LETÂİF-İ RİVÂYÂT 18 (KISMETİNDE OLANIN KAŞIĞINDA ÇIKAR) (AHMET MİTHAT EFENDİ)
hikâye
Ahmet Mithat Efendi (d. 1260/1844 – ö. 1331/1912)

ISBN: 978-9944-237-87-1


1870-1894 yılları arasında yayımlanan yirmi beş cüzlük Letaif-i Rivayat serisinin on sekizinci cüzünü oluşturan hikâye türündeki eser. 1304/1887 yılında yayımlanan hikâyeyi yazar, Le Grand Dam de Paris yani Paris’in Büyük Madamları adlı romanda görülen bir fıkra üzerine kurguladığını belirtmiştir. Verilen bilgilerden yola çıkıldığında yazarın sözünü ettiği kitap, muhtemelen Arsène Houssaye’in Les Grandes Dames adlı romanıdır. Yazar roman kahramanının dört cilt boyunca süren maceralarından birisini alıp yeni bir hikâyeye dönüştürmüştür.

Kısmetinde Olanın Kaşığında Çıkar, Paris sosyetesindeki kadın-erkek ilişkilerini başkahraman Oktav de Parizi’nin başından geçenlerden yola çıkarak anlatan bir hikâyedir. Ailesi Fransa’nın en eski asilzadelerinden olan Oktav de Parizi, Paris sosyetesinin adeta “Don Juan”ı sayılabilecek bir çapkındır ve kadınlar hakkında tecrübesi çoktur.

Bir gün arkadaşı Mösyö de Monberon, evleneceğini söyleyerek bu haberi metresine iletmesi ve gönderdiği aşk mektuplarını geri alması için Oktav de Parizi’den yardım ister. Oktav, arkadaşının isteğini yerine getirmeyi kabul eder. Önce bir karışıklık sonucu yanlış kadına, sonra tesadüf eseri karşılaştığı arkadaşının metresine durumu anlatır. Her iki kadını da etkilemeyi başaran Oktav, ertesi gün başından geçenleri arkadaşına anlatarak ne kadar kısmetli olduğunu söyler.

Konusu Fransa’da geçen ve kişileri de yabancılardan oluşan hikâyenin dikkate değer bir özelliği bulunmamaktadır. Yedi bölüm ve bir “Hatime”den meydana gelen hikâyede yazar, roman ve tiyatronun hayatın bir parçası olduğu görüşünü satır aralarında dile getirmiştir.

Yazarın biyografisi için bk. “Ahmet Mithat Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ahmet-mithat-efendi

Eserden Örnekler


Bizim Oktav de Parizi tam bir kibar âlemi erbabından olup, yarı kibar âlemine pek de tenezzül etmez idi. Boyda bosta, endamda, çehrede o kadar mükemmel ve mümtaz bir delikanlı, yüzde hatta binde bir bulunamayacağı gibi terbiyesi, zekâveti, sözü, sohbeti dahi bir derecede idi ki asrının Don Juan’ı addolunur idi. Don Juan sıfatı kadınların afeti addolunacak derecelerde teshir-i nisvana muktedir olan heva-perestana verilir. Oktav de Parizi’nin bütün sergüzeşt-i heva-perestanesini hikâyeye girişemeyiz. Zira bu hikâye dört cilt dolusu azim bir romanın zemini olmuştur. Burada ise yalnız bir sergüzeşti, bizim için şu hikâyeyi tertibe zemin olmuştur. (Ahmet Mithat Efendi 2017: 564)

Kaynakça


Ahmet Mithat Efendi (2017). Letaif-i Rivayat. (hzl. Sabahattin Çağın, Fazıl Gökçek). İstanbul: Çağrı Yayınları.

Altuğ, Fatih (2014). “Letaif-i Rivayat’ın Hayali Cemiyeti”. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 1 (1): 35-64.

Çağın, Sabahattin (2017). Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Hikâye. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Durgun, Harika (2015). Ahmet Mithat Efendi ve Edebiyat. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Gökçek, Fazıl (2017). Küllerinden Doğan Anka. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Atıf Bilgileri


Yardım, Dilek. "LETÂİF-İ RİVÂYÂT 18 (KISMETİNDE OLANIN KAŞIĞINDA ÇIKAR) (AHMET MİTHAT EFENDİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/letaif-i-rivayat-18-kismetinde-olanin-kasiginda-cikar-ahmet-mithat-efendi-tees-1475. [Erişim Tarihi: 03 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1  ACÂ'İB-İ ÂLEM (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
2 AHMED METÎN VE ŞİRZÂD YÂHUD ROMAN İÇİNDE ROMAN (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
3 ALTIN ÂŞIKLARI (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Ayşe Sandıkkaya Aşır
Görüntüle
4 ANA-KIZ (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN
Görüntüle
5  ARNAVUDLAR VE SOLYOTLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Öğr. Üyesi Halef Nas
Görüntüle
6 LETAİF-İ RİVAYAT 11 / BAHTİYARLIK (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Doç. Dr. Sabahattin Çağın
Görüntüle
7  BELİYYÂT-I MUDHİKE (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğretmen Münevver Eroğlu
Görüntüle
8 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 24 (BİR ACÎBE-İ SAYDİYYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
9 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 9 (BİR GERÇEK HİKÂYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
10 BİR TÖVBEKÂR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN
Görüntüle
11 LETAİF-İ RİVAYAT 23 / CANKURTARANLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Doç. Dr. Sabahattin Çağın
Görüntüle
12 CELLÂD (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Elmas Karakaş
Görüntüle
13 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 12 (CİNLİ HAN) (AHMET MİDHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
14 ÇENGÎ (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
15 LETAİF-İ RİVAYAT 16 / ÇİFTE İNTİKAM (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. Burcu ÇAKIN ERDAĞ
Görüntüle
16 MÎZÂNÜ'L-BELÂGA (ABDURRAHMAN SÜREYYÂ) Abdurrahman Süreyyâ, Mîrdûhî-zâde Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
17 SÜNÛHÂT (ABDÜLVEHHÂB) Abdülvehhâb, Bolulu Dr. Öğr. Üyesi Adem Özbek
Görüntüle
18 BELÂGAT-I LİSÂN-I OSMÂNÎ (AHMED HAMDİ) Ahmed Hamdi, Şirvânî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
19 LUGAT-I KÂMÛS (AHMED LÜTFÎ) Ahmed Lütfî Efendi Diğer Hamza Havuz
Görüntüle
20 LEHCE-İ OSMÂNÎ (AHMET VEFİK PAŞA) Ahmed Vefîk Paşa Diğer Hamza Havuz
Görüntüle
21 ISTILÂHÂT LÜGATİ (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) Avnî, Yenişehirli Dr. Bihter Gürışık Köksal
Görüntüle
22 BELÂGAT-I OSMÂNİYYE (CEVDET PAŞA) Cevdet Paşa, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalı Prof. Dr. Mücahit Kaçar
Görüntüle
23 HADÎKATÜ'L-BEYÂN (HACI İBRÂHİM EFENDİ) Hakkı, Hacı İbrâhim Hakkı Efendi Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
24 SEFÎNETÜ’L-İNŞÂ (HÂLET) Hâlet, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullu Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
25 SEVDÂ-YI NİHÂN (HÂLİD) Hâlid, Yenişehirli-zâde Hâlid Eyyûb Bey Doç. Dr. Macit Balık
Görüntüle