KİTÂBU İKSÎRÜ’S-SE’ÂDÂT FÎ-ESRÂRİ’L-İBÂDÂT (KADI BURHÂNEDDÎN)
Fıkıh, tasavvuf, vahdet-i vücûd ve ibadetlerin hikmetine dair eser
Kadı Burhâneddîn, Ahmed (d. 745/1345 - ö. 800/1398)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Kadı Burhâneddîn’in ibadetlerin hikmet boyutunu ele aldığı mensur Arapça eseri. Nizamettin Karataş'ın verdiği bilgiye göre Kadı Burhâneddîn, Muhyiddîn İbnü'l-Arabî'nin Füsûsu'l-Hikem'ini okumuş ve bundan etkilenerek tasavvuf ilmiyle ilgili başka kitapları da incelemiştir. Elde ettiği tasavvufi birikimi esere dönüştürmek arzusuyla Kitâbu İksîrü’s-Se’âdât Fî-Esrâri’l-İbâdât'ı kaleme almıştır. 798/1395-96 yılında yirmi gün içinde kaleme alınan kitabın günümüze ulaşabilmiş 176 varak hacmindeki tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi,  Ayasofya Bölümü, nu. 1658'dedir (Karataş 2014: 44, 25, 43, 152). Kitapta birincisi varlık (vücûd), ikincisi varlığın mertebeleri, üçüncüsü varlığın hikmeti hakkında olmak üzere üç mukaddime bulunmaktadır. Bu mukaddimelerden sonra ibadetlerin zâhirî ve batıni sırlarının açıklanmasına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Kitap, İbn Arabî’den çok etkilenen Kadı Burhâneddîn’in tasavvufi yönelimini açığa çıkarması bakımından önemlidir. Bu bağlamda eser, vahdet-i vücûd çizgisinde bir tasavvuf anlayışı etrafında şekillenmiştir. Ancak ibadetlerin hikmetini açıklamada yazarın yer yer İbn Arabî’den ayrıldığı da gözden kaçmamaktadır. Bunun sebebi, eserde de vurgulandığı üzere, yazarın kalbine gelen ilhamları dikkate almasıdır. Böylece Kadı Burhâneddîn, hem İbn Arabî’den hem de Gazâlî ve Şâh Veliyullâh Dehlevî gibi âlimlerin ibadetlerin hikmeti üzerine yazdıklarından farklı bir eser meydana getirmiştir. Metnin Arapçası Türkçenin mantığına uygundur. Yazarın uzun Arapça cümleler kurmasında, deyimlere yer vermesinde ve Arapça isimlerin çoğullarını yapmasında bu nokta açıkça belli olmaktadır. Öte yandan tasavvuf terimlerini kullanması, eserin üslubunu ağırlaştırmakta ve İbn Arabî’nin oluşturduğu tasavvuf terimlerini bilmeyen birinin kitabı anlamasını oldukça zorlaştırmaktadır (Karataş 2014: 45-49). 

Kitâbu İksîrü’s-Se’âdât Fî-Esrâri’l-İbâdât üzerinde Nizamettin Karataş tarafından hazırlanan doktora tezinde eserin Arapça tahkikli neşri vardır (2014). Metnin Türkçe tercümesi ise aynı müellif tarafından yapılmış ve kitap olarak yayımlanmıştır (Karataş 2018). 

Yazarın biyografisi için bk. “Kadı Burhâneddîn, Ahmed”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kadi-burhaneddin-ahmed 

Eserden Örnekler



Kaynakça


Karataş, Nizamettin (2014). Kadı Burhaneddîn’in İksîru’s-Seâdat fî Esrâri’l-İbâdât Eserinin Tahkiki ve İslam Hukuku Açısından Tahlili. Doktora Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.

Karataş, Nizamettin (2018). İksîru’s-Seâdât fî Esrâri’l-İbâdât. Sivas: Sivas Belediyesi Yay.

Atıf Bilgileri


Pehlivan, Gürol. "KİTÂBU İKSÎRÜ’S-SE’ÂDÂT FÎ-ESRÂRİ’L-İBÂDÂT (KADI BURHÂNEDDÎN)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-iksiru-s-se-adat-fi-esrari-l-ibadat-kadi-burhaneddin. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (KADI BURHÂNEDDÎN) Kadı Burhâneddîn, Ahmed Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
2 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
3 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
4 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
5 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
6 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
7 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
11 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle