- Yazar Biyografisi (TEİS)
Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi - Madde Yazarı: Doç. Dr. Nilüfer Tanç
- Eser Yazılış Tarihi:?/?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Arapça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:28/01/2022
EL-KASÎDETÜ'L-MİMİYYE (EBUSSUÛD EFENDİ)
hikemî kasideEbussuûd Efendi, Hâce Çelebi (d. 896/1490 - ö. 982/1574)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Ünlü Şeyhülislam Ebussuûd Efendi tarafından tanınmış şair Ebu’l-Alâ el-Ma’ârrî (ö. 1057)’nin elif mim harfleriyle kafiyeli felsefi kasidesine yazılmış nazire. Arapça olarak ve aruzun tavil bahrinde fe'ûlü/mefâ'îlün/fe'ûlü/fe'ûlün vezniyle kaleme alınan Kasîdetü’l- Mîmiyye 93 beyittir.
Hikemî şiirler içinde değerlendirilen Kasîde’nin nesib bölümü sevgilinin adı ve ona duyulan aşkla başlar. Geçmişe, sevgiliye özlem ile sitem ve pişmanlıkların konu edildiği beyitlerde anılan sevgilinin dünyadaki ikbal ve kâm olduğu anlaşılır. Methiye bölümünde ilmin şerefi ve değerinin övülerek kıymetinin bilinmemesinden yakınılır. Kasîde, geçmişte yaşamış kibirli insanların fani, Tanrınınsa her daim baki oluşunun ifade edilmesiyle sona erer (Elmas 2017: 53-54). el-Kasîdetü’l-Mîmiyye, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleri ile manzum fetvaları bulunan Ebussuûd Efendi’nin en meşhur şiirlerindedir (Aydemir 1968: 30).
Şu an için 7 nüshası tespit edilen Ebussuûd Efendi’nin kasidesine nazire ve şerhler yazılmıştır. Şerhler içinde en meşhuru Süleymaniye Kütüphanesi’nde çeşitli nüshaları bulunan el-Mensûru’l-‘Ûdî alâ Manzûmi’s-Su’ûdî’dir (Elmas 2017: 55, Kızılcık 2007). Kasîdetü’l- Mîmiyye, Beşir Amir (1984), Süleyman Ateş (1999) ve Musa Elmas (2017) tarafından tercüme edilerek akademik araştırmalara konu olmuştur.
Şairin biyografisi için bk. "Ebussuud Efendi, Hâce Çelebi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ebusuud-efendi-hace-celebi
Eserden Örnekler
E ba’de Süleymâ matlabün ve merâm
Ve gayru hevâhâ lev’atün ve garâm
Ve fevka himâhâ melce’ün ve mesâbe
Ve dûne zürâhâ mevkifün ve makâm
Ve heyhâte en yüsnâ ilâ gayri bâbihâ
İnânü’l-metâyâ ev yüşedde hizâm
Hiye’l-gâyetü’l-kusvâ fe’in fâte neylühâ
Fe-küllü müne’d-dünyâ aleyye harâm
Selâ’n-nefsü anhâ ve’tme’ennet bi-ne’yihâ
Sülüvve radî’in kad arâhü fitâm (Elmas 2017: 26-27)
Kaynakça
Akgündüz, Ahmet (1994). “Ebüssuûd Efendi”. İslam Ansiklopedisi. C. 10. İstanbul: TDV Yay. 365-371.
Amir, Beşir (1984). Kanuni Sultan Süleyman Devrinde Arapça Şiir Yazan Türk Şairleri. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Ateş, Süleyman (1999). "Ebu’ssuûd Efendi”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Dergisi 1: 39-77.
Aydemir, Abdullah (1968). Büyük Türk Bilgini Şeyhulislâm Ebussuud Efendi ve Tefsirdeki Metodu. Ankara: Diyanet işleri Başkanlığı Yay.
Elmas, Musa (2017). Osmanlı-Arap Şairi Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi ve Eseri Kasîde-i Mîmiyye’nin Beyân İlmi Açısından Tahlili. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Kızılcık, Abdullah (2007). “Osmanlı Dönemı Âlim ve Şairlerinden Abdülkerimzâde Mehmed Efendi ve Kasîde-i Mîmiyyesi”. Şarkiyat Mecmuası 11: 59-76.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | İRŞÂDÜ'L-AKLİ'SELÎM İLÂ MEZÂYA'L-KİTÂBİ'L-KERÎM (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru |
Görüntüle | ||
| 2 | GALATÂT-I EBUSSUÛD (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 3 | KASÎDE FÎ RİSÂİ'S-SULTÂN SÜLEYMÂN (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 4 | MÜNŞE'ÂT (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Dr. MEHMET AKİF YALÇINKAYA |
Görüntüle | ||
| 5 | FETÂVÂ-YI EBUSSUÛD EFENDİ (EBUSSUÛD EFENDİ) | Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
| 6 | MA'RÛZÂT (EBUSSU'ÛD EFENDİ) | Ebussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi | Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 8 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 10 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 11 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 12 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 13 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 15 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 16 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |