- Yazar Biyografisi (TEİS)
Fânî, Ömer Efendi - Madde Yazarı: Doç. Dr. FERZENDE İDİZ
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Divan-Tekke Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Arapça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Dinî-Tasavvufî-Ahlaki Eser
- Yayın Tarihi:11/02/2022
KİTÂBU ÂDÂBİ’T-TARÎKA (FÂNÎ)
tasavvufî eserFânî, Ömer Efendi (d. ?/? - ö. ?/1622)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Ömer Fânî Efendi'nin tarikat edeb ve âdâbını içeren tasavvufi eseri. Te’lif tarihi belli değildir. Hakkında bilgi veren kaynaklarda da buna dâir herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Müellif, eserin başında: “Akıl sahipleri kendisiyle edeplensin ve kabuktan kurtulup, aklın özüne ulaşmak kolaylaşsın diye birtakım (tarîkat) âdâbına işâret etmek istedim” diyerek yazma sebebi ve içeriği hakkında bilgi vermektedir. Eserin başında müellif tarafından bağlı olduğu tarîkat silsilesi yazılmıştır (Fânî Yzm. 3808: vr. 3a; İdiz 2011: 124). Bu da müellifin tarîkatı hakkında bilgi sağlaması açısından önem arz etmektedir.
Eserin içerdiği konuları kısaca şöyle sıralayabiliriz: 1. Seyr u sülûk âdâbı, 2. Kılık kıyafet âdâbı, 3. Zikir ve vird âdâbı, 4. Yemek meclisinde uyulması gereken âdâb, 5. Şeyh ve ihvâna karşı âdâb, 6. Nâfile oruç ve namaz âdâbı, 7. Şeyhe hizmet ederken uyulması gereken âdâb, 8. Diğer bazı genel âdâb.
Sade bir Arapçayla yazılmış olan eserin bildiğimiz tek nüshası, İstanbul Üniv. Ktp., A.Y., nr. 3808’de bulunmaktadır. Eser 8 (sekiz) varaktan ibarettir. Nüsha, karton bir cild içerisinde 210 X 120 mm. ebâdında 21 st. halinde sarıya çalan beyaz kâğıda siyah mürekkeple ve tâlik hatla yazılmıştır. Bir mecmuanın 1b-9a varak aralığında yer almaktadır (Bkz. Fânî Yzm 3808; İdiz 2011).
Fânî'nin biyografisi için bk. "FÂNÎ, Ömer Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fani-omer-fani-efendi
Eserden Örnekler
KILIK KIYAFET ÂDÂBI
1. Namaz kılarken elbise kollarını aşağı doğru sarkıtmamak.
2. Omuzlarına ve önlerine mendil bırakmamak. Abdest suyuyla ıslanmış veya balgam bulaşmış olma hali hariç. (Bu hallerde mendil bırakmanın sakıncası yoktur).
3. Ayakkabı alırken sert olanını tercih etmek, kıbleye doğru durup giymek, çıkarırken yine aynı şekilde kıbleye doğru durup çıkarmak.
4. Ayakkabılarını giyerken sağ ayaktan giymeğe başlamak, çıkarırken de sol ayaktan çıkarmaya başlamak. Zîrâ bu durum (sağdan giyip soldan çıkarma), tüm giyilen ve çıkarılan elbiseler ile giriş ve çıkışlar için sünnettir. Helâya girmek hariç. Çünkü helâya sol ayakla girilir ve sağ ayakla çıkılır.
5. Kırmızı elbise giymemek. Sergi olarak kırmızıyı kullanmamak. Sarığın etrafı kırmızı ise (kırmızı olan kısmı) kesmek.
6. Sarığın, başta duracak şekilde yuvarlakça sarılması sünnettir. Zarûret miktarı hariç, sarığı süslememek. Zarûret miktarı kadar süslemek affedilmiştir. Yine sarığın ucunu toplamak ve namazda hariç, aşağı sarkıtmamak. Sarığın kendi ucu hariç, başka bir şeyi aşağı sarkıtmamak (Fânî 3808: vr. 3b-4a).
Kaynakça
İdiz, Ferzende (2011). Ömer Fânî Efendi ve Tasavvufa Dâir Üç Eseri. İstanbul: İnsan Yay.
Ömer Fânî Efendi. Kitâbu âdâbi’t-tarîka, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. Arapça Yazmalar Bölümü. No. 3808. vr. 1b-9a.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | KIYAFETNÂME (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 2 | TA'LİKA ALÂ TEFSÎRİ KAVLİHİ'T-TAÂLÂ FELÂ YEKÜN FÎ SADRİKE HARAC (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Fânî Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 3 | RİSÂLE FÎ CEM'İ'L-ÂYÂTİ'L-MÜTAALLİKA Bİ'L-MÎZÂN MAA'T-TEFSÎR (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 4 | FETHU'L-ĞITÂ AN VECHİ'L-AZRÂ (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 5 | SAMSÂMÜ'L-HİSÂM (FÂNÎ ) | Fânî, Ömer Fânî Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 6 | EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 7 | BEYÂNÜ AKVÂLİ TEFSÎRİ'L-KÂDÎ FÎ ÂYÂTİ'L-MEVÂZÎN (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 8 | MENAKIB (FÂNÎ) | Fânî, Ömer Efendi | Doç. Dr. FERZENDE İDİZ |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ABDÎ, HİMMET-ZÂDE ŞEYH ABDULLÂH EFENDİ) | Abdî, Himmet-zâde, Şeyh Abdullâh Efendi | Dr. Öğr. Üyesi Bekir Belenkuyu |
Görüntüle | ||
| 10 | GENCÎNE-İ İ'CÂZ (ABDÎ, HİMMET-ZÂDE) | Abdî, Himmet-zâde Şeyh Abdullâh Efendi | Araş. Gör. Emrah Baş |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN-I LUGAZ (ABDÎ, HİMMET-ZÂDE) | Abdî, Himmet-zâde, Şeyh Abdullâh Efendi | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 12 | DÎVÂN (BEHCETÎ HÜSEYİN EFENDİ) | Behcetî Hüseyin Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 13 | DÎVÂN (FASÎH, AHMED DEDE) | Fasîh, Ahmed Dede | Dr. Öğr. Üyesi GAMZE ÜNSAL TOPÇU |
Görüntüle | ||
| 14 | FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE) | Fasîh, Ahmed Fasîh Dede | Dr. Öğr. Üyesi Fatih Odunkıran |
Görüntüle | ||
| 15 | BEHİŞT-ÂBÂD (FASÎH, AHMED DEDE) | Fasîh, Ahmed Dede | Dr. Öğr. Üyesi Fatih Odunkıran |
Görüntüle | ||
| 16 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (FASÎH, AHMED DEDE) | Fasîh, Ahmed Dede | Dr. Öğr. Üyesi GAMZE ÜNSAL TOPÇU |
Görüntüle | ||
| 17 | MÜNŞE'AT (FASÎH, AHMED DEDE) | Fasîh, Ahmed Dede | Dr. Öğr. Üyesi GAMZE ÜNSAL TOPÇU |
Görüntüle | ||
| 18 | DÎVÂN (FENÂYÎ, CENNET MEHMED EFENDİ) | Fenâyî, Cennet Mehmed Efendi | Prof. Dr. ABDULLAH AYDIN |
Görüntüle |