- Yazar Biyografisi (TEİS)
Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî - Madde Yazarı: Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
- Eser Yazılış Tarihi:880/1475-76
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:15/04/2022
KÜLLİYÂT-I DÎVÂN-I KABÛLÎ (KABÛLÎ)
şiirlerKabûlî, Mevlânâ Kabûlî (d. 841/1437-38 - ö. 883/1478-79)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Mevlânâ Kabûlî’nin Türkçe ve Farsça şiirlerinden oluşan eseri. Kabûlî, bu eserini Gıyâs-ı Isfahânî isimli bir hattata yazdırmış ve 880/1475-76 yılında tamamlayıp Fâtih Sultan Mehmed’e takdim etmiştir. Çoğunluğu Farsça şiirlerden oluşan Külliyât altı bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde münâcât, na't, medh-i sultân, işâret be-tîg, işâret be-rezm, işâret be-bezm, işâret be-devâvîn gibi başlıklara sahip şiirlerin yer aldığı mesnevi nazım şekliyle yazılmış bir dibace; ikinci bölümde ise kasideler bulunmaktadır. Bu kasidelerden ikisi Türkçedir. Üçüncü bölümde çoğunlukla hezeller olmak üzere birkaç kıta ve tarih; dördüncü bölümde gazeller, rubailer ve ferdler; ferdlerin bitiminde ise bir hâtime yer almaktadır. “Gazeliyyât-ı Türkî” başlıklı beşinci bölümde 11 adet Türkçe gazel; altıncı bölümde ise padişaha methiyeler bulunmaktadır (Taş 2007: 137-138). Eserin muhtevasında Fâtih dönemi fetihleri, Ali Kuşçu’nun Anadolu’ya gelişi, padişah ve şehzade meclisindeki sohbetler, hat, tezhip ve cilt sanatları gibi pek çok konuda bilgiler yer almaktadır. Bu sebeple kaynaklarda bu eserin hem tarihî hem de edebî açıdan önemli olduğu vurgulanmıştır (Ertaylan 1948: 21-27).
Eserin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya Kitaplığı, nu. 3958’de kayıtlıdır. Söz konusu nüsha İsmail Hikmet Ertaylan tarafından bir tanıtım yazısıyla birlikte tıpkıbasım olarak yayımlanmıştır (1948). Daha sonra Ertaylan’ın bu baskısı esas alınarak Tahran’da Dîvân-ı Kâbûlî-yi Herevî ismiyle neşredilmiştir (Azerî 1386). Bu neşir de bir makalede değerlendirilmiş ve kitabın bazı eksik yönlerine temas edilmiştir (Âbâdî 1387). Külliyât'ta yer alan Türkçe şiirler (2 kaside, 11 gazel) üzerine ilk önce bir mezuniyet tezi (Çobanlı 1950) daha sonra iki makale çalışması yapılmıştır (Kut 2006; Taş 2007).
Şairin biyografisi için bk. “Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kabuli-mevlana-kabuli
Eserden Örnekler
În Kasîda-i Türkî-râ dar-Cavâb-i Ahmad
Paşa bâ-İşârât-i Hazrat-i Saltanat-panâhî Gofta Şod
Azm-i feth idüp seher çün çekdi tîg-ı zer güneş
Aldı taht-ı sîm-sîmâyı şeh-i hâver güneş
Ceyş-i zulmet münhezim oldı sipâh-ı nûrdan
Âlemi itdi münevver nûr-ıla enver güneş
Taht-ı gerdûn üzre nîkû baht-ıla
sultân olup
Sâhat-i âfâka tutdı nûrdan çâder güneş
Dogdugı-dem fer-ile oldı yidi iklîme şâh
Tâli’in gör kim ne hoş dogmış nîkû-ahter güneş
Gûyiyâ deyr-i Mesîhâdur çahârom çarh
kim
Anda zeyn ü zîb çün kandîl-i zer asar güneş
Meh sipâh-ı encümi her şâm cem’
eyler velî
Tîg-ıla her subh ceyşin târmâr eyler güneş (Taş 2007: 142)
Kaynakça
Âbâdî, Ferzâd Ziyâyî
Habîb (1387). “Mevârid-i Gayr-i Kâbil-i Kabûl der Dîvân-ı Kabûlî!”. Cihân
Kitâb, (11-12): 26-29.
Âzerî, Yahyâ
Hân-Muhammed (1386). Dîvân-ı Kâbûlî-yi Herevî. Tahran: Bunyâd-i
Mevkûfât-i Doktor Muhammed Efşâr.
Çobanlı, Necla (1949).
XV. Yüzyıl Şairlerinden Hâmidi ve Kabûlî’nin Türkçe Şiirleri. Mezuniyet Tezi.
İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Ertaylan, İsmail Hikmet
(1948). Külliyyât-i Dîvân-i Kabulî. İstanbul: MEB Basımevi.
Kayaalp, İsa (2001).
“Kabûlî”. İslâm Ansiklopedisi, C. 24. İstanbul: TDV Yay. 43.
Kut, Günay (2006). “Kabûlî’nin İlk Divanındaki Türkçe Şiirler”. Yazmalara
Adanmış Bir Ömür: Nimet Bayraktar’a Armağan. İstanbul: Türk Kütüphaneciler
Derneği Yay.102-120.
Namoğlu, Elif (2018). Fatih Dönemi Şairi Kabûlî’nin İkinci Farsça Divanı (Metin-İnceleme). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Taş, Hakan (2007). “Mevlânâ Kabûlî [1438-1478] ve Dîvân’ındaki Türkçe Şiirleri”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (16): 135-160.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (KABÛLÎ) | Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 2 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 4 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 5 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 11 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |