FERÂHNÂME (İBN-İ İSA)
harf risalesi
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)

ISBN: 978-9944-237-87-1


İbni İsâ'nın ilm-i huruf olarak da bilinen harflerden anlam çıkarmaya dayalı eseri. Teshîrü’l-ekber fî ilmi’l-harf adıyla da meşhur olan eser; besmele, hamdele ve salveleden sonra sanatkârın kendi hayatı ile ilgili bilgiler verdiği bir girişle başlar. Sanatkârın giriş kısmında verdiği bilgilerden eserine Ferah-nâme adını okunan kederlerden kurtulmaları ve bağlardan emin olması amacıyla verdiği anlaşılır. Eserde, bela ve kötülükten kurtulmanın yanı sıra isteklere kavuşma amacıyla esma-i hüsnada yer alan el-Câmi, el-Vedûd, er-Râfi, el-Cebbâr, el-Vehhâb gibi yirmi esmanın belirli bir hesaba göre belli sayıda tekrar edilmesinin usulleri gösterilir. Kişinin istediğine kavuşması için her esmanın günde kaç kez tekrar edileceği ayrıntılarıyla anlatılır. Ayrıca eserde vefk cetvelleri de bulunur. Müellif, hangi esmanın hangi amaçla okunması gerektiğini de kaydeder.

Eserin Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar Bölümü nr. 4615, Carullah Bölümü nr. 1539, Tercüman Gazetesi Türkçe Yazmaları nr. Y-212-3, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi nr. 895, Bağdatlı Vehbî Bölümü nr. 1334, Milli Kütüphane nr 169, Milli Kütüphane nr. A4088, Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi nr. 5291/ 2, Bâyezîd Koleksiyonu 1380/3'te kayıtlı nüshaları mevcuttur.  Eser üzerinde hazırlanmış bir yüksek lisans tezi bulunmaktadır (Kürkçü 1997). Bununla beraber Nazan Alioğlu'nun şahsî kitaplığındaki Ferah-nâme nüshası dil incelemesiyle beraber yayımlanmıştır (Şeylan 2016). 

Yazarın biyografisi için bkz. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”  http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani

Eserden Örnekler


Eger bir kişi arzû etse bir nesne üzerine yâhûd bir maksûdı olsa Hazreti Allah'dan veyahûd ulu bâdişâhlardan uhrevî olsun dünyevî olsun gerekdür ki bu âyeti yigirmi tokuz kerre okıya zîrâ ki bu âyetün içinde yigirmi tokuz hurûf mevcûddur elifden yâya degindür ve kelâm-ı Rabbânîde bunun misli yokdur ki bir âyet ola yigirmi tokuz harf mevcûd ola Şeyh Muhyiddîn-i Arabî'den menkûldür ki ism-i a'zam budur dimiş. (Şeylan 2016: 60) 

Kaynakça


Kürkçü, Ülkü (1997). İbn İSa-yı Saruhani: Ferah-nâme. Ankara: Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi, Yayımlanmamış Lisans Tezi. 

Şeylan, Ali (2016). İbn Îsâ-yı Saruhânî Ferah-nâme (Metin-Sözlük Dizini-İnceleme). Kocaeli: Umuttepe Yayınları. 

Atıf Bilgileri


Sarıkaya, Erdem. "FERÂHNÂME (İBN-İ İSA)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ferahname-ibn-i-isa. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
2 FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
3 FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
4 KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
5 KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
6 KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
7 NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
8 RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
9 RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
10 RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
11 RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
12 TABİATNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
13 TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
14 NÛRİYYE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
15 MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
16 RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi Dr. Nuriye İnci
Görüntüle
17 ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) Mü'min Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
18 MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) Doç. Dr. Nuran ÇETİN
Görüntüle
19 TARİKATNÂME (SÜNBÜL) Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK
Görüntüle
20 ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK
Görüntüle
21 ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Öğretmen Cemile Sağır
Görüntüle
22 NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
23 MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) Yahyâ Bin Bahşî Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur
Görüntüle
24 MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle
25 TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle