- Yazar Biyografisi (TEİS)
Ahmet Mithat Efendi - Madde Yazarı: Araş. Gör. Dilek Yardım
- Eser Yazılış Tarihi:1304/1887
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yenileşme Dönemi Türk Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Hikâye (Öykü)
- Yayın Tarihi:20/04/2022
LETÂİF-İ RİVÂYÂT 18 (KISMETİNDE OLANIN KAŞIĞINDA ÇIKAR) (AHMET MİTHAT EFENDİ)
hikâyeAhmet Mithat Efendi (d. 1260/1844 – ö. 1331/1912)
ISBN: 978-9944-237-87-1
1870-1894 yılları arasında yayımlanan yirmi beş cüzlük Letaif-i Rivayat serisinin on sekizinci cüzünü oluşturan hikâye türündeki eser. 1304/1887 yılında yayımlanan hikâyeyi yazar, Le Grand Dam de Paris yani Paris’in Büyük Madamları adlı romanda görülen bir fıkra üzerine kurguladığını belirtmiştir. Verilen bilgilerden yola çıkıldığında yazarın sözünü ettiği kitap, muhtemelen Arsène Houssaye’in Les Grandes Dames adlı romanıdır. Yazar roman kahramanının dört cilt boyunca süren maceralarından birisini alıp yeni bir hikâyeye dönüştürmüştür.
Kısmetinde Olanın Kaşığında Çıkar, Paris sosyetesindeki kadın-erkek ilişkilerini başkahraman Oktav de Parizi’nin başından geçenlerden yola çıkarak anlatan bir hikâyedir. Ailesi Fransa’nın en eski asilzadelerinden olan Oktav de Parizi, Paris sosyetesinin adeta “Don Juan”ı sayılabilecek bir çapkındır ve kadınlar hakkında tecrübesi çoktur.
Bir gün arkadaşı Mösyö de Monberon, evleneceğini söyleyerek bu haberi metresine iletmesi ve gönderdiği aşk mektuplarını geri alması için Oktav de Parizi’den yardım ister. Oktav, arkadaşının isteğini yerine getirmeyi kabul eder. Önce bir karışıklık sonucu yanlış kadına, sonra tesadüf eseri karşılaştığı arkadaşının metresine durumu anlatır. Her iki kadını da etkilemeyi başaran Oktav, ertesi gün başından geçenleri arkadaşına anlatarak ne kadar kısmetli olduğunu söyler.
Konusu Fransa’da geçen ve kişileri de yabancılardan oluşan hikâyenin dikkate değer bir özelliği bulunmamaktadır. Yedi bölüm ve bir “Hatime”den meydana gelen hikâyede yazar, roman ve tiyatronun hayatın bir parçası olduğu görüşünü satır aralarında dile getirmiştir.
Yazarın biyografisi için bk. “Ahmet Mithat Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ahmet-mithat-efendi
Eserden Örnekler
Bizim Oktav de Parizi tam bir kibar âlemi erbabından olup, yarı kibar âlemine pek de tenezzül etmez idi. Boyda bosta, endamda, çehrede o kadar mükemmel ve mümtaz bir delikanlı, yüzde hatta binde bir bulunamayacağı gibi terbiyesi, zekâveti, sözü, sohbeti dahi bir derecede idi ki asrının Don Juan’ı addolunur idi. Don Juan sıfatı kadınların afeti addolunacak derecelerde teshir-i nisvana muktedir olan heva-perestana verilir. Oktav de Parizi’nin bütün sergüzeşt-i heva-perestanesini hikâyeye girişemeyiz. Zira bu hikâye dört cilt dolusu azim bir romanın zemini olmuştur. Burada ise yalnız bir sergüzeşti, bizim için şu hikâyeyi tertibe zemin olmuştur. (Ahmet Mithat Efendi 2017: 564)
Kaynakça
Ahmet Mithat Efendi (2017). Letaif-i Rivayat. (hzl. Sabahattin Çağın, Fazıl Gökçek). İstanbul: Çağrı Yayınları.
Altuğ, Fatih (2014). “Letaif-i Rivayat’ın Hayali Cemiyeti”. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 1 (1): 35-64.
Çağın, Sabahattin (2017). Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Hikâye. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Durgun, Harika (2015). Ahmet Mithat Efendi ve Edebiyat. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Gökçek, Fazıl (2017). Küllerinden Doğan Anka. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ACÂ'İB-İ ÂLEM (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Prof. Dr. Fazıl Gökçek |
Görüntüle | ||
| 2 | AHMED METÎN VE ŞİRZÂD YÂHUD ROMAN İÇİNDE ROMAN (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Prof. Dr. Fazıl Gökçek |
Görüntüle | ||
| 3 | ALTIN ÂŞIKLARI (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Dr. Ayşe Sandıkkaya Aşır |
Görüntüle | ||
| 4 | ANA-KIZ (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN |
Görüntüle | ||
| 5 | ARNAVUDLAR VE SOLYOTLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Dr. Öğr. Üyesi Halef Nas |
Görüntüle | ||
| 6 | LETAİF-İ RİVAYAT 11 / BAHTİYARLIK (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Doç. Dr. Sabahattin Çağın |
Görüntüle | ||
| 7 | BELİYYÂT-I MUDHİKE (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğretmen Münevver Eroğlu |
Görüntüle | ||
| 8 | LETÂİF-İ RİVÂYÂT 24 (BİR ACÎBE-İ SAYDİYYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Diğer Güray Gümüş |
Görüntüle | ||
| 9 | LETÂİF-İ RİVÂYÂT 9 (BİR GERÇEK HİKÂYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Diğer Güray Gümüş |
Görüntüle | ||
| 10 | BİR TÖVBEKÂR (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN |
Görüntüle | ||
| 11 | LETAİF-İ RİVAYAT 23 / CANKURTARANLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Doç. Dr. Sabahattin Çağın |
Görüntüle | ||
| 12 | CELLÂD (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Dr. Elmas Karakaş |
Görüntüle | ||
| 13 | LETÂİF-İ RİVÂYÂT 12 (CİNLİ HAN) (AHMET MİDHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Diğer Güray Gümüş |
Görüntüle | ||
| 14 | ÇENGÎ (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Prof. Dr. Fazıl Gökçek |
Görüntüle | ||
| 15 | LETAİF-İ RİVAYAT 16 / ÇİFTE İNTİKAM (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğr. Gör. Burcu ÇAKIN ERDAĞ |
Görüntüle | ||
| 16 | MÎZÂNÜ'L-BELÂGA (ABDURRAHMAN SÜREYYÂ) | Abdurrahman Süreyyâ, Mîrdûhî-zâde | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 17 | SÜNÛHÂT (ABDÜLVEHHÂB) | Abdülvehhâb, Bolulu | Dr. Öğr. Üyesi Adem Özbek |
Görüntüle | ||
| 18 | BELÂGAT-I LİSÂN-I OSMÂNÎ (AHMED HAMDİ) | Ahmed Hamdi, Şirvânî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 19 | LUGAT-I KÂMÛS (AHMED LÜTFÎ) | Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Hamza Havuz |
Görüntüle | ||
| 20 | LEHCE-İ OSMÂNÎ (AHMET VEFİK PAŞA) | Ahmed Vefîk Paşa | Diğer Hamza Havuz |
Görüntüle | ||
| 21 | ISTILÂHÂT LÜGATİ (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) | Avnî, Yenişehirli | Dr. Bihter Gürışık Köksal |
Görüntüle | ||
| 22 | BELÂGAT-I OSMÂNİYYE (CEVDET PAŞA) | Cevdet Paşa, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalı | Prof. Dr. Mücahit Kaçar |
Görüntüle | ||
| 23 | HADÎKATÜ'L-BEYÂN (HACI İBRÂHİM EFENDİ) | Hakkı, Hacı İbrâhim Hakkı Efendi | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 24 | SEFÎNETÜ’L-İNŞÂ (HÂLET) | Hâlet, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullu | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 25 | SEVDÂ-YI NİHÂN (HÂLİD) | Hâlid, Yenişehirli-zâde Hâlid Eyyûb Bey | Doç. Dr. Macit Balık |
Görüntüle |