LEYLÂ VÜ MECNÛN (NİZÂRÎ)
aşk mesnevisi
Nizârî, Abdurehim (d. 1183/1770 - ö. 1266/1850)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Uygur divan şairi Abdurehim Nizârî’nin kaleme aldığı bir mesnevi. Eserin günümüze kadar ulaşan nüshası 898 beyitten oluşmaktadır. Ancak bazı kaynaklarda eserin 950 beyitten oluşan nüshasının olduğu da belirtilmektedir (Osman 1996: 576).

Doğu edebiyatlarında çok işlenmiş bir aşk hikâyesi olan Leylâ ile Mecnûn’un aşkını konu alan eser, Abdurehim Nizarî’den önce Türk edebiyatından sıklıkla işlenen konulardan biridir. Nizamî-i Gencevî (1141-1214), Ali Şîr Nevâyî (1441-1501) gibi şairlerin eserlerinden ve Uygur sözlü kültüründe halk hikâyesi ve efsane şeklindeki anlatılardan hareketle eserini kaleme alan Nizarî, kendi döneminin dil, mazmun ve üslubunu eserine yansıtmıştır. Şair, bu eserinde klasik Türk edebiyatının söz sanatlarına ve diğer unsurlarına başarılı şekilde yer vermiştir. Şair, âşık-maşuk ilişkisini ve âşıkların vuslat için çektikleri cefayı yerel unsurlarla eserinde işlemiştir (Utuk vd. 2006: 58-60; Öger ve Yılmaz 2011: 42-43).

Şairin biyografisi için bk. “Nizârî, Abdurehim”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nizari-abdurehim


Eserden Örnekler


Mecnûn:

Elge işretni nasîb etmiş, mana mihnet nasîb

Yüz tikenler içre gülşende nihân kılğan felek


Yahşılık yok bu felekde zulmdür endîşesi

Bu felek zâlim felek bağrımnı kan kılğan felek


Aşk ara kaçtım halâyıktın dâğ-ı Mecnûn bolup

Kim melâmet birle rüsvâ-yı cehân kılğan felek


Leylâ:

Giriftâr eyledi işk âfetiğa hasta könlümnü

Ki aktarsam içide gonca yenliğ teh be teh kandur


Körüpmen âteşin gül ‘aksini bu gülistân içre

Könlümnin hâhişi bülbül sıfatlık nâle-efğândur


Eyâ Leylâ özünni eylegil ol yâr maktûlı

Sana bu sâ’ib hâlettin ol işler ança âsândur


Mecnûn:

Ğark etipdür peykerimni âh kim girdâb-ı ğam

Kim salâhet kalğusı âlemde bu tûfân bile


Zülf-i kellebiğa bu cân u könül boldı esîr

Telbe kuştek telpinür her dem nevâ-efğân bile


Zâr-ı Mecnûnğa visâl bolsa mümkin ne aceb

Merhabâ kılsa nigâr lütf ile ihsân bile (Ömer 1998:1022).

Kaynakça


Osman, Ğeyretcan (1996). Uyğur Kilassik Edebiyati Kiskiçe Tarihi 2, Ürümçi.

Öger, Adem ve K. Yılmaz (2011). “Uygur Sahasında Yetişmiş Bir Divan Şairi: Abdurehim Nizâri”. NEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1: 39-50.

Ömer, Şeripidin (1998). XIX. Asırdaki Uyğur Edebiyati Tarihi 2, Ürümçi: Şincang Universiteti Neşriyati.

Pala, İskender (2003). “Türk Edebiyatı”. TDV İslâm Ansiklopedisi, C.27. İstanbul: TDV Yayınları, 161.

Utuk, İmincan Ehmedi, M. Mirziehmet, H. Abdusalam, Ş. Elahun, M. Muhemmet (2006). Uyğur Edebiyatı Tarihi. C. 3. Beicing: Milletler Neşriyati.

Atıf Bilgileri


Öger, Adem. "LEYLÂ VÜ MECNÛN (NİZÂRÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/leyla-vu-mecnun-nizari. [Erişim Tarihi: 12 Mayıs 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 FERHÂD Ü ŞÎRÎN (NİZÂRÎ) Nizârî, Abdurehim Prof. Dr. Adem Öger
Görüntüle
2 MAHZÛN İLE GÜLNİSÂ (NİZÂRÎ) Nizârî, Abdurehim Prof. Dr. Adem Öger
Görüntüle
3 RÂBİÂ İLE SAÎDİN (NİZÂRÎ) Nizârî, Abdurehim Prof. Dr. Adem Öger
Görüntüle
4 ZÂDU’N-NECÂT (NİZÂRÎ) Nizârî, Abdurehim Prof. Dr. Adem Öger
Görüntüle
5 ÇEHÂR DERVİŞ (NİZÂRÎ) Nizârî, Abdurehim Prof. Dr. Adem Öger
Görüntüle
6 DÎVÂN (ÂGEHÎ) Âgehî, Muhammed Rıza Prof. Dr. Feridun Tekin
Görüntüle
7 HEFT PEYKER TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) Âgehî, Muhammed Rıza Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
8 GÜLİSTÂN  TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) Âgehî, Muhammed Rıza Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
9 TERCÜME-İ TEZKİRE-İ MUKÎMHÂNÎ (ÂGEHÎ) Âgehî, Muhammed Rıza Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
10 YÛSUF VE ZÜLEYHÂ TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) Âgehî, Muhammed Rıza Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
11 ŞÂH U GEDÂ TERCÜMESİ (ÂGEHÎ) Âgehî, Muhammed Rıza Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
12 SA‘ÂDETÜ’L-İKBÂL (AVAZ OTAR) Avaz, Avaz Otar Dr. Duygu Koca
Görüntüle
13 DÎVÂN (EMÎN) Emîn, Molla Ali Binni Molla Emîn Prof. Dr. Adem Öger
Görüntüle
14 DİVAN (EMÎR) Emîr, Ömer Han Prof. Dr. Mustafa Tanç
Görüntüle
15 KÜLLİYÂT-I GARÎBÎ (GARÎBÎ) Garîbî, Huşal Doç. Dr. Fatih Bakırcı
Görüntüle