KİTÂBÜ’L-MENÂMÂT (MURÂD/MURÂDÎ)
seyr ü sülûke dair eser
Murâd/Murâdî, Sultan III. Murad (5 Cemâziyelevvel 953/4 Temmuz 1546-6 Cemâziyelevvel 1003 / 17 Ocak 1595)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Sultan III. Murâd’ın Manisa’da şehzadeliğinden itibaren Halvetî-Şâbânî şeyhlerinden Şeyh Şücâ’ya yazdığı mektuplardan oluşan eser. 259 varak olan Kitâbü’l-Menâmât tek nüsha halinde Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Nuruosmaniye 2599 numarada bulunmaktadır. Eserde çoğu sultana ait “suâl, tecellî, hâl, vâkıa, tezkere, ilhâm, nidâ-yı Hak, hayâl, müşâhede” ismiyle başlıklandırılmış 1858 mektup bulunmaktadır. Bu mektuplar Mirahor-ı Kebir Nuh Ağa tarafından bir araya getirilmiştir. Yazmanın 1a yüzündeki "Merhûm Sultân Selîm oğlu Sultân Murâd hazretlerinün vâridât ve ilhâmât ve küşûfât ve vâkı‘âtın beyân eder" notu eserin içeriği hakkında bilgi vermektedir. Mektuplardaki notlardan anlaşıldığı kadarıyla sultanın mektuplarını şeyhe saray görevlilerinden Râziye Hatun ve Sünbül Ağa götürüp getirmektedir.

Kitâbü’l-Menâmât’ta III. Murâd’ın seyr ü sulûkuna dair birçok bilgiye ulaşmak mümkündür. Sultanın sorduğu sorular, onun tasavvuf yolundaki kaydettiği merhaleleri, ulaşmak isteği mertebeleri göstermektedir. Kitâbü’l-Menâmât’ın ilk bin mektubunun tamamı neredeyse sultanın tasavvufla ilgili sorduğu sorulara dayanır. III. Murâd bu kısımda şeyhine tasavvufî mertebeler, Esmâ-i Hüsnâ, kendisinin okuduğu kitaplar, bilgi almak istediği konulara dair sorular sormuştur. Bu kısımda şeyhin cevapları yoktur fakat sultanın sorularının satır aralarında şeyhin verdiği cevapları görmek mümkündür.  Kitâbü’l-Menâmât’taki tasavvuf konulu mektupların haricindeki mektuplar ise daha çok dünyevi/maddi işlerle ilgili sorular ve bilgilerden oluşur. Takıyüddin er-Râsıd tarafından kurulan rasathanenin kaldırılması, uzun İran seferleri, devlet içi atamalar ve vergi düzenlemeleri, sultanın aile hayatı özellikle saray içi çekişmeler ve çocuklarının ölümü, Şeyh Şücâ’nın Sultandan maddi talepleri, Sokollu Mustafa Paşa'nın ölümü, dönemde sıkça görülen veba salgını, Batı seferleri, dönemin devletleriyle olan siyasi ilişkiler bu mektuplarda işlenen konular arasındadır.

Eserin metni ayrıntılı incelemelerle birlikte iki kere neşredilmiştir (Felek 2014; Alvan 2021).

Müellifin biyografisi için bk. "Murâd/Murâdi, Sultân III. Murâd". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/murad-muradi-sultan-iii-murad

Eserden Örnekler


Tezkere:

Benüm ruhum, nedür hâlinüz ve mübârek mizâcunuz nicedür? Eger bu cânibden sorarsanız elhamdülillâh, sıhhatde mülâhaza oluna. Iyd-ı şerîf dahi mübârek ola. Ve benüm rûm, Hüner-nâme-i Âl-i Osmân dirler bir kitâb getürdiler. Hakk sübhânehu ve te‘lâ gerek bâtında gerek zâhirde hep onlara virmiş. Biz anlarun yanunda sâ’il-i uryân olduk. Rûhum, Allâh te’âlâ bizi dahi fazlından mahrum kılmaya. Nesnemiz yoğmış.” (Felek 2014: 325; Alvan 2021: 818).

Kaynakça


Alvan, Türkân (2021). Sultan Murad-ı Salis’in Dünyası: Mektupları ve Rüyaları Işığında Bir Derviş Padişah, İstanbul, İz Yayıncılık.

Felek, Özgen (2014). Kitâbü’l-Menâmât Sultan III. Murad’ın Rüya Mektupları. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Atıf Bilgileri


ÖZTÜRK, UĞUR. "KİTÂBÜ’L-MENÂMÂT (MURÂD/MURÂDÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-l-menamat-murad-muradi-tees-1849. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (MURÂD/MURÂDÎ) Murâd/Murâdî, Sultân III. Murâd Prof. Dr. Mustafa İsen
Görüntüle
2 FARSÇA DÎVANÇE (MURÂDÎ) Murâd/Murâdî, Sultân III. Murâd Prof. Dr. Mustafa İsen
Görüntüle
3 FÜTÛHÂT-I RAMAZÂN (MURÂD/MURÂDÎ) Murâd/Murâdî, Sultan III. Murad (5 Cemâziyelevvel 953/4 Temmuz 1546-6 Cemâziyelevvel 1003 / 17 Ocak 1595) Dr. UĞUR ÖZTÜRK
Görüntüle
4 NEVÂ-YI HORÛS (ABDÎ/VEHHÂBÎ) Abdî, Abdülvehhâb es-Sâbûnî, Abdülvehhâb Hemedânî Dr. Öğr. Üyesi Fatih Odunkıran
Görüntüle
5 TUHFETÜ'L-UŞŞÂK (ATÂ) Atâ, Üsküplü Atâ ismail Aksoyak
Görüntüle
6 DÎVÂN (İLMÎ) İlmî, İlmî Dede Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
7 GÜL-İ SAD-BERG (HALVETÎ MUHYÎ) Halvetî Muhyî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
8 DÎVÂN (NEBÂTÎ) Nebâtî, Nebâtî Çelebi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 SERGÜZEŞT-NÂME (NEBÂTÎ) Nebâtî, Nebâtî Çelebi Dr. Ahmet UĞUR
Görüntüle
10 GENC-İ ESRÂR-I MA'NÎ (NİDÂÎ) Nidâî, Şa'bân Nidâî Ankaravî Prof. Dr. Nuran ÖZTÜRK
Görüntüle
11 ÇİHL HADİS TERCÜMESİ (RIHLETÎ) Rıhletî (d ?/?- ö. ?/?) Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
12 KIRK HADİS (RIHLETÎ) Rıhletî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
13 ESRÂRÜ'L-'ÂRİFÎN (SEYYİD SEYFÎ) Seyyid Seyfî/Seyyid Nizamoğlu, Şeyh Seyyid Seyfullah Kasım b. Şeyh Seyyid Nizameddin Efendi Prof. Dr. Muhsin Macit
Görüntüle