Bağdatlı Abdülaziz Âsım Efendi’nin Farsça Dîvân’ı. Yapılan çalışmaya (Özbeyli 2014) göre Dîvân’da 40 kaside, 230 gazel, 22 kıt’a, 27 nazım, 5 mesnevi, 2 müfred, 5 tahmis ve 45 rubai bulunmaktadır.

Abdülaziz Âsım Efendi’nin Farsça Dîvân’ının büyük bir bölümü gazellerden meydana gelmektedir. Şairin gazelleri âşıkane, rindane, şuhane ve ârifane tarzdadır. Bir gazeli, Hâfız-ı Şirâzî’ye naziredir. Mesnevilerinde içinde bulunduğu olumsuz şartlardan yakınır. Abdülaziz Âsım Efendi’nin rubaileri, işlediği konular bakımından gazelleri ile benzer özellik göstermektedir.

Kasidelerinde dönemin sultanlarını; Midhat Paşa, Mehmed Âkif Paşa ve Mazhar Paşa gibi önde gelen devlet adamlarını, Abdülkâdir Geylânî (ö.1166) gibi bazı tarikat önderlerini ve ehlibeyti övmüştür. Bununla birlikte Nakşibendî tarikatının öğretilerine ve döneminde gerçekleşen bazı tarihî olaylara da kasidelerinde yer vermiştir. Birçok şiirinde Hz. Ali ve ehlibeyt sevgisini görmekteyiz. Nitekim divanının ilk kasidesinde on iki imamdan yedincisi olan Musâ Kâzım’ı (ö. 799) ve içinde on iki imamın dokuzuncusu Muhammed Takî’nin (ö. 835) de kabrinin bulunduğu Kâzımeyn isimli türbeyi övmektedir (Atabeyli 2014: 12). Şairin bir kasidesi ise tevhit türündedir.

Şair tahmislerini, Bîdil-i Dehlevî, Hâfız-i Şîrâzî, Kelîm-i Kâşânî, Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî’nin şiirlerine yapmıştır. Âsım’ın şiirleri nazım tekniği bakımından zayıf olup pek çok aruz kusuru barındırmaktadır. Eserin bilinen tek nüshası, Millet Kütüphanesi’nde AEFRS 575 numara ile kayıtlıdır. Yazma nüshanın girişinde, “Dîvân-ı Abdülaziz Âsım Efendi-yi Gülanberî - Farsî Dîvân” yazmaktadır. Dîvân’a dair bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Özbeyli 2014). 

Şairin biyografisi için bk. “Âsım, Bağdatlı”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/asim-bagdatli