- Yazar Biyografisi (TEİS)
Seyyid Vehbî, Hüseyin - Madde Yazarı: Dr. Özlem DÜZLÜ
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Kırk Hadis
- Yayın Tarihi:25/11/2021
HADÎS-İ ERBA‘ÎN TERCÜMESİ (SEYYİD VEHBÎ)
manzum kırk hadis tercümesiSeyyid Vehbî, Hüseyin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Seyyid Vehbî’ye (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736) nispet edilen manzum kırk hadis tercümesi. Şair hakkında bilgi veren tezkirelerde ve biyografik eserlerde bu manzum tercümeden bahsedilmez (Çolak 2015: 621). Mevcut nüshalarda eserin müellifi hakkında açık bir kayıt bulunmamakla birlikte eserin Seyyid Vehbî’ye ait olduğunu ilk olarak Abdülkadir Karahan ileri sürmüştür (1964: 545). Bir dibace veya mukaddimesi bulunmayan eser, 3 ya da 4. mısralarında hadis metinlerinin de iktibas edildiği kıt’alar hâlinde yazılmıştır. Sonunda yedi beyitlik bir "nazm"dan ibaret hâtime bölümü de bulunan eserin 18 ve 33. kıt'aları ile hâtime bölümünde şairin mahlası (Vehbî) geçmektedir.
Hâtime bölümünden şairin hayır duası almak, rahmetle anılmak ve Hz. Peygamber’in şefaatine nail olmak isteğiyle kırk hadis tercümesi yazdığı anlaşılmaktadır. Eserde yer alan hadislerin büyük çoğunluğu ilim, ahlak, toplumsal ilişkiler, insana ait iyi ve kötü ameller, özellikler gibi konularda söylenmiş olup bunların çoğu Buhârî, Müslim, Tirmizî, Kudâî, Beyhakî, Süyûtî gibi meşhur hadis âlimlerinin eserlerinde mevcuttur. Bunun yanı sıra hadis kaynaklarında tespit edilemeyen, hatta kelamıkibar ve meşayıh sözü olanlar da vardır (Çolak 2015: 622-628). Eserde hadislerin ravileri zikredilmemiştir. Kıt'aların içinde hadisin hem Arapça metnini hem de tercümesini veren şair dört farklı vezin kullanmıştır. Şairin seçtiği yöntemin güçlüğüne rağmen vezin ve kafiye konusunda büyük ölçüde başarı sağladığı söylenebilir. Arapça ve Farsça unsurları barındırmakla birlikte kırk hadis tercümesinin sadeye yakın bir üslupla yazıldığı ifade edilebilir.
Eserin iki yazma nüshası mevcuttur. Bunlardan Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi (Nu. 3812) nüshasında "Hâtime" başlığı altında sadece matla beyti bulunmaktadır. Eserin metni, incelemeyi de içeren bir makale ile neşredilmiştir (Çolak 2015).
Şairin biyografisi için bk. "Seyyid Vehbî, Hüseyin". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-vehbi-huseyin.
Eserden Örnekler
Hasedi terk idüp siyâdet bul
İsterisen huzûr-ı kalbine râh
Didi "Lâ râhate me'a'l-hased" ol
Ser-ver-i enbiyâ habîb-i İlâh (Çolak 2015: 626).
Herze-gûlukdan zebânun beste tut
Râhat olup bulasın emn ü emân
Siyyemâ âgâh idüp didi Rasûl
"Râhatü'l-insân fî hıfzı'l-lisân" (Çolak 2015: 627).
HÂTİME
Ehâdîs-i nebiyy-i hayr-i ümmet
İdüp encâma hâme yazdı temmet
Temâm olur eger ayn-ı inâyet
Açar rûyına bir ehl-i himmet
Uyûb-ı gühterânı setr iderler
Kerîmü'l-hulk olan erbâb-ı hikmet
Garaz hayr du'âdır cüst ü cûdan
Dirîg itme ne denlü olsa zahmet
Okursa bir sadâkat-pîşe-yi âşık
Umarum okuya Vehbî'ye rahmet
Bi-hakk-ı âb-ı rû-yı fahr-i millet
Buna izzet idenler bula rahmet
İde dünyâ vü ukbâda şefâ'at
Şefî-i mücrimân-ı hayr-i ümmet (Çolak 2015: 631).
Kaynakça
Çolak, Ahmet (2015). "Seyyid Vehbî’nin Manzum Hadis-i Erba’in Tercümesi". Teke Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, S. 4/2, s. 616-633.
Karahan, Abdülkadir (1964). "Seyyid Vehbî". İslâm Ansiklopedisi. C. 10. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.543-547.
Yıldırım, Selahattin (2000). Osmanlı’da Kırk Hadis Çalışmaları. İstanbul: Osmanlı Hadis Araştırmaları.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Öğr. Gör. ipek taşdemir |
Görüntüle | ||
| 2 | SÛR-NÂME (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 3 | SULHİYYE (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Dr. Özlem DÜZLÜ |
Görüntüle | ||
| 4 | LEYLÂ VÜ MECNÛN (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Dr. Özlem DÜZLÜ |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |