- Yazar Biyografisi (TEİS)
Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed - Madde Yazarı: Prof. Dr. Sadık Yazar
- Eser Yazılış Tarihi:1197 /1783
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Pendname
- Yayın Tarihi:01/09/2022
GÜLŞEN-İ AHBÂR / TERCÜME-İ PEND-NÂME-İ ATTÂR (TAB'Î)
Ferîdüddîn-i Attâr’ın Pend-nâme’sinin manzum tercümesiTab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed (d. ?/? - ö. 1199-1204/1785 -1789 yılları arası)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Ferîdüddîn-i Attâr’a nispet edilen Pend-nâme adlı Farsça eserin Tab'î mahlaslı Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed (d. ?/? - ö. 1199-1204/1785 -1789 yılları arası) tarafından yapılan manzum tercümesi. Mesnevî nazım şekliyle ve aruzun, mesnevi geleneğinde nadir olarak başvurulan "fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan bu tercüme, 77 fasıl ve 847 beyitten oluşmaktadır. Herhangi biri giriş olmadan doğrudan kaynak metnin tercümesi ile başlayan tercümeye Siyâhî-zâde Gülşen-i Ahbâr ismini vermiştir. Esere dair asıl bilgiler müellif hattı olduğu düşünülen yegâne nüshasının (Süleymaniye Ktp. İbrahim Efendi 619) zahriyesinde yer alır. Buradaki bilgilere göre eser 1197/1783 yılında Yoroz Kalesi levahıkından Beykoz’da tamamlanmıştır (bk. Hamada 2014: 34-37).
Kaynak metne bağlı olarak bir tevhid, Hz. Peygamber, dört büyük halife ve eimme-i müctehidînin övgüsü ve bir münacatla başlayan eserde; nefs-i emmarenin arzularına muhalefet, susmanın faydaları, iman ehli kimselerin vasıfları, padişahların siretleri, güzel ahlaklı olmanın alametleri, dünya ehlinin sıfatları, saadet ehli kimselerin özellikleri, ahiret hayatının salikleri, tevazu ve sohbetin faydaları, bedbaht kimselerin nitelikleri gibi güzel ahlaklı olmak bağlamında farklı konularda bilgiler verilip nasihatler edilmiştir.
Mevcut araştırmalara göre ilk defa Sadık Yazar tarafından tanıtılan (2011: 393-394) eser üzerine Reda Hemada yüksek lisans tezi hazırlamıştır (2014).
Mütercimin biyografisi için bk. "Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed ". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tabi-sipahizade-ali-efendi
Eserden Örnekler
Der-Zikr-i İhtirâz-ı Düşmenân
İki kişiden hazer kıl hergiz ey uslu kişi
Tâ zamâne berzahından kurtarasın sen başı
Evvelâ kıl ihtirâzı ol adûdan ki inâd
Sâniyen dost ola câhil kıl hazer gâyet ziyâd
Kendini düşmen yanından sen ba'îd eyle ba'îd
Dost ola câhil ola mehcûrun olsun ey sa'îd
Halka sert sert sen gazûbâne edâ söz söyleme
Arka çevrirler sana âlem bu tavrı eyleme
Sen bilür misin nedir hûblarda hûb a'lâ hasen
Gayra insâf eyle umma gayrıdan insâfı sen (Hamada 2014: 185-186).
Kaynakça
Hamada, Reda (2014). Siyâhîzâde Alî Efendi ve Gülşen-i Ahbâr adlı Pend-i Attâr Tercümesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi.
Yazar, Sadık (2011). Anadolu Sahası Klasik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (TAB’Î) | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 2 | GÜLİSTÂN TERCÜMESİ (TAB'Î) | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 4 | ŞERHÜ'L-KASÎDETİ'L-MUGAZZELE | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 5 | TERCÜME-İ KASÎDETÜ'L-MUGAZZELE | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 6 | ŞERHU MU'ADDİLİ'S-SALÂT | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞERH-İ MEFÂTİHU'D-DÜRRİYYE | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 8 | SİRÂCU BASÎRETİ ZÂTİ'L-EBSÂR ALÂ NETÂ'İCİ'L-EFKÂR / HÂŞİYETÜ NETÂ'İCİ'L-EFKÂR | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | RİSÂLE FÎ BEYÂNİ'L-MUKADDİMETİ'L-MEZKÛRE FÎ EVÂ'İLİ'L-KÜTÜB | Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 11 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 12 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 13 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 14 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 15 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 17 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 18 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 19 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |