EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)
Muhtelif amel ve davranışların faziletlerine dair hadislerin derlemesi
Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa (d. 970/1562-63 - ö. 1039/1629-30)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Okçu-zâde Mehmed Şâhî Efendi’nin, şeyhi Aziz Mahmûd Hüdâyî’ye olan muhabbetinin bir göstergesi olarak el-Makâmu’l-Mahmûd adını verip muhtelif amel ve davranışların faziletlerine dair hadisleri derlediği Arapça eseridir.  

Kısa bir hamdele ve salveleden sonra eserinin sebeb-i telifini münşiyâne bir dil ve üslup ile beyan eden yazar, Rum (Osmanlı) âlimlerinin hadis ilminde çok kısır kaldıklarını ifade ettikten sonra birçok hadis kaynağını inceledikten sonra daha evvel pek dikkat çekmemiş bazı hadislere rast geldiğini, bunları müstakil bir kitapta toplamaya niyet ettikten sonra elinden geldiğince ulaşabildiği tüm hadis kaynaklarını incelemeye çalıştığını, bu kaynaklarda bulduğu hadisleri derlemeye gayret ettiğini belirtir. Ancak bunları müstakil bir kitap haline getirme fikrini hayata geçirmek için bir türlü fırsat bulamadığını ifade eden müellif, ömrünün son demlerinde fırsat bulduğunda hemen bu amaçla oluşturduğu müsveddelere koştuğunu ancak daha evvel incelediği kaynaklardan mahrum olduğunu söyler. Bu cümlelerinden sonra müntesibi olduğu Şeyh Mahmûd Hüdâyî'yi metheden Okçu-zâde,  el-Makâmü'l- Mahmûd adını verdiği eserini 10 bab üzerine tertip edeceğini beyan eder. Ancak eseri günümüz Türkçesine çeviren Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzi'nin de ifade ettikleri üzere (2006: 21)  elimizdeki nüshalarında altı bab bulunmakta olup her bir babın altında da "fasl" başlığı verilen alt bölümler bulunmaktadır.

Eserin birinci bölümünde iman kuvveti ve sevap ümidiyle ortaya çıkan hasletlere dair hadisler derlenmiştir. Bu ana bölümde, Hz. Peygamber'in şefaati, hesapsız cennete girecek olanlar, dört büyük halifenin fazileti, şehitlik, fakirlik, Mekke'den Medine'ye göç eden sahabilerin fazileti, bazı surelerin (İhlas, Kâfirûn, Furkan) fazileti, hac ve umre yolunda vefat eden kişinin fazileti, cennetü'l-bâkî, namazı dosdoğru kılma, ibadetleri gizli yapmak gibi alt konulara dair hadisler bulunmaktadır. Eserin ikinci ana bölümü günahlardan arınmada fayda sağlayan amellere hasredilmiş olup bu kısımda abdest, namaz, oruç, hac, zikir gibi konulardaki hadislere yer verilmiştir. Eserin üçüncü bölümü tevbe etmeyi gerektiren amellere, dördüncü bölümü günahları döken amellere, beşinci bölümü cennet kapılarını açan amellere, altıncı bölümü kendisine cennette ev yaptıranlara hasredilmiştir. 

Hadis, tefsir ve tasavvuf sahasındaki birçok kaynaktan istifade edilen eserde sadece hadisler derlenmemiş aynı zamanda "nükte", "tenbîh" gibi başlıklarla Okçu-zâde kendi düşünce ve değerlendirmelerine de yer vermiştir. 

Yazma eser kütüphanelerinde birkaç nüshası bulunan (Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa 5780, Esad Efendi 3586, Hacı Mahmud Efendi 2058, Kayseri Raşid Efendi 150 ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1020) eser müellif hattı olduğu düşünülen Hacı Mahmud Efendi 2058 numaradaki nüshasından hareketle Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzî tarafından günümüz Türkçesine çevrilmiştir (2006).

Yazarın biyografisi için bk. "Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/zeyni-sahi-okcuzade-nisanci-mehmed

Eserden Örnekler



Kaynakça


Okçuzâde Mehmed Şâhî Bey (2006). el-Makâmu’l-Mahmûd. (çev. Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzi). İstanbul: Dârulhadis Yay.

Okçu-zâde Mehmed Şâhî. el-Makâmu’l-Mahmûd. Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3586.

Atıf Bilgileri


Yazar, Sadık. "EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-makamu-mahmud-zeyni-sahi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 EN-NAZMÜ'L-MÜBÎN FÎ'L-ÂYÂTİ'L-ERBA'ÎN (ZEYNÎ/ŞÂHÎ) Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa Dr. Öğr. Üyesi Uğur Boran
Görüntüle
2 TERCÜME-İ TUHFETÜ'S-SALAVÂT-I KÂŞİFÎ (ZEYNÎ/ŞÂHÎ) Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 MÜNŞE'ÂTÜ'L-İNŞÂ (ZEYNÎ/ŞÂHÎ) Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
4 AHSENÜ’L-HADÎS (ZEYNÎ/ŞÂHÎ) Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
5 RİSÂLETÜ'Ş-ŞÂHÎ FÎ TEZYÎFİ SELÎM-NÂME (ZEYNÎ/ŞÂHÎ) Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
6 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
7 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
8 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
9 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
10 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
11 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
12 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
13 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
14 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle