- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nazîf, Mehmed - Madde Yazarı: Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Arapça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:12/10/2021
EMÂRE-İ ZAFER (NAZÎF)
yeniçeriliğin kaldırılışına dair mesneviNazîf, Mehmed (d.?-ö.1265/1849)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Mehmed Nazîf’in Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılışını anlattığı mesnevisi. Zafer Alameti anlamına gelen Emâre-i Zafer, aruzun "fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilün" kalıbıyla yazılmış 235 beyitlik bir mesnevidir. Eserin sonunda Aynî tarafından eserin yazılış tarihini yani 1243/1827-28 yılını veren 9 beyitlik bir takriz-tarih yer alır. Yeniçeriliğin kaldırılışının 28 başlık altında işlendiği eser bir tevhidle başlar. Na‘t, dört halife ve Hz. Hasan ile Hüseyin’in övgüsüyle devam eder. Dönemin padişahı II. Mahmûd’un, Şehzade Abdülmecîd’in ve yeniçeriliğin kaldırılışına katkı sağlayan dönemin bazı isimlerinin övgüsü yapılır. Yeniçerilerin zalimliklerinden bahsedilir. Bu arada yeniçeriliğin kaldırılacağına dair görülen bir rüya nakledilir. “Der-Kâ’ide-i Teşekkür” başlığı altında Sultan II. Mahmud’a yaptığı hizmetler için teşekkür edilir. Dua bölümünden sonra Aynî’nin takriziyle eser son bulur (Erdoğan 2009: 76-77).
Yeniçeri Ocağı II. Mahmud döneminde kaldırılmıştır. Ancak yeniçeriliğin kaldırılmasına katkı sağlayan ve o esnada görevli olan başka isimler de vardır. Bu bakımdan Emâre-i Zafer, kendisi gibi aynı konuda yazılmış manzum bir eser olan Aynî’nin Nusretnâme’siyle karşılaştırıldığında Emâre-i Zafer’de çok daha az şahıstan bahsedildiğini görülür. II. Mahmud, Şehzade Abdülmecîd, Vezir Sırrı Selîm Paşa, Müftü Tâhir Efendi, Ser-asker Silah-dâr Ali, Hazine Kethudası Ser-çuka-dâr Bekir Ağa eserde adı geçen ve övgüsü yapılan isimlerdir. Bunun yanı sıra kimliği belirsiz bazı şahıslardan da bahsedilir. Bunlar halktan kimselerdir. Mehmed Nazîf, bu şahıslar vasıtasıyla yeniçeriliğin kaldırılışıyla ilgili halkın duygu ve düşüncelerini vermeye çalışır. Bunlar arasında yeniçerilerin bozguna uğrayacaklarını haber veren bir meczupla yeniçeriliğin kaldırılacağını rüyasında gören saliha bir kadın dikkat çekicidir. Aynî’nin Nusretnâme’sinde de benzer bir meczupla ve benzer bir rüyayla karşılaşılır. Eserde yeniçeriler tarafından mağdur edilen bazı insanların başından geçen hazin olaylar da hikâye edilir. Halka zulmeden, itaatsiz bir yeniçerinin kendini zalim olarak nitelendirmesi, idam edilme korkusuyla aklını kaybetmesi ve yaptığı haksızlıkların altında ezilerek intihar etmesi; o dönemde sadece halkın değil, yeniçerilerin bile kendi içlerinde bir bunalım yaşadıklarına ve bireyleri problemli bu teşkilatın artık kaldırılmasının gerekliliğine kanıt olarak gösterilir (Erdoğan 2009: 77).
Eserin bilinen iki nüshası vardır. Bunlardan biri İstanbul Üniversitesi. TY. No. 2474’te, diğer nüshası ise Taksim Atatürk Kitaplığı. Bel. Yz. K. No. 181’de kayıtlıdır. Eser 2009 yılında Mehtap Erdoğan tarafından makale olarak yayımlanmıştır.
Şairin biyografisi için bk. “Nazîf, Mehmed”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/nazif-mehmed
Eserden Örnekler
...
Der-Kâ‘ide-i Teşekkür
Her nefesde lutf-ı Hân Mahmûd’a olsun sad-şükür
Ni‘met ü ihsân-ı bî-pâyânına bî-had şükür
Dergehinde çok inâyet çok kerâmetler görüp
Sâyesinde çok beşâret çok selâmetler görüp
Lutf u cûdın eylemek ta‘dâd pek güç neyleyem
Bildiğim hâlimce her neyse biraz şerh eyleyem
Ni‘metinden hıdmetinden hayr-ı uzmâsı bu kim
Olmadı kimse muvaffak işte bu ecre şu kim
Evvel-i emrde idüp ol râh-ı huccâcı güşâd
Bu gazâ-yı pâk ile yüz bin nüfûsı kıldı şâd
Oldı hem sûr-ı vilâdetler sa‘âdetler ile
Tâze cân buldı cihân lutf u kerâmetler ile
Gitdi hasret âh âh çok kimseler bu demlere
Dîger ecr ihsân ide Hakk ol gürûh âdemlere
Vak‘alar geçdik ki biz itmezdik ümmîd-i hayât
Feyz-i peygamberden oldı dehre ihsân-ı necât
Varta-i hâ’il iki şeyden halâs olduk şükür
Sâye-i şâhânesinde âfiyet bulduk şükür
Hüzn iderdik ağzımızdan zerrece nân geçmedi
Havf u haşyet ile çok dil-teşneler su içmedi
Birisi ol mühlikâtın varta-i küffâr-ı Rûm
Dîgeri de la‘net olsun eşkıyâ-yı bed-rüsûm
...
(Erdoğan 2009: 103-104).
Kaynakça
Erdoğan, Mehtap (2009). “Yeniçeriliğin Kaldırılışına Dair Tarihî ve Edebî Bir Eser: Emâre-i Zafer”. Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (25): 71-108.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (NAZÎF) | Nazîf, Mehmed | Doç. Dr. nurettin çalışkan |
Görüntüle | ||
| 2 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 4 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 5 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 6 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 7 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 8 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |