Fâtih Sultan Mehmed döneminde İstanbul'a geldiği tahmin edilen İran asıllı şair Kâşifî'ye ait olan eser. Halil İnalcık, telif tarihi tam olarak bilinmeyen eserin, içindeki tarihi bilgilerden hareketle 860-61/1456 tarihinde yazılmış olabileceği ihtimali üzerinde durmuştur (2000: 111). Eldeki sonu eksik nüshaya göre 1053 beyit olan metin, aruzun “fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl” kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır. En eski gazavatname örneklerinden olan Gazâ-nâme-i Rûm’un tek nüshası İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Farsça El Yazmaları Bölümü, nu. F-1388’de Tevârîh-i Âl-i Osmân adıyla kayıtlıdır. Ancak kayıtta kullanılan bu ad doğru değildir (Esmail 2005: 2-3).

Kâşifî, Gazâ-nâme-i Rûm’u, Sultân II. Murâd’a takdim ve onun sağlığında Şehzade Mehmed’e de ithaf etmiştir. Ahmed Paşa'nın teşvikiyle yazdığı mesnevisine uzun bir münacat ve naat ile başlamış, ardından Fâtih Sultan Mehmed'in övgüsüyle devam etmiştir. Sultan II. Mehmed’in doğumu, eğitim-öğretim hayatı, müneccimlerin onun geleceğiyle ilgili verdiği bilgiler; II. Murâd'ın tahttan çekilmesi nedeniyle Fâtih'in komutanlık yaptığı bazı savaşlar hakkında tafsilatlı bilgiler vermiştir. Kâşifî, özellikle Varna ve Kosova savaşlarına dair verdiği bilgilerin kaynaklarını belirtmemiştir.

Âmil Çelebioğlu (1998: 153), Gazâ-nâme-i Rûm’dan ilk defa Tauer’in (1932) söz ettiğini belirtmiştir. Eser üzerinde bir yüksek lisans tezi yapılmıştır (Esmail 2005).

Şairin biyografisi için bk. “Kâşifî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kasifi