- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nizârî, Abdurehim - Madde Yazarı: Prof. Dr. Adem Öger
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Çağatay
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap-Uygur
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:14/03/2022
LEYLÂ VÜ MECNÛN (NİZÂRÎ)
aşk mesnevisiNizârî, Abdurehim (d. 1183/1770 - ö. 1266/1850)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Uygur divan şairi Abdurehim Nizârî’nin kaleme aldığı bir mesnevi. Eserin günümüze kadar ulaşan nüshası 898 beyitten oluşmaktadır. Ancak bazı kaynaklarda eserin 950 beyitten oluşan nüshasının olduğu da belirtilmektedir (Osman 1996: 576).
Doğu edebiyatlarında çok işlenmiş bir aşk hikâyesi olan Leylâ ile Mecnûn’un aşkını konu alan eser, Abdurehim Nizarî’den önce Türk edebiyatından sıklıkla işlenen konulardan biridir. Nizamî-i Gencevî (1141-1214), Ali Şîr Nevâyî (1441-1501) gibi şairlerin eserlerinden ve Uygur sözlü kültüründe halk hikâyesi ve efsane şeklindeki anlatılardan hareketle eserini kaleme alan Nizarî, kendi döneminin dil, mazmun ve üslubunu eserine yansıtmıştır. Şair, bu eserinde klasik Türk edebiyatının söz sanatlarına ve diğer unsurlarına başarılı şekilde yer vermiştir. Şair, âşık-maşuk ilişkisini ve âşıkların vuslat için çektikleri cefayı yerel unsurlarla eserinde işlemiştir (Utuk vd. 2006: 58-60; Öger ve Yılmaz 2011: 42-43).
Şairin biyografisi için bk. “Nizârî, Abdurehim”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nizari-abdurehim
Eserden Örnekler
Mecnûn:
Elge işretni nasîb etmiş, mana mihnet nasîb
Yüz tikenler içre gülşende nihân kılğan felek
Yahşılık yok bu felekde zulmdür endîşesi
Bu felek zâlim felek bağrımnı kan kılğan felek
Aşk ara kaçtım halâyıktın dâğ-ı Mecnûn bolup
Kim melâmet birle rüsvâ-yı cehân kılğan felek
Leylâ:
Giriftâr eyledi işk âfetiğa hasta könlümnü
Ki aktarsam içide gonca yenliğ teh be teh kandur
Körüpmen âteşin gül ‘aksini bu gülistân içre
Könlümnin hâhişi bülbül sıfatlık nâle-efğândur
Eyâ Leylâ özünni eylegil ol yâr maktûlı
Sana bu sâ’ib hâlettin ol işler ança âsândur
Mecnûn:
Ğark etipdür peykerimni âh kim girdâb-ı ğam
Kim salâhet kalğusı âlemde bu tûfân bile
Zülf-i kellebiğa bu cân u könül boldı esîr
Telbe kuştek telpinür her dem nevâ-efğân bile
Zâr-ı Mecnûnğa visâl bolsa mümkin ne aceb
Merhabâ kılsa nigâr lütf ile ihsân bile (Ömer 1998:1022).
Kaynakça
Osman, Ğeyretcan (1996). Uyğur Kilassik Edebiyati Kiskiçe Tarihi 2, Ürümçi.
Öger, Adem ve K. Yılmaz (2011). “Uygur Sahasında Yetişmiş Bir Divan Şairi: Abdurehim Nizâri”. NEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1: 39-50.
Ömer, Şeripidin (1998). XIX. Asırdaki Uyğur Edebiyati Tarihi 2, Ürümçi: Şincang Universiteti Neşriyati.
Pala, İskender (2003). “Türk Edebiyatı”. TDV İslâm Ansiklopedisi, C.27. İstanbul: TDV Yayınları, 161.
Utuk, İmincan Ehmedi, M. Mirziehmet, H. Abdusalam, Ş. Elahun, M. Muhemmet (2006). Uyğur Edebiyatı Tarihi. C. 3. Beicing: Milletler Neşriyati.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | FERHÂD Ü ŞÎRÎN (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 2 | MAHZÛN İLE GÜLNİSÂ (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 3 | RÂBİÂ İLE SAÎDİN (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 4 | ZÂDU’N-NECÂT (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 5 | ÇEHÂR DERVİŞ (NİZÂRÎ) | Nizârî, Abdurehim | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Feridun Tekin |
Görüntüle | ||
| 7 | HEFT PEYKER TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 8 | GÜLİSTÂN TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ TEZKİRE-İ MUKÎMHÂNÎ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 10 | YÛSUF VE ZÜLEYHÂ TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 11 | ŞÂH U GEDÂ TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) | Âgehî, Muhammed Rıza | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 12 | SA‘ÂDETÜ’L-İKBÂL (AVAZ OTAR) | Avaz, Avaz Otar | Dr. Duygu Koca |
Görüntüle | ||
| 13 | DÎVÂN (EMÎN) | Emîn, Molla Ali Binni Molla Emîn | Prof. Dr. Adem Öger |
Görüntüle | ||
| 14 | DİVAN (EMÎR) | Emîr, Ömer Han | Prof. Dr. Mustafa Tanç |
Görüntüle | ||
| 15 | KÜLLİYÂT-I GARÎBÎ (GARÎBÎ) | Garîbî, Huşal | Doç. Dr. Fatih Bakırcı |
Görüntüle |