1780’de Kütahya’da doğmuş Anadolulu bir Ermeni olan Artin Hindoğlu’nun 1838’de Viyana yayımladığı Türkçe-Fransızca sözlüğü. Hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmayan yazarın (Pamukciyan 2003: 73-74) özellikle Ermenice, Almanca, Fransızca ve Türkçe üzerine çalışmaları mevcuttur. 1829’da yayımladığı Almanca açıklamalı Türk dil bilgisi kitabı olan Kitab-ı Sarf ve Lugat-i Türkî gibi gramer çalışmalarının ile birlikte, Hazine-i Lügat en önemli eserleridir.

Özellikle 1838’de Viyana’da yayımlanan Dictionnaire Abrégé Turc-Français, gerek yöntemi gerekse kelime hazinesi bakımından benzerlerinin çok ötesinde, her iki dile dair farklı unsurlar barındıran kıymetli bir eserdir. Aldığı yüksek seviyeli eğitim, sürdürdüğü müderrislik ve tercümanlık görevleri sayesinde dile çok boyutlu olarak bakabilen Hindoğlu, aslen Türkçe-Fransızca bir sözlük oluşturmuş olsa da Türkçenin kelime hazinesini mümkün olduğu kadar geniş bir imla ve anlam hususiyeti çerçevesinde tespit etmiştir. İstanbul Türkçesine karşı hayranlığını diğer eserlerinde de belirten Hindoğlu Türkçe-Fransızca sözlüğüne Türkçe bir isim de vermiş, eserin Hazine-i Lügat adıyla bilinmesini istemiştir.

518 sayfadan oluşan ve her sayfada 2 sütun bulunan eserde Türkçe kökenli kelimelerin önce orijinal hali sonra da Latin harflerine aktarılmış durumu vardır. Eserin en orijinal özelliğini teşkil eden bu yapısı sayesinde Türkçe kelimelerin telaffuzu Latin harfleriyle verilmiş, eser Osmanlı Türkçesi sözlüğü olarak dahi kabul edilebilecek bir mahiyet kazanmıştır. Bu yönüyle Arap-Latin harfli Türkçe sözlüklerden 17. yüzyıl Türkçe söz varlığını detaylı bir şekilde ele alan Meninski’nin Thesaurus Linguarum Orientalium’una (Tulum 2011: 5) benzediği, dönem olarak farkı göz ardı edildiğinde kapsam itibarıyla daha dar olmasına rağmen Türkçe odaklı olması açısından daha kullanışlı olduğu ifade edilebilir.

Türkçe kökenli olmayan maddelerin ise Türkçe karşılığı verildikten sonra Fransızca açıklaması verilmiştir. Bu da eserin kısmen de olsa aynı zamanda Türkçe bir sözlük olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Hazine-i Lügat özellikle bu yönüyle yaklaşık olarak aynı dönemde kaleme alınan Thomas Xavier Bianchi’in Elsine-i Türkiyye ve Franseviyyenin Lügati / Dictionnaire Turc-Français, James William Redhouse’un Türkçeden İngilizceye Lügat Kitabı/ Turkish and English Lexicon, Nassif Mallouf’un Türkî ve Fransevî Lügatnâmesi/ Dictionnaire Turc-Français, Charles Adrien Casimir Barbier de Meynard’ın Kitâb-ı Dürerü’l-Ummâniyye fi Lügati’l-Osmâniyye/ Dictionnaire Turc-Français, Şemseddin Sami’nin Kâmûs-ı Fransevî/ Dictionnaire Turc-Français ve Galancızâde Hakkı Tevfik’in Türkçeden Almancaya Lügat Kitabı/ Türkisch - Deutsches Wörterbuch gibi diğer Arap-Latin harfli Türkçe sözlüklerden daha başarılı olduğu söylenebilir.

Ayrıca eserde kelimeler, örnek cümleler ve deyimler Latin ve Arap harfleri ile birlikte gösterilmiş, bunun yanında önemli miktarda arkaik kelimelere ve Anadolu ağızlarında kullanılan sözcüklere de yer verilmiştir (Taşkesenlioğlu 2020: 370).