Memlûk Kıpçak Türkçesi döneminde Araplara Türkçeyi öğretme amaçlı hazırlanmış çok dilli sözlük-gramer.

Eserin adı "Türkçe, Farsça ve Moğolca Karşılıkları Bir Araya Getiren Kitap" şeklinde günümüz Türkçesine aktarılabilir. Her bir sayfasında 13 satır bulunan 76 varaklık eserin 63 varağı Arapçadan Türkçeye sözlük-gramer, 13 varağı ise Moğolcadan Farsçaya sözlük niteliğindedir. Houstsma'ya göre 28 Ocak 1245'te yazılmış olsa da, Barbara Flemning bu tarihin 1343 olarak düzeltilmesi gerektiğini ileri sürer (Toparlı vd. 2000: V). Eser, kendisiyle ilgili çok bilgi bulunmayan Halil bin Muhammed bin Yusuf el-Konevî adlı Konyalı bir Türk tarafından yazılmış veya istinsah edilmiştir. Temel olarak Arapça-Türkçe söz varlığının yanı sıra az da olsa Moğolca-Farsça ve Arapça-Moğolca karşılıkları da ihtiva eder. Tüm dillerde, toplamda 2 bin civarında söz varlığı unsuru barındırır.

Gelenek olduğu üzere Besmele, Hamdele ve Salvele ile başlayan eser bunların ardından "Sebeb-i Te’lif-i Kitâb" bölümü ile devam eder. Eser genel itibarıyla 4 bölümden oluşur: İsimler, Fiillerin Mastarları ve Emir Biçimleri, Kelime ve Fiil Çekimleri, Cümle Kuralları (Ercilasun 2008: 386). Eserin ilk kısmında toplam 1100 isim ve 18 fiil yer almaktadır. Eserin ikinci kısmında ise 455 fiil ve 15 isim bulunur. Eserin üçüncü kısmında fiiller Arap geleneğinden farklı olarak teklik ikinci kişi emir kipinde çekimlenmiş biçimde verilmiştir. Bunun yanı sıra emir, görülen geçmiş zaman, gelecek zaman ve şimdiki zaman olmak üzere dört zaman/kip ve bunlara dair örnekler aktarılmıştır. Kitabın son bölümünde ise soru eki, isim cümleleri, çekim ekleri, bazı hâl ekleri, bazı zamirler ve edatlar ile soru parçacıkları üzerine genel bilgiler verilmiştir.

Tematik bir sınıflandırmayla sözcükleri listeleyen eserde sıkça kullanılan toplamda 26 sözvarlığı kategorisi bulunmaktadır. Bu kategoriler şöyledir:

1. Yükseklik ve onunla ilgili isimler
2. Yer ve orada bulunanlar
3. Su vb. şeyler
4. Ağaç, meyve, bitki vb. şeyler
5. Ziraat ve hububat
6. Kuş vb. şeyler
7. Vahşî hayvanlar vb.
8. Haşere vb. şeyler
9. At cinsleri, renkleri vb. şeyler
10. Silah, at ve savaş aletleri
11. Deve ve sığır
12. Koyun ve keçi
13. Yemek, yiyecek, içecek ve sütler
14. Ev eşyası, sergi, kadınlara mahsus giysi vb.
15. Giysi ve kumaş çeşitleri
16. İnsan dış ve iç organları
17. Sayılar ve hesap
18. Makam ve sanatçılar
19. İnsanların nitelikleri
20. Genel isim ve karşıtları
21. Vakit ve zaman
22. Melik ve melike hakkındaki isimler
23. Renkler
24. Madenler
25. Akraba, yakın, tanıdık-mülk, memlûk, hür ve cariye
26. İllet-hastalık ve şeytan (Toparlı vd. 2000: 3-4)

Eserin bilinen tek nüshası Hollanda'nın Leiden kentindeki Leiden Akademisi Kütüphanesinde yer alan Levinus Warner Koleksiyonu'ndadır. Bu nüsha Houtsma'ya göre 1245'te tamamlanmıştır. Ancak Barbara Flemming bu tarihi 1343 olarak düzeltmiş, Poppe de 1343 şeklinde vermiştir. Eser üzerine ilk bilimsel çalışma Martin Theodor Houtsma tarafından (1894) Ein Türkisch-Arabisches Glossar adıyla Leiden'da yapılmıştır. Bu çalışmada eserin tıpkıbasımı ve Türkçe söz varlığı unsurlarının Almanca karşılıkları yer almaktadır. Bu çalışmanın ardından Poppe (1927/-28) eserin Moğolca kısmını neşretmiştir. Kurışjanov (1970) da eser üzerine çalışmıştır. Eserin kapsamlı bir bilimsel neşri Türkiye'de Recep Toparlı, Sadi Çögenli ve Nevzat H. Yanık tarafından gerçekleştirilmiştir (2000). Bu neşirde eser Türkiye Türkçesine aktarılmış ve madde başları sırasıyla çeviri yazılı bir şekilde dizilmiştir. Eserle ilgili son çalışmayı ise Garkavets yapmıştır (2019). Bu çalışmada Garkavets, eseri matbu harflerle yeniden dizmiş ve kapsamlı bir dizin hazırlamıştır (Salan 2019).