KÜLLİYÂT-I DÎVÂN-I KABÛLÎ (KABÛLÎ)
şiirler
Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî (d. 841/1437-38 - ö. 883/1478-79)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Mevlânâ Kabûlî’nin Türkçe ve Farsça şiirlerinden oluşan eseri. Kabûlî, bu eserini Gıyâs-ı Isfahânî isimli bir hattata yazdırmış ve 880/1475-76 yılında tamamlayıp Fâtih Sultan Mehmed’e takdim etmiştir. Çoğunluğu Farsça şiirlerden oluşan Külliyât altı bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde münâcât, na't, medh-i sultân, işâret be-tîg, işâret be-rezm, işâret be-bezm, işâret be-devâvîn gibi başlıklara sahip şiirlerin yer aldığı mesnevi nazım şekliyle yazılmış bir dibace; ikinci bölümde ise kasideler bulunmaktadır. Bu kasidelerden ikisi Türkçedir. Üçüncü bölümde çoğunlukla hezeller olmak üzere birkaç kıta ve tarih; dördüncü bölümde gazeller, rubailer ve ferdler; ferdlerin bitiminde ise bir hâtime yer almaktadır. “Gazeliyyât-ı Türkî” başlıklı beşinci bölümde 11 adet Türkçe gazel; altıncı bölümde ise padişaha methiyeler bulunmaktadır (Taş 2007: 137-138). Eserin muhtevasında Fâtih dönemi fetihleri, Ali Kuşçu’nun Anadolu’ya gelişi, padişah ve şehzade meclisindeki sohbetler, hat, tezhip ve cilt sanatları gibi pek çok konuda bilgiler yer almaktadır. Bu sebeple kaynaklarda bu eserin hem tarihî hem de edebî açıdan önemli olduğu vurgulanmıştır (Ertaylan 1948: 21-27). 


Eserin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya Kitaplığı, nu. 3958’de kayıtlıdır. Söz konusu nüsha İsmail Hikmet Ertaylan tarafından bir tanıtım yazısıyla birlikte tıpkıbasım olarak yayımlanmıştır (1948). Daha sonra Ertaylan’ın bu baskısı esas alınarak Tahran’da Dîvân-ı Kâbûlî-yi Herevî ismiyle neşredilmiştir (Azerî 1386). Bu neşir de bir makalede değerlendirilmiş ve kitabın bazı eksik yönlerine temas edilmiştir (Âbâdî 1387). Külliyât'ta yer alan Türkçe şiirler (2 kaside, 11 gazel) üzerine ilk önce bir mezuniyet tezi  (Çobanlı 1950) daha sonra iki makale çalışması yapılmıştır (Kut 2006; Taş 2007).


Şairin biyografisi için bk. “Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kabuli-mevlana-kabuli 

Eserden Örnekler


În Kasîda-i Türkî-râ dar-Cavâb-i Ahmad Paşa bâ-İşârât-i Hazrat-i Saltanat-panâhî Gofta Şod

 

Azm-i feth idüp seher çün çekdi tîg-ı zer güneş

Aldı taht-ı sîm-sîmâyı şeh-i hâver güneş

 

Ceyş-i zulmet münhezim oldı sipâh-ı nûrdan

Âlemi itdi münevver nûr-ıla enver güneş

 

Taht-ı gerdûn üzre nîkû baht-ıla sultân olup

Sâhat-i âfâka tutdı nûrdan çâder güneş

 

Dogdugı-dem fer-ile oldı yidi iklîme şâh

Tâli’in gör kim ne hoş dogmış nîkû-ahter güneş

 

Gûyiyâ deyr-i Mesîhâdur çahârom çarh kim

Anda zeyn ü zîb çün kandîl-i zer asar güneş

 

Meh sipâh-ı encümi her şâm cem’ eyler velî

Tîg-ıla her subh ceyşin târmâr eyler güneş (Taş 2007: 142)

Kaynakça


Âbâdî, Ferzâd Ziyâyî Habîb (1387). “Mevârid-i Gayr-i Kâbil-i Kabûl der Dîvân-ı Kabûlî!”. Cihân Kitâb, (11-12): 26-29.

 

Âzerî, Yahyâ Hân-Muhammed (1386). Dîvân-ı Kâbûlî-yi Herevî. Tahran: Bunyâd-i Mevkûfât-i Doktor Muhammed Efşâr.

 

Çobanlı, Necla (1949). XV. Yüzyıl Şairlerinden Hâmidi ve Kabûlî’nin Türkçe Şiirleri. Mezuniyet Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

 

Ertaylan, İsmail Hikmet (1948). Külliyyât-i Dîvân-i Kabulî. İstanbul: MEB Basımevi.

 

Kayaalp, İsa (2001). “Kabûlî”. İslâm Ansiklopedisi, C. 24. İstanbul: TDV Yay. 43.

 

Kut, Günay (2006). “Kabûlî’nin İlk Divanındaki Türkçe Şiirler”. Yazmalara Adanmış Bir Ömür: Nimet Bayraktar’a Armağan. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.102-120.

 

Namoğlu, Elif (2018). Fatih Dönemi Şairi Kabûlî’nin İkinci Farsça Divanı (Metin-İnceleme). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.


Taş, Hakan (2007). “Mevlânâ Kabûlî [1438-1478] ve Dîvân’ındaki Türkçe Şiirleri”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (16): 135-160.

Atıf Bilgileri


KILIÇ, MUSTAFA. "KÜLLİYÂT-I DÎVÂN-I KABÛLÎ (KABÛLÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kulliyat-i-divan-i-kabuli-kabuli-tees-1909. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (KABÛLÎ) Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
2 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
3 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
4 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
5 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
6 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
7 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
11 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle