HEVES-NÂME (KUTBÎ/PAŞA ÇELEBİ)
belagat kitabı
Kutbî/Paşa Çelebi, Gıyaseddin Efendi (d. ?/? - ö. 927/1520/21)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Sevgilinin güzellik unsurlarını anlatan Farsça eser. Heves-nâme, bir mukaddime ve 26 baptan oluşmaktadır. Bu baplarda sırasıyla hüsn ü cemâl, aşk, mûy, cebîn, ebrû, çeşm, müjgân, gamze, ruhsâr, bînî, hat, hâl, leb, dendân, dehân, zenehdân, gerden, ber ü pistân, sâʿid ü dest ü bâzû, engüşt, kadd ü kâmet, miyân, sâk, beden ü endām, zât-ı mahbûb, kelâm başlıklarına yer verilir. Eser üzerine çalışan Mazlum Özkan, müellif tarafından eserin girişinde bu uzuvlar hakkında kısa bilgiler verildiğini, kelimelerin kökeninin zikredildiğini, konunun daha iyi açıklanabilmesi adına verilen benzetme unsurlarına ünlü şairlerden şahit beyitler aktarıldığını, bölümlerin “İbârât-ı Arab” ve “İbârât-ı Acem” faslı olarak iki kısımdan oluştuğunu söyler (2019: 10). Müellif, bab başlarında konuyla ilgili kısa açıklamalarda bulunmuş, daha sonra konuyla alakalı bulduğu mazmunları ve misalleri sıralamış, metin içinde az bilinen kelimeleri izah etmiştir (Özkan 2019: 13).

Heves-nâme, İranlı müellif Şerefüddîn Râmî'nin Enîsü'l-Uşşâk adlı risalesi örnek alınarak oluşturulan eserlerden birisidir. Özkan, Kutbî’nin Enîsü’l-Uşşâk'ta yer alan beyitlere genellikle Fars olmak üzere Arap şairlerinin divanlarından, mesnevilerinden, ayrıca mecmualardan ve çeşitli eserlerden yeni beyitler ilave ettiğini ve şiirlerinden örnek verilen bu şairlerin sayısının 99 olduğunu ifade etmektedir (2019: 13). Kutbî ayrıca kitabında bazı eser adlarını zikretmiş, tıp kitaplarından Arapça alıntılar yapmış ve bazı Arap bilginlerinden yine alıntılar yapmak suretiyle konuyu daha da açığa kavuşturmuştur (Özkan 2019:13).

Üç nüshası olan (Özkan 2019: 11) Heves-nâme üzerine Mazlum Özkan yüksek lisans tezi hazırlamıştır (2019).

Şairin biyografisi için bk. “Kutbî/Paşa Çelebi, Gıyaseddin Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kutbi-giyaseddin-efendi-pasa-celebi 

Eserden Örnekler



Kaynakça


Özkan, Mazlum (2019). İznikli Kutbî’nin Heves-Nâme’si Üzerine Bir İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


Erdoğan Taş, Mehtap. "HEVES-NÂME (KUTBÎ/PAŞA ÇELEBİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/heves-name-kutbi-pasa-celebi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
2 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
4 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
5 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
6 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
8 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
10 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle