KA'BE-NÂME- (GUBÂRÎ)
Kâbe ve hac hakkında bilgi veren eser
Gubârî, Abdurrahman Efendi (d. ?/?-ö. 974/1566)

ISBN: 978-9944-237-87-1


16. yüzyıl şairlerinden Gubârî mahlasıyla şiirler yazan Abdurrahman Efendi’nin (ö. 974/1566) Kâbe ve hac ibadetini anlattığı eser. Mesnevi nazım şekli ve aruzun “fâʻilâtün fâʻilâtün fâʻilün” kalıbıyla kaleme alınan Kaʻbe-nâme, 3213 beyitten müteşekkildir. 963/1556 yılında Mekke’de tamamlanan eser, devrin padişahı Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566)’a ithaf edilmiştir. Gubârî, bu eseri Mekke’de bulunduğu esnada Kânûnî’nin Kâbe’yi tamir ettirmesi üzerine tanzim etmiştir. Şairin kalemine hitap ederek başladığı Kâbe-nâme’de, Kâbe’nin sahip olduğu özellikler; hac ve umre ibadetlerinin hikmetleri; Hz. Peygamber, dört halife ve Kânûnî’ye methiyeler; dünyadaki gafiller, hacılar, gaziler ve tacirlerin gibi bazı zümrelerin sahip olduğu belli başlı özellikler; Kâbe’nin inşası, geçirdiği tadilatlar ve sahip olduğu önem gibi konular ele alınmıştır. Gubârî, Kâbe-nâme’yi tahkiyevî bir üslup, samimi bir eda ve sade bir dille kaleme almıştır. Lirizm ve şairin içinde bulunduğu coşkun ruh hâli, eserin birçok yerinde beyitlere sirayet etmiştir.

Eserin mevcut üç nüshası bulunmaktadır (TDK Kütüphanesi A. 398, Üsküdar Selim Ağa Kütüphanesi Kemankeş Nr. 223, Manisa İl Halk Kütüphanesi Çaşnigir Nr. 4952). Bu üç nüshadan hareketle eser üzerinde iki adet yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır (Karadağ 1999, Gül 2006).

Şairin biyografisi için bk. “Gubârî, Abdurrahman Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/gubari-abdurrahman-efendi. 

Eserden Örnekler


Hazret-i Celîl Hazret-i Halîl Aleyhi’s-Selâm Kaʻbeyi Beş Tagdan Emr İtdügidür

Hem dahı emr eyledi ol dem Celîl

Kaʻbeyi yapmaga beş tagdan Halîl

[…]

Çünki bir mikdâr cemʻ oldı hacer

Durdı İbrâhîm bir gün çın seher


Didi İsmaʻîle emr idüp Hudâ

Didi bugün Kaʻbe olsun ibtidâ


Gel bana yâr ol ki beyti yapalum

Tur saʻâdet toplarını kapalum


Didi İsmaʻîl o dem baş üstine

Koyayum dirsen başum taş üstine

[...]

Didi İbrâhîm ogul sen sun taşı

Ben yapayum pes budur işün başı


Subh-ı şenbih içre bâ-emr-i Hudâ

Kaʻbeye bünyâd uruldı ibtidâ    (Gül 2006: 216-18).

Kaynakça


Gül, Âmine (hzl.)(2006). Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı Eserleri ve Menasik-i Hac Adlı Eseri (Edisyon Kritik). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Karadağ, Özay (hzl.)(1999). Gubârî Abdurrahman ve Ka’benâmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


KAPLAN, Yunus. "KA'BE-NÂME- (GUBÂRÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ka-be-name-gubari. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
2 ŞEBİSTÂN-I HAYÂL (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
3 YÛSUF U ZÜLEYHÂ (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Melike Gökcan
Görüntüle
4 MENÂSIK-I HAC (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
5 TERCÜME-İ TÂRÎH-İ CENNÂBÎ (GUBÂRÎ ?) Mehmed Efendi el-Gubârî (?) Araş. Gör. Kadim Polat
Görüntüle
6 GAZAVÂT-I MİDİLLÎ (GUBÂRÎ ) Derviş Gubârî (?) Araş. Gör. Kadim Polat
Görüntüle
7 ŞÂH-NÂME/SÜLEYMÂN-NÂME (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Doç. Dr. Çetin Kaska
Görüntüle
8 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
9 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
10 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
11 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
12 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
13 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
14 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
16 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
17 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle