EL-KASÎDETÜ'L-MİMİYYE (EBUSSUÛD EFENDİ)
hikemî kaside
Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi (d. 896/1490 - ö. 982/1574)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Ünlü Şeyhülislam Ebussuûd Efendi tarafından tanınmış şair Ebu’l-Alâ el-Ma’ârrî (ö. 1057)’nin elif mim harfleriyle kafiyeli felsefi kasidesine yazılmış nazire. Arapça olarak ve aruzun tavil bahrinde fe'ûlü/mefâ'îlün/fe'ûlü/fe'ûlün vezniyle kaleme alınan Kasîdetü’l- Mîmiyye 93 beyittir. 

Hikemî şiirler içinde değerlendirilen Kasîde’nin nesib bölümü sevgilinin adı ve ona duyulan aşkla başlar. Geçmişe, sevgiliye özlem ile sitem ve pişmanlıkların konu edildiği beyitlerde anılan sevgilinin dünyadaki ikbal ve kâm olduğu anlaşılır. Methiye bölümünde ilmin şerefi ve değerinin övülerek kıymetinin bilinmemesinden yakınılır. Kasîde, geçmişte yaşamış kibirli insanların fani, Tanrınınsa her daim baki oluşunun ifade edilmesiyle sona erer (Elmas 2017: 53-54). el-Kasîdetü’l-Mîmiyye, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleri ile manzum fetvaları bulunan Ebussuûd Efendi’nin en meşhur şiirlerindedir (Aydemir 1968: 30).

Şu an için 7 nüshası tespit edilen Ebussuûd Efendi’nin kasidesine nazire ve şerhler yazılmıştır. Şerhler içinde en meşhuru Süleymaniye Kütüphanesi’nde çeşitli nüshaları bulunan el-Mensûru’l-‘Ûdî alâ Manzûmi’s-Su’ûdî’dir (Elmas 2017: 55, Kızılcık 2007). Kasîdetü’l- Mîmiyye, Beşir Amir (1984), Süleyman Ateş (1999) ve Musa Elmas (2017) tarafından tercüme edilerek akademik araştırmalara konu olmuştur.

Şairin biyografisi için bk. "Ebussuud Efendi, Hâce Çelebi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ebusuud-efendi-hace-celebi 


Eserden Örnekler


E ba’de Süleymâ matlabün ve merâm

Ve gayru hevâhâ lev’atün ve garâm


Ve fevka himâhâ melce’ün ve mesâbe

Ve dûne zürâhâ mevkifün ve makâm


Ve heyhâte en yüsnâ ilâ gayri bâbihâ

İnânü’l-metâyâ ev yüşedde hizâm


Hiye’l-gâyetü’l-kusvâ fe’in fâte neylühâ

Fe-küllü müne’d-dünyâ aleyye harâm


Selâ’n-nefsü anhâ ve’tme’ennet bi-ne’yihâ

Sülüvve radî’in kad arâhü fitâm        (Elmas 2017: 26-27)


Kaynakça


Akgündüz, Ahmet (1994). “Ebüssuûd Efendi”. İslam Ansiklopedisi. C. 10. İstanbul: TDV Yay. 365-371.

Amir, Beşir (1984). Kanuni Sultan Süleyman Devrinde Arapça Şiir Yazan Türk Şairleri. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Ateş, Süleyman (1999). "Ebu’ssuûd Efendi”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Dergisi 1: 39-77.

Aydemir, Abdullah (1968). Büyük Türk Bilgini Şeyhulislâm Ebussuud Efendi ve Tefsirdeki Metodu. Ankara: Diyanet işleri Başkanlığı Yay.

Elmas, Musa (2017). Osmanlı-Arap Şairi Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi ve Eseri Kasîde-i Mîmiyye’nin Beyân İlmi Açısından Tahlili. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Kızılcık, Abdullah (2007). “Osmanlı Dönemı Âlim ve Şairlerinden Abdülkerimzâde Mehmed Efendi ve Kasîde-i Mîmiyyesi”. Şarkiyat Mecmuası 11: 59-76.

Atıf Bilgileri


Tanç, Nilüfer. "EL-KASÎDETÜ'L-MİMİYYE (EBUSSUÛD EFENDİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-kasidetu-l-mimiyye-ebussuud-efendi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 İRŞÂDÜ'L-AKLİ'SELÎM İLÂ MEZÂYA'L-KİTÂBİ'L-KERÎM (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru
Görüntüle
2 GALATÂT-I EBUSSUÛD (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
3 KASÎDE FÎ RİSÂİ'S-SULTÂN SÜLEYMÂN (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
4 MÜNŞE'ÂT (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Dr. MEHMET AKİF YALÇINKAYA
Görüntüle
5 FETÂVÂ-YI EBUSSUÛD EFENDİ (EBUSSUÛD EFENDİ) Ebussuûd Efendi, Hâce Çelebi Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Görüntüle
6 MA'RÛZÂT (EBUSSU'ÛD EFENDİ) Ebussu'ûd Efendi, Hâce Çelebi Dr. Öğr. Üyesi Rabia Doğru
Görüntüle
7 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
8 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
9 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
10 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
11 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
12 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
13 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
14 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
16 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle