- Yazar Biyografisi (TEİS)
Kınalı-zâde, Mehmed Fehmî Efendi - Madde Yazarı: Araş. Gör. Adem URHAN
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Arapça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:İlmî-Ansiklopedik Edebî Eser
- Yayın Tarihi:26/10/2022
İMTİHAN RİSALESİ (KINALI-ZÂDE)
imtihan için hazırlanmış risaleKınalı-zâde, Mehmed Fehmî Efendi (d. 972/1564 - ö. 1004/1595)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Müellife atfedilen, müderrislik imtihanına başvuranlar için hazırlanmış risale. XVI. yüzyıldan itibaren medrese öğrenci sayısı artınca buralarda görev yapacak müderrislere de ihtiyaç artmıştır. Tanınmış medreselerde müderrislik kadrosu açıldığında bu göreve birden fazla talip çıkması hasebiyle dönemin önde gelen âlimleri tarafından imtihanlarda kullanılmak üzere eserler telif edilmiştir (Özcan 1989: 134; İpşirli 2015: 39). Nev‘îzâde Atâî ve Mehmet Süreyya, Kınalızâde Mehmed Fehmi'ye Risâle-i İmtihâniyye veya İmtihân-ı Meclise başlıklı bir eser atfetmektedir (Donuk 1989: 1091; Akbayar 1996: 515; Açıkgöz 2017: 265).
Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, Isparta Yalvaç İlçe Halk Kütüphanesi Koleksiyonunda, 32 Yalvaç 111/5 no’lu, vr. 27b-30b arasında Risâle-i imtihâniyye başlıklı bir nüsha yer almakta ancak yazar belirtilmemektedir. Mehmed Fehmi’nin Ispartalı olması, eserin Yalvaç Koleksiyonunda yer alması ve imtihân risâlelerinin müellifin yaşadığı X./XVI. yüzyıldan itibaren yazılmaya başlanması eserin müderris Kınalızâde Mehmed Fehmi’ye aidiyetine dair emareler arz etse de konuyla ilgili kesin bir malumata henüz ulaşılabilmiş değildir.
Müellifin biyografisi için bk. "Kınalı-zâde Mehmed Fehmî Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kinalizade-mehmed-fehmi-efendi
Eserden Örnekler
Elḥamdülillâhilleẕî şeyyede teḥsîle’l-‘ulûmili’l-imtiyâzi ve's-selâmu alâ men hüve bikevnihi rahmten li’l-‘âlemîne mümtâzin ve ‘âlâ ʾ ali ümemün bikevnihim illâ lehu mümtâzin ve be‘du fefî ḳavlü’l-Hatîbi’d-Dimeşki ‘aleyhi raḥmetü’l-bârî ve bi’l-işâreti ey te‘rîfü’l-müsnedi ileyhi bi îrâdihi ismü işâretin metâ ṣaleḥe’l-meḳâmu lehu ğaraḍun litemyîzin eklmele temyîzi esu’letün ve ecvbetün ve e‘lem evvelen enne ḳavlehu fîmâ sebeḳa febi’l-iżmâri lienne’l-meḳâme ilâ teḳdîrihi fete‘rîfuhu bi’l-iżmâri kâinün lienne’l-meḳâme ilâ –‘alâ’ enne’l-fâe tefḍîliyyetuhu ve’l-mübtede’ü meḥzûfün ve bi’l-iżmâri kayyede lehu ve ḳavluhu lienne’l-meḳâme ḫaberün lehu ‘ala mâ eşâre ileyhi el-Fâżıl es-Seylekûtî hünâke hâẕa. (Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, Isparta Yalvaç İlçe Halk Kütüphanesi, 111/5, vr. 27b-30b.)
Kaynakça
Açıkgöz, Namık (2017). Riyâzî Muhammed Efendi, Riyâzü’ş-Şuara (Tezkiretü’ş-Şuara). Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
Dikmen, Melek (2009). "İlmî ve Edebî Yönü Olan Ispartalı Bir Aile: Kınalızâdeler". Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 1/22, 109.
İpşirli Mehmet (1991). "Müderris". İslâm Ansiklopedisi. C. 3. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
İpşirli Mehmet (2015). Büyük İstanbul Tarihi “Osmanlı İstanbul’unda Geleneksel Eğitim ve Ulema”. C. 9. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmalar Merkezi. e-kitap: https://istanbultarihi.ist/331-osmanli-istanbulunda-geleneksel-egitim-ve-ulema [erişim tarihi 24.10.2022]. 39.)
Kâtip Çelebi (2014). Keşfü’z-Zünûn an Esâmi’l-Kütübi Ve’l-Fünûn. (hzl. Rüştü Balcı). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.
Kınalızâde Hasan Çelebi (2009). Tezkiretü’ş-Şu’arâ. (hzl. Sungurhan Eyduran, Aysun). Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf[erişim tarihi 11.12.2014]. 187, 188.)
Mehmed Süreyyâ (1996). Sicill-i Osmanî. (hzl. Nuri Akbayar). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.
Nev’îzâde Atâî (2017). Hadâiku’l-Hakaik fî Tekmileti’ş-Şakaik. (hzl. Donuk Suat). İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay.
Özcan, Abdülkadir (1989). Nev’îzâde Atâî, Hadâiku’l-Hakaik fî Tekmileti’ş-Şakaik. (önsöz ve indeks ile tıpkıbasım). İstanbul: Çağrı Yay.
Savaş, Hamdi (2000). “İshak Çelebi, Kılıççızâde”. İslâm Ansiklopedisi. C. 32. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
YYY (1979). “Fehmî (Kınalızâde Mehmet Çelebi)”. Türk Dili Edebiyatı Ansiklopedisi Devirler/İsimler/Eserler ve Terimler. C. 3. İstanbul: Dergâh Yay. 1979.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (KINALI-ZÂDE FEHMÎ) | Kınalı-zâde, Mehmed Fehmî Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 2 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 4 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 5 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 6 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 8 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 11 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |