HADÎS-İ ERBA‘ÎN TERCÜMESİ (SEYYİD VEHBÎ)
manzum kırk hadis tercümesi
Seyyid Vehbî, Hüseyin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Seyyid Vehbî’ye (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736) nispet edilen manzum kırk hadis tercümesi. Şair hakkında bilgi veren tezkirelerde ve biyografik eserlerde bu manzum tercümeden bahsedilmez (Çolak 2015: 621). Mevcut nüshalarda eserin müellifi hakkında açık bir kayıt bulunmamakla birlikte eserin Seyyid Vehbî’ye ait olduğunu ilk olarak Abdülkadir Karahan ileri sürmüştür (1964: 545). Bir dibace veya mukaddimesi bulunmayan eser, 3 ya da 4. mısralarında hadis metinlerinin de iktibas edildiği kıt’alar hâlinde yazılmıştır. Sonunda yedi beyitlik bir "nazm"dan ibaret hâtime bölümü de bulunan eserin 18 ve 33. kıt'aları ile hâtime bölümünde şairin mahlası (Vehbî) geçmektedir.

Hâtime bölümünden şairin hayır duası almak, rahmetle anılmak ve Hz. Peygamber’in şefaatine nail olmak isteğiyle kırk hadis tercümesi yazdığı anlaşılmaktadır. Eserde yer alan hadislerin büyük çoğunluğu ilim, ahlak, toplumsal ilişkiler, insana ait iyi ve kötü ameller, özellikler gibi konularda söylenmiş olup bunların çoğu Buhârî, Müslim, Tirmizî, Kudâî, Beyhakî, Süyûtî gibi meşhur hadis âlimlerinin eserlerinde mevcuttur. Bunun yanı sıra hadis kaynaklarında tespit edilemeyen, hatta kelamıkibar ve meşayıh sözü olanlar da vardır (Çolak 2015: 622-628). Eserde hadislerin ravileri zikredilmemiştir. Kıt'aların içinde hadisin hem Arapça metnini hem de tercümesini veren şair dört farklı vezin kullanmıştır. Şairin seçtiği yöntemin güçlüğüne rağmen vezin ve kafiye konusunda büyük ölçüde başarı sağladığı söylenebilir. Arapça ve Farsça unsurları barındırmakla birlikte kırk hadis tercümesinin sadeye yakın bir üslupla yazıldığı ifade edilebilir.

Eserin iki yazma nüshası mevcuttur. Bunlardan Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi (Nu. 3812) nüshasında "Hâtime" başlığı altında sadece matla beyti bulunmaktadır. Eserin metni, incelemeyi de içeren bir makale ile neşredilmiştir (Çolak 2015).

Şairin biyografisi için bk. "Seyyid Vehbî, Hüseyin". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-vehbi-huseyin.


Eserden Örnekler


Hasedi terk idüp siyâdet bul

İsterisen huzûr-ı kalbine râh

Didi "Lâ râhate me'a'l-hased" ol

Ser-ver-i enbiyâ habîb-i İlâh (Çolak 2015: 626).


Herze-gûlukdan zebânun beste tut

Râhat olup bulasın emn ü emân

Siyyemâ âgâh idüp didi Rasûl

"Râhatü'l-insân fî hıfzı'l-lisân" (Çolak 2015: 627).


HÂTİME

Ehâdîs-i nebiyy-i hayr-i ümmet

İdüp encâma hâme yazdı temmet


Temâm olur eger ayn-ı inâyet

Açar rûyına bir ehl-i himmet


Uyûb-ı gühterânı setr iderler

Kerîmü'l-hulk olan erbâb-ı hikmet


Garaz hayr du'âdır cüst ü cûdan

Dirîg itme ne denlü olsa zahmet


Okursa bir sadâkat-pîşe-yi âşık

Umarum okuya Vehbî'ye rahmet


Bi-hakk-ı âb-ı rû-yı fahr-i millet

Buna izzet idenler bula rahmet


İde dünyâ vü ukbâda şefâ'at

Şefî-i mücrimân-ı hayr-i ümmet (Çolak 2015: 631).

Kaynakça


Çolak, Ahmet (2015). "Seyyid Vehbî’nin Manzum Hadis-i Erba’in Tercümesi". Teke Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, S. 4/2, s. 616-633.

Karahan, Abdülkadir (1964). "Seyyid Vehbî". İslâm Ansiklopedisi. C. 10. Ankara: Millî Eğitim Basımevi.543-547.

Yıldırım, Selahattin (2000). Osmanlı’da Kırk Hadis Çalışmaları. İstanbul: Osmanlı Hadis Araştırmaları.

Atıf Bilgileri


DÜZLÜ, Özlem. "HADÎS-İ ERBA‘ÎN TERCÜMESİ (SEYYİD VEHBÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/hadis-i-erbain-tercumesi-seyyid-vehbi. [Erişim Tarihi: 03 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Öğr. Gör. ipek taşdemir
Görüntüle
2 SÛR-NÂME (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
3 SULHİYYE (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Dr. Özlem DÜZLÜ
Görüntüle
4 LEYLÂ VÜ MECNÛN (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Dr. Özlem DÜZLÜ
Görüntüle
5 MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) Hıfzî Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR
Görüntüle
6 NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin Diğer Aybala Sena KÜTÜK
Görüntüle
7 DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi ismail Aksoyak
Görüntüle
8 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullah Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
9 TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
10 TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
11 DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi Diğer Ahmet Serdar Erkan
Görüntüle
12 MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN
Görüntüle
13 AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi Diğer Nükran ERBAŞ
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler
Görüntüle
14 DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle