EZHÂR-I GÜLİSTÂN (SÂFÎ)
Sâ'di'nin Bûstan ve Gülistân eserlerinden seçmeler
Sâfî, Mustafâ (d. 1279/1862- ö. 1319/1901)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Üsküdarlı Sâfî’nin Askeri Rüştiye’de okutulmak üzere Saʻdî’nin Gülistân ve Bûstân isimli eserlerinden yaptığı seçmeleri içeren bir müntehabatı. Eser, Gülistân’ın ikinci babı “Dervişlerin ahlakı” kısmındaki birinci hikâye ile başlar. Eserde Gülistân’ın birinci bölümünden 2; ikinci bölümünden ikisi manzum 10; üçüncü bölümünden 6; dördüncü bölümünden 7; altıncı bölümünden 2; yedinci bölümünden 3 ve sekizinci bölümünden 2 hikâye olmak üzere toplam 32 hikâye vardır. Eserin yirmi iki, yirmi üç ve yirmi dördüncü sayfalarında Bûstân’ın ikinci, dördüncü, beşinci, altıncı ve sekizinci bölümlerinden birer hikâyeye yer verilmiştir. Eserde dipnotlarla Farsça hikâye ve şiir parçalarının kimi kelimelerinin okunuşu, anlamı ve tamlamaların özelliklerine dair Türkçe bilgiler verilmiştir.

Sâfî, eserde bazı bölümlerde gramer derslerinde ve kitabında aktardığı bilgileri seçtiği hikâyeler üzerinde uygulamalı olarak göstermiştir. Eserde Saʻdî’nin iki eserinden yapılan seçkiler daha çok doğru insan olma üzerinedir. Metinler, okuma alışkanlığını kazandırırken bir yandan da öğrencilerin edepli yetişmeleri için bilinçli olarak seçilmiştir.

Eser, 1308/1890-91 yılında Kasbar Matbaası tarafından İstanbul’da basılmıştır. Eserin üst başlığında Tedrisât-ı Rüşdiye Kütüphanesi, on altıncısı yazmaktadır. Müellif, eserde müntehibi Çiçek Pazar Rüşdiyesi, Fârsi muallimi Sâfî şeklinde kayıtlıdır. Eser, 25 sayfadır. Üsküdarlı Sâfî, kapakta eserin müellifi değil, eserlerden seçki hazırlayan müntehip olarak kayıtlıdır.

Müellifin biyografisi için bk. “Sâfî, Mustafâ”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/safi-mustafa 

Eserden Örnekler


Hikâye: Duzdî der-hâne-i Pârsâyî der-âmed. Çendân ki taleb kerd çîzî ne-yâft dil-teng [1] şod. Pârsâ-râ haber şod, kilîmî ki ber-ân hofte bud, der-rehguzer-i duzd endâht tâ mahrum ne-gerded.

Kıtʻa:

Şenîdem ki merdân-ı râh-ı Hudâ

Dil-i duşmenân[2]hem ne-kerdend teng

Tu-râ key müyesser şeved în makâm

Ki bâ-dûstâned hilâfest u ceng (Üsküdarlı Sâfî. Ezhâr-ı Gülistân. s.3)

[1] Vasf-ı terkîbîdir.

[2] Dahi maʻnâsınadır. 

Kaynakça


Aydemir, Yaşar, Fatih Yerdemir (2021). "Üsküdarlı Sâfî’nin Tercümân-ı Hakîkat ve Saadet Gazetelerindeki Şiirleri". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11 (3): 1582-1600.

İnal, Mahmud Kemal (1969). Son Asır Türk Şairleri. Cilt VII. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.

Üsküdarlı Sâfî (1308). Ezhâr-ı Gülistân. İstanbul: Kasbar Matbaası.

Yıldız, Alim (2013). Üsküdarlı Sâfî Hayatı ve Şiirleri. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.

Atıf Bilgileri


Yerdemir, Şerife. "EZHÂR-I GÜLİSTÂN (SÂFÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ezhar-i-gulistan-safi. [Erişim Tarihi: 28 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
2 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
3 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
4 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
5 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
6 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
7 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
8 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
9 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
10 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle