GÜLŞEN-İ ZÎBÂ (HALÎMÎ)
tıbba dair mesnevî
Halîmî, Lütfullâh (d. ? - ö. 902/1496-97’den sonra)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Halîmî’nin 862/1457-58’de tamamlayıp Fâtih Sultan Mehmed’e sunduğu tıbba dair Farsça mesnevi. Osmanlı Müellifleri’nde (Yavuz ve Özen 1972: 321) eserin adı Ḳâsımiyye olarak geçmektedir. Gülşen-i Zîbâ, 7740 beyit olup aruzun “fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün” kalıbıyla yazılmıştır. Mesnevi “Tabî'iyyât”, “Maraz” ve “Zarûriyyât” adlı üç genel bölümden oluşmaktadır (Uzun 2005: 6). Müellif, eserin ilk bölümünde âlemin yaratılışı, mevsimler, tabiat olayları, gökyüzü ve bunlara bağlı olarak insanın günlük hayatı, beslenmesi, yaşam koşullarının nasıl olması gerektiği ve nelere dikkat etmesi lazım geldiği konularını ele almıştır. İkinci bölümünde bütün hastalıklar ile -kısmen de olsa- tedavi yöntemleri üzerinde durmuştur. Üçüncü bölümünde de alternatif tıp yöntemlerini işlemiştir. Arapça, Farsça, Türkçe, Yunanca ve Süryanice terimler içeren eser, içerdiği terim ve terminoloji ile döneminin tıp dünyası hakkında bilgi vermesi bakımından önemlidir (Vural 2018: 15-18). Gülşen-i Zîbâ'nın, Amasya Dârüşşifâsı için Şerefeddin bin Ali bin Hâcı İlyâs Sabuncuoğlu tarafından 866/1461-62’da nesih hattıyla istinsah edilen bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Fâtih Nu. 3639’da kayıtlıdır (Erkan 1997: 342).

Eser üzerine Emine Vural yüksek lisans tez çalışması yapmıştır (2018).

Şairin biyografisi için bk. "Halîmî, Lütfullâh". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/halimi-lutfullah 

Eserden Örnekler



Kaynakça


Erkan, Mustafa (1997). “Halîmî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 15. İstanbul: TDV Yay. 341-343.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). C. 4. “Halîmî”. İstanbul: Dergâh Yay. 50.

Uzun, Adem (2005). Lügat-ı Halîmî (İnceleme-Metin). Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.

Uzun, Adem (2020). Bahrü’l-Garâyib, Lütfullah Halîmî. Ankara: Pegem Akademi.

Vural, Emine (2018). Lutfullâh Halîmî’nin Gülşen-i Zîbâ Adlı Manzum Eseri. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi.

Yavuz, Fikri ve İ. Özen (1972). Osmanlı Müellifleri. C. 1. İstanbul. Meral Yayınevi.

Atıf Bilgileri


AYTAÇ, ASLI. "GÜLŞEN-İ ZÎBÂ (HALÎMÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulsen-i-ziba-halimi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 BAHRU’L-GARÂYİB / NİSÂRÜ’L-MÜLK / LÜGAT-I HALÎMÎ (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
2 NİSÂRÜ’L-MÜLK (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
3 MUSARRİHATÜ’L-ESMÂ (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
4 LUGAT-İ HALÎMÎ / ŞERH-İ BAHRU’L-GARÂYİB / ÎZÂH-I BAHRU’L-GARÂYİB / EL-KÂ'İME / EL-KÂSIMİYYE (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
5 HISNU’L-HASÎN / [KİTÂBU TÂ’İYYETİ’L-HALÎMÎ MA’A ŞERHİHÂ] (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Dr. ırmak kaçar
Görüntüle
6 TUHFE-İ MUKADDİMETÜ'L-LUGA (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Dr. ırmak kaçar
Görüntüle
7 ER-RİSÂLE Fİ̂-BEYÂNİ FENNİ’L-MU'AMMEYYÂT / KAVÂ'İDİ’L-MU'AMMÂ (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Prof. Dr. muhittin eliaçık
Görüntüle
8 RİSÂLE FÎ TECNÎSÂT VE’T-TEŞBÎHÂT VE’L-MECÂZÂT (HALÎMÎ) Halîmî, Lütfullâh Prof. Dr. muhittin eliaçık
Görüntüle
9 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
10 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
11 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
12 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
13 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
14 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
15 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
16 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
17 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
18 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle