- Yazar Biyografisi (TEİS)
Maksadî - Madde Yazarı: Doç. Dr. Mevlüt Gülmez
- Eser Yazılış Tarihi:1616
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:04/04/2022
KEMÂLÂT (MAKSADÎ)
manzum hikâyelerMaksadî (d.?/?-ö.?/?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Maksadî’nin tarikata yeni girenlere rehber olarak yazdığı ve kırk ayet, kırk hadis, kırk hikâye tarzında ortaya koyduğu eseri. “Sâhip olunan manevi hasletler, olgunluklar” anlamına gelen Kemâlât, 1025/1616 yılının Zi’l-kade ayının on dördüncü gününde tamamlanmıştır. Harekesiz nesih hatla aruzun mefâ’îlün/mefâ’îlün/fe’ûlün vezninde kaleme alınmıştır. Eser, 114 varaktır.
Maksadî eserini kırk bölüm olarak tanzim etmiştir. Her bölümde önce bir konu ele alınmış, ardından birkaç beyit inşa edilerek anlatılan konuyu desteklemek için bir ayetle delil getirilmiştir. Yazar, sonra da bu ayetleri yine beyitler ile şerh etmiştir. Ayeti açıkladıktan sonra üzerinde durulan konuyla ilgili hadis verilmiştir. Hadislerden sonra de her bölüm için bir hikâyeye yer verilmiştir. Durum böyle olunca Maksadî’nin bu eseri sanki bir kırk ayet, kırk hadis, kırk hikâye şeklinde adlandırılabilir (Yavuz ve Gülmez 2018: 15).
“Çü her bâbı ki ben kıldum tamâmet / Münâsib yazdum anda bir hikâyet” [8b/13] diyen Maksadî, eserde otuz dört hikâyeye yer vermiştir. Beyazıt-ı Bestamî, Süfyân-ı Sevrî ile Cafer-i Sâdık, İblis ile Firavun, Hasan-ı Basrî, Hz. Âdem ile Şeytan, İbrahim Ethem, Aya-i Selmî, Hz. İbrahim ile Nemrut, Hz. Eyüp, Şeyh San’an, Hz. Yahya ve Hz. Zekeriya, Hz. İbrahim ile Çoban, Ebu Osman Hayri, Hz. Yusuf ve Kardeşleri eserde geçen hikâyelerden bazılarıdır.
Prof. Dr. Kemal Yavuz’un şahsî kütüphanesinde bulunan eserin şimdilik bilinen tek nüshası üzerinde Orhan Yavuz ve Mevlüt Gülmez’in beraber yaptıkları bir çalışma bulunmaktadır (2018).
Şairin biyografisi için bk. “Maksadî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/maksad
Eserden Örnekler
Hâzâ Kitâbu Kemâlât-ı Maksadiyyi’l-Müvahhidî
Bismillâhirrahmânirrahîm
Kelâmuñ fethi bismillâh iledür
Nihâyet bulsa hamdullâh iledür
Çü bismillâhdur menşûr-ı Sübhân
Anuñçün oldı sernâme-i Furkân
Sözüñ miftâhıdur ism-i Celâle
Anuñla irilür zât-ı cemâle
[...]
Ledünnî bâbınuñ miftâhıdur bu
Çü ṭuġrâ-i berât-ı şâhdur bu
Budur feth eyleyen bu dört kitâbı
Budur keşf eyleyen cümle hicâbı
Hadîsinde buyurdı şâh-ı kevneyn
Resûl-i Kibriyâ ol mâh-ı kevneyn (Yavuz ve Gülmez 2018: 53).
Kaynakça
Öztürk, Murat (2014). "Maksadî’nin Yenice ve İştip Şehrengizleri". Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11 (25): 51-80.
Yavuz, Orhan ve Mevlüt Gülmez (2018). Maksadî-Kemâlât (İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım). Konya: Palet Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ I (MAKSADÎ) | Maksadî | Doç. Dr. murat öztürk |
Görüntüle | ||
| 2 | YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ II (MAKSADÎ) | Maksadî | Doç. Dr. murat öztürk |
Görüntüle | ||
| 3 | İŞTİP ŞEHR-ENGÎZİ (MAKSADÎ) | Maksadî | Doç. Dr. murat öztürk |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 5 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 7 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 8 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 9 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 10 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 13 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |