- Yazar Biyografisi (TEİS)
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî - Madde Yazarı: Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
- Eser Yazılış Tarihi:16. yy
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Tekke Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap-Latin
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Silsilename
- Yayın Tarihi:23/06/2022
FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA)
tasavvufî risaleİbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)
ISBN: 978-9944-237-87-1
İbn-i İsa'nın tarikat silsilesi, adabı, şeyh-mürit ilişkileri ve makamlar hakkında bilgiler verdiği eseri. Fusûl-i Aşere, bir giriş ve on kısımdan oluşur. Birinci bölümde müellif, Bayramiye pirlerinin silsilesini verir. İkinci bölüm, hükümdar ve şeyhlerin adabıyla ilgilidir. Üçüncü bölümde tabir ve makamları anlatılır. Dördüncü bölümde, teveccüh, tasarruf, cazibe ve tesir gibi kavramlar açıklanır. Beşinci bölüm, zikir ve tilavetle ilgilidir. Altıncı bölüm, riyâzet, salah ve fesad konularını işler. Yedinci bölümde, havass-ı esmâ ve onlara ait saatler ele alınır. Sekizinci bölümde, tâlib ve matlûb ismini birleştirerek esma çıkarma üzerinde durulur. Dokuzuncu bölüm, tâlib ve matlûbun tabiatları üzerinedir. Onuncu bölümde ise vefk tertibatı işlenir. Tasavvuf, tasavvuf tarihi, nasihat-nâme (siyaset-nâme), vefk, cifr, vahdet-i vücûd, hakikat-i Muhammediyye’ye ait bilgiler de içeren eserde, Bayramî silsilesindeki kişiler hakkında bilgiler de bulunur. Ayrıca eser, sarık ve destar gibi ögelerin gelişim süreci hakkında bilgiler vermesi yönüyle de değerlidir.
İbn Îsâ, bu eserinin Sultan II. Selim’e ulaşmasını ister. Yönetimi altında bulunduğu şehzadelerin ebedî saadete ulaşmasını diler. Ayrıca İnsanın yaratılış gayesini yerine getirebilmesi için kâmil insan mertebesine ulaşması ve kendisine verilen istidâdı ortaya çıkarması gerektiğini ifade eder.
Eserin bilinen nüshaları Süleymaniye Ktp., Hacı Mahmud Efendi, nr. 2709, Tâhir Ağa Tekkesi, nr. 361, Hâşim Paşa, nr. 56, M. Ârif - M. Murad, nr. 139 ve Millet Ktp., Ali Emîrî Efendi, nr. 572 numaralarda kayıtlıdır. Eser üzerinde bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Özbay 2016).
Yazarın biyografisi için bkz: Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani
Eserden Örnekler
Ve sefâhet esvedü’l-levnde arlık olur ve tez kabza düşer. İmdi gerekdir ki sevdâvî tab‘lara cerb ve şirin ve müleyyinât vireler. Bunları irşâda şeyh-i hâzık gerek ve illâ gayet ehl-i tasarruf ola, câzibe ve tasarruf vehbe birle irşâd ide. Eğer böyle olmaya sefîhe olur ve mülhid olur ve muânid olur, elfâz-ı küfre düşer, harâb olur. Ve biri bâriddir, bârid zamanda ya‘nî şitâ evâilinde ve zemherîde rahimde bulunsa ekser gıdâ balgam ve mâlih olur. Bedende beyazlık vâki‘ olur ve karın büyük olur ve ekşiye mâil olub taâm yerken su içkin olur. Ve dahî gövdesinde kıl olmaz ve saçı sakalı tavîl olmaz ve tez kakar tez geçer mizâc olur. Ve bu tabîatlılara perhîz itderseler vâkıah görmez. İmdi gerekdir ki bu mizâclılara ıscâk taâm ve galiz şerbet vireler. Perhîz hemân bî-dâr olmak yeter ve on günedeğin feth olur inşallahu Teâlâ (Özbay 2016: 120).
Kaynakça
Özbay, Tijen (2016). İbn İsâ ve Fusûl-i Aşere adlı eseri (İnceleme ve metin). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 2 | FERÂHNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 3 | FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 4 | KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 5 | KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 6 | KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 7 | NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 8 | RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 9 | RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 10 | RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 11 | RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 12 | TABİATNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 13 | TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 14 | NÛRİYYE (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 15 | MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 16 | RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) | İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi | Dr. Nuriye İnci |
Görüntüle | ||
| 17 | ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) | Mü'min | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 18 | MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) | Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) | Doç. Dr. Nuran ÇETİN |
Görüntüle | ||
| 19 | TARİKATNÂME (SÜNBÜL) | Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi | Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK |
Görüntüle | ||
| 20 | ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) | Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî | Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK |
Görüntüle | ||
| 21 | ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) | Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî | Öğretmen Cemile Sağır |
Görüntüle | ||
| 22 | NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) | Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) | Öğretmen TALAT OLGUN |
Görüntüle | ||
| 23 | MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) | Yahyâ Bin Bahşî | Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur |
Görüntüle | ||
| 24 | MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) | Eroğlu Nûri | Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN |
Görüntüle | ||
| 25 | TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) | Eroğlu Nûri | Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN |
Görüntüle |