Mostarlı Ziyâ’î’nin “fe‘ilâtün fe‘ilâtün fe‘ilün” kalıbıyla, 979/1571 tarihinde yazdığı Mahzenü’l-Esrâr tarzı 1565 beyitlik mesnevisi. Mesnevinin 1-216. beyitleri arası giriş bölümüdür (1-37. beyitler besmele, 38-66. beyitler tevhid, 67-98. beyitler naat, 99-131. beyitler münacat, 132-155. beyitler medhiye, 156-193. beyitler sebeb-i nazm-ı kitâb, 194-216. beyitler medhiye,). 1311 beyitlik konunun işlendiği bölüm; 217-1527. beyitler arasında, 164 beyitlik sonuç bölümü de “hâtimetü’l-kitâb” başlığı altında, 1528-1565. beyitler arasındadır.

Nizâmî (ö. 1214 ?)’de olduğu gibi yirmi makaleden meydana gelen asıl kısımda; nasihatlerden sonra konuyla ilgili bir hikâye ve hikâyenin sonunda iki dua beyti bulunmaktadır. Mesneviyi oluşturan yirmi bâbın konuları şunlardır: ilim, namaz, aşk, kanaat, dünyanın geçiciliği, beylere hizmet, kibir, haya ve edep, takva, şeytan ve isyan, dünyaya itibar etmemek, diline hâkim olmak, hakikî-mecazî aşk, yiğitlik, adalet ve zulüm, cimrilik, günahkârlarla dostluk, haramdan ve günahtan sakınma, tövbe, kötü insanlarla arkadaşlık (Başpınar ve Zülfe 2011).

Kenzü’l-Esrâr; sade, açık, anlaşılır ve günlük konuşma diline yakın bir üslupla yazılmıştır. Bu üslup, nasihat türü eserlerde görülen kuru ve sıkıcı anlatımı renklendirdiğinden canlı ve akıcı bir eser meydana gelmiştir.

Eserin bilinen tek nüshası Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Kütüphanesi yazmaları arasındadır. Bekir b. Ali adlı müstensih tarafından müellif nüshası esas alınarak 1004 yılında istinsah edilmiştir. Y.3 numaralı mecmuanın 64 yapraklık ilk risalesidir. Mesnevi, Fatih Başpınar ve Ömer Zülfe tarafından yayınlanmıştır.

Şairin biyografisi için bk. "Ziyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ziyai-hasan-ziyai-efendi