GÜLŞEN-İ AHBÂR / TERCÜME-İ PEND-NÂME-İ ATTÂR (TAB'Î)
Ferîdüddîn-i Attâr’ın Pend-nâme’sinin manzum tercümesi
Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed (d. ?/? - ö. 1199-1204/1785 -1789 yılları arası)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Ferîdüddîn-i Attâr’a nispet edilen Pend-nâme adlı Farsça eserin Tab'î mahlaslı Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed  (d. ?/? - ö. 1199-1204/1785 -1789 yılları arası) tarafından yapılan manzum tercümesi. Mesnevî nazım şekliyle ve aruzun, mesnevi geleneğinde nadir olarak başvurulan "fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan bu tercüme, 77 fasıl ve 847 beyitten oluşmaktadır. Herhangi biri giriş olmadan doğrudan kaynak metnin tercümesi ile başlayan tercümeye Siyâhî-zâde Gülşen-i Ahbâr ismini vermiştir. Esere dair asıl bilgiler müellif hattı olduğu düşünülen yegâne nüshasının (Süleymaniye Ktp. İbrahim Efendi 619) zahriyesinde yer alır. Buradaki bilgilere göre eser 1197/1783 yılında Yoroz Kalesi levahıkından Beykoz’da tamamlanmıştır (bk. Hamada 2014: 34-37).

Kaynak metne bağlı olarak bir tevhid, Hz. Peygamber, dört büyük halife ve eimme-i müctehidînin övgüsü ve bir münacatla başlayan eserde; nefs-i emmarenin arzularına muhalefet, susmanın faydaları, iman ehli kimselerin vasıfları, padişahların siretleri, güzel ahlaklı olmanın alametleri, dünya ehlinin sıfatları, saadet ehli kimselerin özellikleri, ahiret hayatının salikleri, tevazu ve sohbetin faydaları, bedbaht kimselerin nitelikleri gibi güzel ahlaklı olmak bağlamında farklı konularda bilgiler verilip nasihatler edilmiştir. 

Mevcut araştırmalara göre ilk defa Sadık Yazar tarafından tanıtılan (2011: 393-394) eser üzerine Reda Hemada yüksek lisans tezi hazırlamıştır (2014).

Mütercimin biyografisi için bk. "Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed ". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tabi-sipahizade-ali-efendi 

Eserden Örnekler


Der-Zikr-i İhtirâz-ı Düşmenân

İki kişiden hazer kıl hergiz ey uslu kişi

Tâ zamâne berzahından kurtarasın sen başı


Evvelâ kıl ihtirâzı ol adûdan ki inâd

Sâniyen dost ola câhil kıl hazer gâyet ziyâd


Kendini düşmen yanından sen ba'îd eyle ba'îd

Dost ola câhil ola mehcûrun olsun ey sa'îd


Halka sert sert sen gazûbâne edâ söz söyleme

Arka çevrirler sana âlem bu tavrı eyleme


Sen bilür misin nedir hûblarda hûb a'lâ hasen

Gayra insâf eyle umma gayrıdan insâfı sen (Hamada 2014: 185-186).

Kaynakça


Hamada, Reda (2014). Siyâhîzâde Alî Efendi ve Gülşen-i Ahbâr adlı Pend-i Attâr Tercümesi.  Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi.

Yazar, Sadık (2011). Anadolu Sahası Klasik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


Yazar, Sadık. "GÜLŞEN-İ AHBÂR / TERCÜME-İ PEND-NÂME-İ ATTÂR (TAB'Î)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulsen-i-ahbar-tercume-i-pend-name-i-attar-tab-i. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (TAB’Î) Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
2 GÜLİSTÂN TERCÜMESİ (TAB'Î) Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
4 ŞERHÜ'L-KASÎDETİ'L-MUGAZZELE Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
5 TERCÜME-İ KASÎDETÜ'L-MUGAZZELE Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
6 ŞERHU MU'ADDİLİ'S-SALÂT Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
7 ŞERH-İ MEFÂTİHU'D-DÜRRİYYE Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
8 SİRÂCU BASÎRETİ ZÂTİ'L-EBSÂR ALÂ NETÂ'İCİ'L-EFKÂR / HÂŞİYETÜ NETÂ'İCİ'L-EFKÂR Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
9 RİSÂLE FÎ BEYÂNİ'L-MUKADDİMETİ'L-MEZKÛRE FÎ EVÂ'İLİ'L-KÜTÜB Tab'î, Siyâhî-zâde Alî b. Şeyh Mehmed Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
10 MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) Hıfzî Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR
Görüntüle
11 NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin Diğer Aybala Sena KÜTÜK
Görüntüle
12 DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi ismail Aksoyak
Görüntüle
13 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullah Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
14 TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
15 TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
16 DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi Diğer Ahmet Serdar Erkan
Görüntüle
17 MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN
Görüntüle
18 AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi Diğer Nükran ERBAŞ
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler
Görüntüle
19 DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle