KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA)
gizli ilimler risalesi
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)

ISBN: 978-9944-237-87-1


İbn-i İsa'nın sihir ve tılsımla ilgili eseri. Eser, daha çok sihir ilminin havas ve vefk dallarına ait bilgiler içerir. Eserin ismi, Elde Etmenin Kuralları şeklinde günümüz Türkçesine aktarılabilir. Eser, klâsik dönem eserlerinin tertibine uygun bir şekilde yazılmıştır. Giriş bölümünde besmeleden sonra Allah'a hamd, salavat ve dört halifeye selam bulunur. Daha sonra müellif, eserin yazılış tarihini ve esere koyduğu ismi belirtir ve asıl konunun işlendiği bölüme geçer. Bu bölümde sırasıyla başlıklarda verdiği konuları işler. Eserde verilen bilgiler daha çok isim analizi tarzındadır. Yer yer zarar verme amaçlı tariflere yer verilse de eserdeki tarifler kara büyü kategorisine girmez. On beş bölümden oluşan eserde  burçlar, gezegenler, sayılar, ebced, harfler, saat ve vakitlerle ayet ve surelerin sihir ve büyüdeki rolleri, büyünün nasıl ve nelere dikkat edilerek yapılması gerektiği hakkında örneklerle bilgiler verildiği görülür. 16. asır Türkçesinin özelliklerini yansıtan eser, ilmî ve öğreticilik yönü ağır basan bir metindir. Devrine göre sade bir Türkçeyle kaleme alınan eserde, Eski Anadolu Türkçesine ait dil ve imla özellikleri de görülür. Sade nesrin özelliklerini taşıyan eserde müellif, tasannu amacı gütmemiştir. İbn-i İsa, eseri yazma amacına uygun bir şekilde açıklayıcı anlatımı benimsemiş, yer yer tahkiye üslubuna da yönelmiş ve kendi hayatından hikâyeler anlatıp öğüt vermiştir. Anlatımı etkili kılmak için eserde sıklıkla soru-cevap tekniğine başvurur. Metin boyunca Hz. İdris, Hz. Ali, Cafer-i Sadık, İbn-i Arabî  gibi kimselerin sözlerinden alıntılar yapar.  

Eserin bilinen nüshaları; İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Yazmaları, Numara 645/2, Süleymaniye Kütüphanesi, Yazma Bağışlar, Numara 3328/1, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Yazmaları, Numara 857, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Yazmaları, Numara 1830/36,  Süleymaniye Kütüphanesi, Tercüman Gazetesi Kütüphanesi, Numara 212/4, Millet Kütüphanesi, Ali Emîrî Efendi Kitaplığı, Numara 567/1, Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi, Numara 470/1, Almanya Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları, Ms. or. oct. 1930, Ege Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Kütüphanesi, Numara 133. 44 Akh 1559, Çorum Hasan Paşa Yazma Eserler Kütüphanesi, Numara 650/1 numaralarda kayıtlıdırEser üzerine yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Kaçar 2019). 

Yazarın biyografisi için bkz. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”.  http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani


Eserden Örnekler


İhtiyâr itdügi kevkebün gicesi geldükde ne murâd içün meşgûl  olmuş ise yedi gün ve yedi sâ'at geldükçe ne mikdâr nesneye meşgûl olursa o gicede yedi ol kadar meşgûl ola. Ber-murâd olur inşâallâhu te'âlâ. Meselâ bir kişi haste üzerine yedi gün tamâm olınca günde Müşterì sâ'at geldükçe yüz İhlâs-ı şerìf okusa yedi yüz olur. Müşterî gicesi geldükde yedi yüz dahı okusa ol haste bi-iznillâhi te'âlâ ve takaddes sıhhat ve şifâ bula (Kaçar 2019: 125). 

Kaynakça


Kaçar, Engin (2019). Kavaid-i Teshirât By İbn-i İsa: An Analysis and Transcription. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 

Atıf Bilgileri


Sarıkaya, Erdem. "KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kavaid-i-teshirat-ibn-i-isa. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
2 FERÂHNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
3 FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
4 FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
5 KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
6 KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
7 NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
8 RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
9 RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
10 RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
11 RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
12 TABİATNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
13 TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
14 NÛRİYYE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
15 MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
16 RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi Dr. Nuriye İnci
Görüntüle
17 ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) Mü'min Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
18 MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) Doç. Dr. Nuran ÇETİN
Görüntüle
19 TARİKATNÂME (SÜNBÜL) Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK
Görüntüle
20 ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK
Görüntüle
21 ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Öğretmen Cemile Sağır
Görüntüle
22 NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
23 MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) Yahyâ Bin Bahşî Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur
Görüntüle
24 MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle
25 TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle