FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA)
tasavvufî risale
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)

ISBN: 978-9944-237-87-1


İbn-i İsa'nın tarikat silsilesi, adabı, şeyh-mürit ilişkileri ve makamlar hakkında bilgiler verdiği eseri. Fusûl-i Aşere, bir giriş ve on kısımdan oluşur. Birinci bölümde müellif, Bayramiye pirlerinin silsilesini verir. İkinci bölüm, hükümdar ve şeyhlerin adabıyla ilgilidir. Üçüncü bölümde tabir ve makamları anlatılır. Dördüncü bölümde, teveccüh, tasarruf, cazibe ve tesir gibi kavramlar açıklanır. Beşinci bölüm, zikir ve tilavetle ilgilidir. Altıncı bölüm, riyâzet, salah ve fesad konularını işler. Yedinci bölümde, havass-ı esmâ ve onlara ait saatler ele alınır. Sekizinci bölümde, tâlib ve matlûb ismini birleştirerek esma çıkarma üzerinde durulur. Dokuzuncu bölüm, tâlib ve matlûbun tabiatları üzerinedir. Onuncu bölümde ise vefk tertibatı işlenir. Tasavvuf, tasavvuf tarihi, nasihat-nâme (siyaset-nâme), vefk, cifr, vahdet-i vücûd, hakikat-i Muhammediyye’ye ait bilgiler de içeren eserde, Bayramî silsilesindeki kişiler hakkında bilgiler de bulunur. Ayrıca eser, sarık ve destar gibi ögelerin gelişim süreci hakkında bilgiler vermesi yönüyle de değerlidir. 

İbn Îsâ, bu eserinin Sultan II. Selim’e ulaşmasını ister. Yönetimi altında bulunduğu şehzadelerin ebedî saadete ulaşmasını diler. Ayrıca İnsanın yaratılış gayesini yerine getirebilmesi için kâmil insan mertebesine ulaşması ve kendisine verilen istidâdı ortaya çıkarması gerektiğini ifade eder. 

Eserin bilinen nüshaları Süleymaniye Ktp., Hacı Mahmud Efendi, nr. 2709, Tâhir Ağa Tekkesi, nr. 361, Hâşim Paşa, nr. 56, M. Ârif - M. Murad, nr. 139 ve  Millet Ktp., Ali Emîrî Efendi, nr. 572 numaralarda kayıtlıdır. Eser üzerinde bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Özbay 2016). 

Yazarın biyografisi için bkz: Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani


Eserden Örnekler


Ve sefâhet esvedü’l-levnde arlık olur ve tez kabza düşer. İmdi gerekdir ki sevdâvî tab‘lara cerb ve şirin ve müleyyinât vireler. Bunları irşâda şeyh-i hâzık gerek ve illâ gayet ehl-i tasarruf ola, câzibe ve tasarruf vehbe birle irşâd ide. Eğer böyle olmaya sefîhe olur ve mülhid olur ve muânid olur, elfâz-ı küfre düşer, harâb olur. Ve biri bâriddir, bârid zamanda ya‘nî şitâ evâilinde ve zemherîde rahimde bulunsa ekser gıdâ balgam ve mâlih olur. Bedende beyazlık vâki‘ olur ve karın büyük olur ve ekşiye mâil olub taâm yerken su içkin olur. Ve dahî gövdesinde kıl olmaz ve saçı sakalı tavîl olmaz ve tez kakar tez geçer mizâc olur. Ve bu tabîatlılara perhîz itderseler vâkıah görmez. İmdi gerekdir ki bu mizâclılara ıscâk taâm ve galiz şerbet vireler. Perhîz hemân bî-dâr olmak yeter ve on günedeğin feth olur inşallahu Teâlâ (Özbay 2016: 120). 

Kaynakça


Özbay, Tijen (2016). İbn İsâ ve Fusûl-i Aşere adlı eseri (İnceleme ve metin). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 

Atıf Bilgileri


Sarıkaya, Erdem. "FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/fusul-i-asere-ibn-i-isa. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
2 FERÂHNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
3 FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
4 KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
5 KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
6 KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
7 NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
8 RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
9 RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
10 RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
11 RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
12 TABİATNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
13 TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
14 NÛRİYYE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
15 MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
16 RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi Dr. Nuriye İnci
Görüntüle
17 ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) Mü'min Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
18 MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) Doç. Dr. Nuran ÇETİN
Görüntüle
19 TARİKATNÂME (SÜNBÜL) Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK
Görüntüle
20 ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK
Görüntüle
21 ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Öğretmen Cemile Sağır
Görüntüle
22 NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
23 MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) Yahyâ Bin Bahşî Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur
Görüntüle
24 MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle
25 TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle