- Yazar Biyografisi (TEİS)
Mehmed Şerîf - Madde Yazarı: Prof. Dr. Sadık Yazar
- Eser Yazılış Tarihi:1006/1597-98
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:01/02/2022
TERCÜME-İ ED-DÜRRÜ'L-MUNAZZAM FÎ SIRRÎ İSMİ'L-A'ZAM/TERCÜME-İ MİFTÂH-I CİFRÜ'L-CÂMÎ' VE MISBÂHU'N-NÛRİ'L-LÂMİ' (MEHMED ŞERÎF)
cifr ilmi ve kıyamet alâmetlerine dair tercüme eserMehmed Şerîf (d. ?/?-ö. 1040/1631)
ISBN: 978-9944-237-87-1
III. Mehmed döneminde yaptığı tercümeler ile öne çıkan Mehmed Şerîf’in Abdurrahmân el-Bistâmî’nin (ö. 1454) cifr ilmi ve kıyamet alametleri konusunda kaleme aldığı Arapça eserinin tercümesidir. Eserin mukaddimesinde verilen bilgiye göre, darüssaade ağası Gazanfer Ağa vasıtasıyla III. Mehmed tarafından bazı Arapça ve Farsça eserleri Türkçe tercüme etmekle görevlendirilen Mehmed Şerîf, 1006/1597-98 yılında, müderrislik görevinde bulunduğu sırada padişah ile bir görüşmesinde padişahın kendisine Abdurrahmân el-Bistâmî’nin Miftâh-ı Cifrü’l-Câmi’ ve Mısbâhu’n-Nûri’l-Lâmi’ ve ed-Dürrü’l-Munazzam fî Sırri İsmi’l-A’zam isimleriyle bilinen Arapça eserini kendisine vererek bunu Türkçeye tercüme etmesini işaret ettiğini söyler. Müellif cifr ilmine pek âşina olmamakla birlikte eseri tercüme etmeye başlamış ve tercümesinde takip ettiği usul hakkında bilgi vermiştir.
Muayyen bir düzen içerisinde olmasa da asıl olarak cifr ilmine dair bilgiler ile kıyamet alametleri gibi konuların ele alındığı (Yaman 2002: 59) eserde inşa (estetik nesir) gayesi ve iddiasından uzak sade bir dil ve anlatıma başvurulduğu görülür. Eserde çoğu kıyamet alametlerine yönelik olarak nakşedilmiş birçok minyatür yer almaktadır.
Bahattin Yaman, ulaşabildiği minyatürlü nüshalarından hareketle eseri sanat tarihi açısından incelediği bir doktora tezi hazırlamıştır (Yaman 2002). Yapılan taramalara göre henüz neşredilmediği anlaşılan eser, minyatürleri dolayısıyla sanat tarihi açısından birkaç çalışmaya konu olmuştur.
Müellifin biyografisi için bk. "Mehmed Şerîf". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/mehmed-serif
Eserden Örnekler
Mü’llif-i kitâb eydür ‘Îsâ ‘aleyhi’s-selâm kırk yıl meks idüp Arabdan bir kız alur. Ümmet-i Muhammed’ün evliyâsından bir velî olur. Ya‘nî nübüvvet da‘vâsın itmez şerî‘at-i şerîfe-i Muhammediyye ile müteşerri’ olur. Musannifün bu kelâmı hadîs-i şerîf mefhûmıdur. Kütüb-i ehâdîsde tafsîli mestûrdur. Ve dahi eydür ki Mûsâ’nun önince Ashâb-ı Kehf olur, Hak ta‘âlâ anları ol zamânda hazret-i ‘Îsâ’ya a‘vân u ensâr olmağ-içün ihyâ ider. Hazret-i ‘Îsâ’nun Ashâb-ı Kehf ile tasvîrleridür ki nüsha-i aslda menkûş u musavverdür. Mü’ellif-i kitâb eydür bu deccâlün hurûcınun alâmetindendür. Beytü’l-mukaddes ma‘mûr olup Yesrib’ün harâb olması ve Rûm keferesinün Mercidâbık’a konması. (Mehmed Şerîf. Tercüme-i Cifrü’l-Câmi’. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Ktp. T. 6624, vr. 99a).
Kaynakça
Göğebakan, Yüksel (2014). “Resimsel Anlatım Bakımından 'Acaibü’l Mahlukat', 'Tercüme-İ Miftah Cifrü’l-Cami' Ve 'Ahvâl-İ Kıyâmet' Eserlerindeki Mitolojik Unsurlar”. The Journal of Academic Social Science Studies (26): 123-141.
Harman, Mürüvet (2015). “Osmanlı Görsel Dünyasında 'Kızılbaşlar': Tercüme-i Miftah-ı Cifru’l-Cami’de Yer Alan “Deccal ve Taraftarları” Tasvirlerinin Politik Bir Okuması”. Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi (12): 99-119.
Yağmur, Ömer (2008). “Abdurrahmân el-Bistâmî ve XVI. Yüzyılda Yapılmış Bir İlimler Ansiklopedisi Tercümesi: Terceme-i Kitâb-ı Fevâihü’l-Miskiyye fi’l-Fevâtihi’l-Mekkiyye”. Turkish Studies 3(2): 2248-2263.
Yaman, Bahattin (2002). Osmanlı Resim Sanatında Kıyamet Alametleri: Tercüme-i Cifrü’l-Câmi’ ve Tasvirli Nüshaları. Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Yazar, Sadık (2012). Eğirdirli Münevver Bir Ailenin Hikâyesi: Şerîf Mehmed'in Menâkıb-ı Şeyh Burhâneddîn'i. İstanbul: OkurAkademi Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | TERCÜME-İ MÜNÂZARA-İ TÛTÎ VÜ ZÂĞ (MEHMED ŞERÎF) | Mehmed Şerîf | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 2 | TERCÜME-İ MESÂLİKÜ’L-MEMÂLİK (MEHMED ŞERÎF) | Mehmed Şerîf | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 3 | DÂSİTÂN-I FERRUH U HÜMÂ / KISSA-İ HÜMÂ VÜ FERRUH/ KİTÂB-I FERRUH-NÂME/ TERCÜME-İ FERRUH-NÂME (MEHMED ŞERÎF) | Mehmed Şerîf | Tuba Durmuş Mehmet Gürbüz |
Görüntüle | ||
| 4 | MENÂKIB-I ŞEYH BURHÂNEDDÎN (MEHMED ŞERÎF) | Mehmed Şerîf | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 5 | NAKÎBÜ’L-EŞRÂF DEFTERİ (MEHMED ŞERÎF) | Mehmed Şerîf (ö. 1040/1631) | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 6 | LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) | Mahmud Cemaleddin el-Hulvî | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 7 | AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) | Za'îfî, Muhammed | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 8 | KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) | Feyzî-i Kefevî | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
| 9 | ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) | Iyânî, Cafer Iyânî Bey | Prof. Dr. Osman Ünlü |
Görüntüle | ||
| 10 | RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) | Kefevî, Hüseyin | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 11 | ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafa b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 12 | HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) | Mustafâ b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 13 | HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafâ bin Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 14 | TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 15 | KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) | Şikârî | Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür |
Görüntüle |