- Yazar Biyografisi (TEİS)
Kutbî/Paşa Çelebi, Gıyaseddin Efendi - Madde Yazarı: Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
- Eser Yazılış Tarihi:?/?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Belâgat Kitabı
- Yayın Tarihi:23/04/2022
HEVES-NÂME (KUTBÎ/PAŞA ÇELEBİ)
belagat kitabıKutbî/Paşa Çelebi, Gıyaseddin Efendi (d. ?/? - ö. 927/1520/21)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Sevgilinin güzellik unsurlarını anlatan Farsça eser. Heves-nâme, bir mukaddime ve 26 baptan oluşmaktadır. Bu baplarda sırasıyla hüsn ü cemâl, aşk, mûy, cebîn, ebrû, çeşm, müjgân, gamze, ruhsâr, bînî, hat, hâl, leb, dendân, dehân, zenehdân, gerden, ber ü pistân, sâʿid ü dest ü bâzû, engüşt, kadd ü kâmet, miyân, sâk, beden ü endām, zât-ı mahbûb, kelâm başlıklarına yer verilir. Eser üzerine çalışan Mazlum Özkan, müellif tarafından eserin girişinde bu uzuvlar hakkında kısa bilgiler verildiğini, kelimelerin kökeninin zikredildiğini, konunun daha iyi açıklanabilmesi adına verilen benzetme unsurlarına ünlü şairlerden şahit beyitler aktarıldığını, bölümlerin “İbârât-ı Arab” ve “İbârât-ı Acem” faslı olarak iki kısımdan oluştuğunu söyler (2019: 10). Müellif, bab başlarında konuyla ilgili kısa açıklamalarda bulunmuş, daha sonra konuyla alakalı bulduğu mazmunları ve misalleri sıralamış, metin içinde az bilinen kelimeleri izah etmiştir (Özkan 2019: 13).
Heves-nâme, İranlı müellif Şerefüddîn Râmî'nin Enîsü'l-Uşşâk adlı risalesi örnek alınarak oluşturulan eserlerden birisidir. Özkan, Kutbî’nin Enîsü’l-Uşşâk'ta yer alan beyitlere genellikle Fars olmak üzere Arap şairlerinin divanlarından, mesnevilerinden, ayrıca mecmualardan ve çeşitli eserlerden yeni beyitler ilave ettiğini ve şiirlerinden örnek verilen bu şairlerin sayısının 99 olduğunu ifade etmektedir (2019: 13). Kutbî ayrıca kitabında bazı eser adlarını zikretmiş, tıp kitaplarından Arapça alıntılar yapmış ve bazı Arap bilginlerinden yine alıntılar yapmak suretiyle konuyu daha da açığa kavuşturmuştur (Özkan 2019:13).
Üç nüshası olan (Özkan 2019: 11) Heves-nâme üzerine Mazlum Özkan yüksek lisans tezi hazırlamıştır (2019).
Şairin biyografisi için bk. “Kutbî/Paşa Çelebi, Gıyaseddin Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kutbi-giyaseddin-efendi-pasa-celebi
Eserden Örnekler
Kaynakça
Özkan, Mazlum (2019). İznikli Kutbî’nin Heves-Nâme’si Üzerine Bir İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 2 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 4 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 5 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 6 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 10 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |