17. asrın önemli nâsir ve münşîlerinden Okçu-zâde Mehmed Şâhî'nin "kırk âyet" türündeki Türkçe telifi. Tefsir ve edebiyat ilimlerinin ortak paydasında yer alan bu eser; tasavvufî/irfânî tefsir geleneğinden beslenen, manzum parçaların epey bir yekün tuttuğu mensur ağırlıklı edebî bir kırk ayet tefsiridir.

Müellifinin siyasetten el etek çektiği, uzleti ve sufiyâne yaşam tarzını âhir ömründe ihtiyar ettiği bir dönemin mahsulü olan Nazmü'l-Mübîn elsine-i selâsenin münşiyâne üslupla buluştuğu bir kavşakta yer alır. Tefsir, edebiyat ve tasavvufun metnin kimliğini bir arada inşâ ettiği, nazımla nesrin bir arada ihtişamlı bir âhenk kurduğu, gerek dinî gerek edebî unsurların metnin nişlerine mahirâne yerleştirildiği eser, edebî gelenekte örnekleri çok sınırlı olan kırk ayet türünün zirvesidir. Nazmü'l-Mübîn'in iskeletini mensur yapı kurar, manzum parçalar ise metne çeşitli fonksiyonlarla ritim ve akıcılık kazandırır. Toplam 24 sureden farklı konularda seçilen kırk ayet kırk ayrı bölümü oluşturacak ve kıta nazım biçiminin son mısraını teşkil edecek biçimde nazmedilmiştir. Metin çok zengin bir temel başvuru kaynağı listesine sahiptir. Ahlâktan belâgata, hadisten tarihe, fıkıhtan siyaset-nâmelere kadar geniş bir kaynak yelpazesine sahip olan eserde tefsir ve tasavvuf alanları metnin en fazla beslendiği temel iki alandır.  Seçilen ayetlerin işlediği konular birbirinden farklılık gösterirken bu konular bütünüyle olmasa da genellikle tasavvufî ve irfânî bakış açısıyla tefsir edilmiştir. 

Eserdeki manzum parçalar sadece anlam açısından değil metnin yapısı itibariyle de önem arz eder. Manzum parçalar metin içerisinde bazen mısralar halinde iken çoğu zaman beyitler halindedir. Eserde toplam 1257 adet mısra, 1936 adet beyit tespit edilmiştir. 87 adet Türkçe manzum parçadan 58'i beyit, 29'u mısradır. Arapça manzum parçaların 357'si beyit olup 86'sı mısra olarak istihdam edilmiştir. Farsça şiirler eserdeki manzum parçaların büyük bölümünü meydana getirir. 142 Farsça mısraya mukabil 1493 adet Farsça beyit bulunur. Son derece geniş bir yelpazeye işaret eden her üç dildeki şiirlerin kaynakları aynı zamanda müellifin müktesebatına ışık tutar. Metindeki Farsça şiirlerden hareketle isimleri tespit edilen Farsça şairlerin sayısı 51 iken bu rakam Arap şairlerinde 113'e çıkar. 

Metnin kaynakları arasında mesel ve kelâm-ı kibârlara da değinilmelidir. Tespit edilen 64 adet meselden 2'si Farsça, 62'si Arapçadır. 

Nazmü'l-Mübîn'in tespit edilebilen 39 nüshasından 10'u yurtdışı kütüphanelerindedir. Müellif nüshası Kahire Hidiv Kütüphanesi'nde 8613 numarada kayıtlıdır. Müellif nüshasında telif tarihi bulunmamaktadır fakat bazı karînelerden hareketle eserin 1624-1628 tarihleri arasında telif edildiği sonucuna ulaşılmıştır. 

Eser müellif hattına dayanarak Uğur Boran tarafından doktora tezi olarak çalışılmıştır (2021). 

Yazarın biyografisi için bk. "Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/zeyni-sahi-okcuzade-nisanci-mehmed