- Yazar Biyografisi (TEİS)
Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah - Madde Yazarı: Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
- Eser Yazılış Tarihi:18. yüzyıl
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:23/09/2021
HEFT-SEYYÂRE
hikâyelerFeyzî, Subhî-zâde Feyzullah (d. 1082/1671- ö. 1152/ 1739)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Subhî-zâde lakabıyla tanınan Feyzî’nin Hamse'sini oluşturan eserlerden biri. Hamse'yi oluşturan diğer eserler Mir’ât- ı Âlem-nümâ, Safâ-nâme, Aşk-nâme isimli mesneviler ile Dîvân’dır. Feyzî'nin bu külliyatı, divan edebiyatı geleneğinin son hamsesi olmak bakımından önem taşır.
1200 beyitlik Heft-Seyyâre, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Köşkü 801 numarada kayıtlı, müellif hattı olması kuvvetle muhtemel Hamse nüshasının 80a-128b varakları arasında, Dîvân'dan sonra gelen ilk mesnevidir. "Fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün" kalıbıyla yazılan mesnevide, 50 beyitlik tevhid, 45 beyitlik naatten sonra eserde 7ayrı hikâye yer alır. İlk hikâyede, bir tüccarın hacca giderken Sakız Adası'nda bir Hristiyan kızına aşık olup kâfirlere esir düşmesi, sonra da kızın Müslüman olması ve tüccarın onunla evlenmesi anlatılır. İlk hikâye 130 beyittir ve şairin kendi ifadesine göre bir günde tamamlanmıştır (Arslan 2008: 104). 2. hikâye 110 beyittir. Şair bu hikâyeyi de bir günde yazdığını ifade eder. Hikâyede, Berber Ali Çelebi’nin bilmeden katıldığı “hülle” konusu işlenir. Aynı konu, benzer teknik ve hususlarla, iki yüzyıl sonra bugün de herkesin severek okuduğu Reşat Nuri Güntekin’in bir oyununun da konusudur; hatta oyunun ismi de “Hülleci”dir. 3. hikâye, Karaman müftüsünün oğlu ile cinler padişahı arasında geçen olayları anlatır. Hikâye 310 beyittir. Bu hikâyenin bir haftada tamamlandığı belirtilir. 4. hikâyede, Konya’dan ilim tahsili için Bursa’ya gelen kimsesiz bir delikanlı olan Molla Ali’nin yine kendisi gibi kimsesiz ve fakir olan Molla Veli ile tanışması ve bir rüya üzerine bir hazine buluşları anlatılır. 100 beyittir. 5. hikâye 200 beyittir. Hikâyede, Kahveci Halil’in oğlu Şah Osman’ın gördüğü bir rüya üzerine yaşadıkları ve rüyanın gerçeğe dönüşmesi anlatılır. 6. hikâyede, bir zamparanın başına gelenler ve zamparalığa tövbesi hikâye edilir. 110 beyittir. 7. hikâyede, babalarının ölümü üzerine fakir düşen bir ailenin oğlunun gördüğü bir rüya üzerine Şam’a gitmesi, İstanbul’a döndüğünde ise evinde bir hazine bulmasını anlatılır. Hikâye 100 beyittir.
İlk olarak Agâh Sırrı Levend tarafından tanıtılan eser (Levend 1955) Mehmet Arslan tarafından Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi ismi ile yayımlanmıştır (2008). Ayrıca eser üzerinde bir doktora tezi hazırlanmıştır (İspirli 1997).
Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade
Eserden Örnekler
Hıtta-ı Üsküdara basdı kadem
Gördü bir şehr-i pâk-i ferrûh-dem
İskele semtine olınca revân
Şehr-i İstanbul oldı ana ayân
Hayret-âlûde çok nigâh itdi
Hayf ömrüme diyüp âh itdi
Bu mı İstanbul-ı safâ-efzâ
Her ne denli olunsa medhe sezâ
Her nigâhında başka bir âlem
Nice dil-dâde olmasın âdem
Oldı bir kayığa süvâr hemân
Tarafeynine olmada nigerân
Dil-güşâd her taraf temâşâdur
Her mahal birbirinden a’lâdur
Hayret-efzâ olup o tâze civân
Nazra-sâz olmadan olup hayrân
Zâhir oldı Serây-ı sultânî
Bu mudur didi bâğ-ı rıdvânî
Bu ne cây-ı latîf ü ra’nadır
Ne güzel kasr-ı cennet-âsâdır (Alkan İspirli 2005: 7).
Kaynakça
Alkan İspirli, Serhan (2005). “Divan Edebiyatında Hamse ve Son Hamsemiz”. EJOS (Universiteit Utrecht), 8 (4): 1-37.
Arslan, Mehmet (2008). Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi. İstanbul. Kitabevi Yayınları.
İspirli, Serhan (1997). Subhîzâde Feyzî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamsesi (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. Erzurum. Atatürk Üniversitesi.
Levend, Agah Sırrı (1955). “Feyzî’nin Bilinmeyen Bir Hamsesi”. Belleten, 143-152.
Uzun, Mustafa (1995). "Feyzî, Subhîzâde". İslâm Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. 523.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (FEYZÎ) | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 2 | MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 3 | SAFÂ-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 4 | AŞK-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |