HEFT-SEYYÂRE
hikâyeler
Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah (d. 1082/1671- ö. 1152/ 1739)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Subhî-zâde lakabıyla tanınan Feyzî’nin Hamse'sini oluşturan eserlerden biri. Hamse'yi oluşturan diğer eserler Mir’ât- ı Âlem-nümâ, Safâ-nâme, Aşk-nâme isimli mesneviler ile Dîvân’dır. Feyzî'nin bu külliyatı, divan edebiyatı geleneğinin son hamsesi olmak bakımından önem taşır.

1200 beyitlik Heft-Seyyâre, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Köşkü 801 numarada kayıtlı, müellif hattı olması kuvvetle muhtemel Hamse nüshasının 80a-128b varakları arasında, Dîvân'dan sonra gelen ilk mesnevidir. "Fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün" kalıbıyla yazılan mesnevide, 50 beyitlik tevhid, 45 beyitlik naatten sonra eserde 7ayrı hikâye yer alır. İlk hikâyede, bir tüccarın hacca giderken Sakız Adası'nda bir Hristiyan kızına aşık olup kâfirlere esir düşmesi, sonra da kızın Müslüman olması ve tüccarın onunla evlenmesi anlatılır. İlk hikâye 130 beyittir ve şairin kendi ifadesine göre bir günde tamamlanmıştır (Arslan 2008: 104). 2. hikâye 110 beyittir. Şair bu hikâyeyi de bir günde yazdığını ifade eder. Hikâyede, Berber Ali Çelebi’nin bilmeden katıldığı “hülle” konusu işlenir. Aynı konu, benzer teknik ve hususlarla, iki yüzyıl sonra bugün de herkesin severek okuduğu Reşat Nuri Güntekin’in bir oyununun da konusudur; hatta oyunun ismi de “Hülleci”dir. 3. hikâye, Karaman müftüsünün oğlu ile cinler padişahı arasında geçen olayları anlatır. Hikâye 310 beyittir. Bu hikâyenin bir haftada tamamlandığı belirtilir. 4. hikâyede, Konya’dan ilim tahsili için Bursa’ya gelen kimsesiz bir delikanlı olan Molla Ali’nin yine kendisi gibi kimsesiz ve fakir olan Molla Veli ile tanışması ve bir rüya üzerine bir hazine buluşları anlatılır. 100 beyittir. 5. hikâye 200 beyittir. Hikâyede, Kahveci Halil’in oğlu Şah Osman’ın gördüğü bir rüya üzerine yaşadıkları ve rüyanın gerçeğe dönüşmesi anlatılır. 6. hikâyede, bir zamparanın başına gelenler ve zamparalığa tövbesi hikâye edilir. 110 beyittir. 7. hikâyede, babalarının ölümü üzerine fakir düşen bir ailenin oğlunun gördüğü bir rüya üzerine Şam’a gitmesi, İstanbul’a döndüğünde ise evinde bir hazine bulmasını anlatılır. Hikâye 100 beyittir.

İlk olarak Agâh Sırrı Levend tarafından tanıtılan eser (Levend 1955) Mehmet Arslan tarafından Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi ismi ile yayımlanmıştır (2008). Ayrıca eser üzerinde bir doktora tezi hazırlanmıştır (İspirli 1997).

Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade



Eserden Örnekler


Hıtta-ı Üsküdara basdı kadem

Gördü bir şehr-i pâk-i ferrûh-dem


İskele semtine olınca revân

Şehr-i İstanbul oldı ana ayân


Hayret-âlûde çok nigâh itdi

Hayf ömrüme diyüp âh itdi


Bu mı İstanbul-ı safâ-efzâ

Her ne denli olunsa medhe sezâ


Her nigâhında başka bir âlem

Nice dil-dâde olmasın âdem


Oldı bir kayığa süvâr hemân

Tarafeynine olmada nigerân


Dil-güşâd her taraf temâşâdur

Her mahal birbirinden a’lâdur


Hayret-efzâ olup o tâze civân

Nazra-sâz olmadan olup hayrân


Zâhir oldı Serây-ı sultânî

Bu mudur didi bâğ-ı rıdvânî


Bu ne cây-ı latîf ü ra’nadır

Ne güzel kasr-ı cennet-âsâdır (Alkan İspirli 2005: 7).



Kaynakça


Alkan İspirli, Serhan (2005). “Divan Edebiyatında Hamse ve Son Hamsemiz”.  EJOS (Universiteit Utrecht),  8 (4): 1-37. 

Arslan, Mehmet (2008). Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi. İstanbul. Kitabevi Yayınları.

İspirli, Serhan (1997). Subhîzâde Feyzî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamsesi (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. Erzurum. Atatürk Üniversitesi. 

Levend, Agah Sırrı (1955). “Feyzî’nin Bilinmeyen Bir Hamsesi”. Belleten, 143-152.

Uzun, Mustafa (1995). "Feyzî, Subhîzâde". İslâm Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay.  523.


Atıf Bilgileri


Alkan İspirli, Serhan. "HEFT-SEYYÂRE". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/heft-seyyare. [Erişim Tarihi: 07 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (FEYZÎ) Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
2 MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
3 SAFÂ-NÂME Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
Görüntüle
4 AŞK-NÂME Feyzî, Subhî-zâde Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
5 MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) Hıfzî Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR
Görüntüle
6 NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin Diğer Aybala Sena KÜTÜK
Görüntüle
7 DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi ismail Aksoyak
Görüntüle
8 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullah Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
9 TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
10 TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
11 DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi Diğer Ahmet Serdar Erkan
Görüntüle
12 MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN
Görüntüle
13 AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi Diğer Nükran ERBAŞ
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler
Görüntüle
14 DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle