- Yazar Biyografisi (TEİS)
Vâhidî - Madde Yazarı: Prof. Dr. Gencay Zavotçu
- Eser Yazılış Tarihi:926- 927/1520
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Dinî-Tasavvufî-Ahlaki Eser
- Yayın Tarihi:22/02/2022
GÜL Ü BÜLBÜL (VÂHİDÎ)
sembolik nitelikte manzum-mensur hikâyeVâhidî
ISBN: 978-9944-237-87-1
Vâhidî'nin Farsça kaleme aldığı Gül ve Bülbül'ün aşkını konu alan sembolik nitelikte manzum-mensur hikâye. Eser, "Der Beyân-ı Sebeb-i Te'lîf-i Risâle-i Gül ü Bülbül" başlıklı kısımda yazarının da belirttiği üzere bir risâledir. Büyük kısmı nesir olan eserin başında padişah övgüsü niteliğindeki Sultân bin Sultân es-Sultân Selîm Hân sunuşu ve sonundaki tahrîren fî gurre-i recebü'l-mürecceb min-şuhûr-ı sene seb‘a vü ‘işrîn ü tis'a mi'e (927/1520) tarih bildiriminden Yavuz Sultân Selîm (ö. 1520)'in saltanatının son zamanlarında yazıldığı anlaşılır.
‘Attâr'ın Bülbül-nâme'si ile yazarı bilinmeyen Bülbül-nâme'nin etkileri sezilen Gül ü Bülbül’ün konusu kuşların Bülbül hakkındaki şikâyetleri ve Bülbül'ün cevabıdır ancak eserin tamamı bu konuya tahsis edilmemiştir. Eserin baş tarafında yazılış sebebi ile yazarın, gülşenin, Gül ve Bülbül'ün hallerinin okuyucuya sunuluşu yapılmış, kuşlarla bülbülün hikâyesi risâlenin yarısına yakın bir kısmında işlenmiştir. Gül’ün Bülbül’ü küçümser nitelikteki sözlerine Bülbül’ün soyunu da beyan ederek verdiği cevap eserin en dikkat çekici kısmı olarak nitelenebilir (Konu özeti için bk. Fazlî'nin Gül ü Bülbül'ü).
Gül ü Bülbül'de söylem sanatlı olmayıp anlaşılır bir niteliktedir. Risâlenin dilinin anlaşılır olmasında yazarının Türk olmasının etkisi büyüktür. Risâlenin yazarı Vâhidî Türkçe düşünüp Farsça kısa ve orta uzunlukta cümlelerle eserini oluşturmuş böylelikle anlaşılır dilde Farsça bir eser ortaya çıkmıştır. Eserde latife, hikâyet ve kıssa başlıklı kısımlar ile aradaki şiir ve beyitler manzum, diğer kısımlar mensurdur.
Ta‘lîk hatla yazılmış 15 satır ve 14 varaklık (28 sahife) Gül ü Bülbül üzerine yapılmış herhangi bir çalışma bulunmamaktadır.
Eserden Örnekler
Hoş gül-istân bûdî ger bûdî bekâeş
Mî- nümâyed her nefes lîkin fenâeş (Zavotçu 1997: 299)
Terahhum Kerden-i Gül Be-bülbül
Hod Gül ez-Bülbül în hikâyât-ı 'Acîb ve în kelimât-ı garîb ü în enîn-hâ-yı müstmend-âne ve în niyâz-hâ-yı derdmend-âne-râ be-şenîd ve gâyet pesendîd ve Bülbül-i şeydâ-râ be-'âşıkî hod be-cân u dil be-güzerîd .
Gül, Bülbül'den bu şaşırtıcı hikayeyi, bu garip sözleri, kederli inlemeleri ve bu dertli yalvarışları duyunca çok sevindi ve şaşkın bülbülü kendi aşıklığına can u gönülden seçti. Bir zaman düşünce çölünde dolaşan oldu ve onun gönül kuşu hayret dağında uçan oldu. Gönlüne dedi ki: “Ey sırdaş gönlüm ve havada beraber uçanım! Gerçek bildim ki bu miskin ve kederli bülbül benim can u gönülden âşıkımdır… (Zavotçu 1997: 315)
Kaynakça
Vâhidî. Gül ü Bülbül. Kayseri Râşid Efendi Ktp. nu. 582/2 (77b - 90b).
“Türk Edebiyatında Gül ve Bülbül”. Türkler Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: Yeni Türkiye Yay. 896-902.
Zavotçu, Gencay (1997). Türk Edebiyatı’nda Gül ve Bülbül Mesnevileri-Mukayeseli Çalışma. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 2 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 4 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 5 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 6 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 10 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |