- Yazar Biyografisi (TEİS)
Gubârî, Abdurrahman Efendi - Madde Yazarı: Prof. Dr. Yunus KAPLAN
- Eser Yazılış Tarihi:963/1556
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:30/09/2021
KA'BE-NÂME- (GUBÂRÎ)
Kâbe ve hac hakkında bilgi veren eserGubârî, Abdurrahman Efendi (d. ?/?-ö. 974/1566)
ISBN: 978-9944-237-87-1
16. yüzyıl şairlerinden Gubârî mahlasıyla şiirler yazan Abdurrahman Efendi’nin (ö. 974/1566) Kâbe ve hac ibadetini anlattığı eser. Mesnevi nazım şekli ve aruzun “fâʻilâtün fâʻilâtün fâʻilün” kalıbıyla kaleme alınan Kaʻbe-nâme, 3213 beyitten müteşekkildir. 963/1556 yılında Mekke’de tamamlanan eser, devrin padişahı Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566)’a ithaf edilmiştir. Gubârî, bu eseri Mekke’de bulunduğu esnada Kânûnî’nin Kâbe’yi tamir ettirmesi üzerine tanzim etmiştir. Şairin kalemine hitap ederek başladığı Kâbe-nâme’de, Kâbe’nin sahip olduğu özellikler; hac ve umre ibadetlerinin hikmetleri; Hz. Peygamber, dört halife ve Kânûnî’ye methiyeler; dünyadaki gafiller, hacılar, gaziler ve tacirlerin gibi bazı zümrelerin sahip olduğu belli başlı özellikler; Kâbe’nin inşası, geçirdiği tadilatlar ve sahip olduğu önem gibi konular ele alınmıştır. Gubârî, Kâbe-nâme’yi tahkiyevî bir üslup, samimi bir eda ve sade bir dille kaleme almıştır. Lirizm ve şairin içinde bulunduğu coşkun ruh hâli, eserin birçok yerinde beyitlere sirayet etmiştir.
Eserin mevcut üç nüshası bulunmaktadır (TDK Kütüphanesi A. 398, Üsküdar Selim Ağa Kütüphanesi Kemankeş Nr. 223, Manisa İl Halk Kütüphanesi Çaşnigir Nr. 4952). Bu üç nüshadan hareketle eser üzerinde iki adet yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır (Karadağ 1999, Gül 2006).
Şairin biyografisi için bk. “Gubârî, Abdurrahman Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/gubari-abdurrahman-efendi.
Eserden Örnekler
Hazret-i Celîl Hazret-i Halîl Aleyhi’s-Selâm Kaʻbeyi Beş Tagdan Emr İtdügidür
Hem dahı emr eyledi ol dem Celîl
Kaʻbeyi yapmaga beş tagdan Halîl
[…]
Çünki bir mikdâr cemʻ oldı hacer
Durdı İbrâhîm bir gün çın seher
Didi İsmaʻîle emr idüp Hudâ
Didi bugün Kaʻbe olsun ibtidâ
Gel bana yâr ol ki beyti yapalum
Tur saʻâdet toplarını kapalum
Didi İsmaʻîl o dem baş üstine
Koyayum dirsen başum taş üstine
[...]
Didi İbrâhîm ogul sen sun taşı
Ben yapayum pes budur işün başı
Subh-ı şenbih içre bâ-emr-i Hudâ
Kaʻbeye bünyâd uruldı ibtidâ (Gül 2006: 216-18).
Kaynakça
Gül, Âmine (hzl.)(2006). Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı Eserleri ve Menasik-i Hac Adlı Eseri (Edisyon Kritik). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Karadağ, Özay (hzl.)(1999). Gubârî Abdurrahman ve Ka’benâmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 2 | ŞEBİSTÂN-I HAYÂL (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | YÛSUF U ZÜLEYHÂ (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Melike Gökcan |
Görüntüle | ||
| 4 | MENÂSIK-I HAC (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 5 | TERCÜME-İ TÂRÎH-İ CENNÂBÎ (GUBÂRÎ ?) | Mehmed Efendi el-Gubârî (?) | Araş. Gör. Kadim Polat |
Görüntüle | ||
| 6 | GAZAVÂT-I MİDİLLÎ (GUBÂRÎ ) | Derviş Gubârî (?) | Araş. Gör. Kadim Polat |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞÂH-NÂME/SÜLEYMÂN-NÂME (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Doç. Dr. Çetin Kaska |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 9 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 11 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 12 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 13 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 14 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 15 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 16 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 17 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |