tezi. Siirt: Siirt Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | [DÎVÂN] / MECMÛ’A-İ EŞ’ÂR (NAKİYYE) | Nakiyye, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanım | Prof. Dr. Fatma Sabiha Kutlar Oğuz |
Görüntüle | ||
| 2 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 4 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 5 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 6 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 7 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 8 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |