Ömer Fânî Efendi’nin tasavvufun doğru anlaşılmasını sağlamak için yazdığı eseri.  Eserin tam ismi, el-Huccetü’n-neyyire fî beyâni’t-tarîkati’l-münîre’dir.  Eser, kırk üç varaktan ibaret olup Kâtib Çelebi’nin kaydına göre, 1026/1617 yılında yazılmıştır (Çelebi 1941:I,631).  Yazıldığı yer, İstanbul’dur. 17. yüzyılda İstanbul’da zâhir uleması ile sûfîler arasında baş göstermiş olan (Kâdızâdeliler-Sivâsîler mücadelesi) karşılıklı atışma ve eleştiriler üzerine eser, gerçek ve doğru tasavvufun anlaşılmasını sağlamak, tasavvuf ile mutasavvıflara yönelik eleştirileri bertaraf etmek ve oluşmuş olan suizannı ortadan kaldırmak üzere yazılmıştır. Bu durumu Ömer Fânî, eserin hemen başında dile getirmiştir (Fânî Yzm 3808: vr. 9b; İdiz 2011:104).

Eserin ana teması, zâhir âlimleri tarafından zaman zaman eleştiriye tabi tutulmuş olan zikir, semâ‘ ve deverân konularıdır. Ömer Fânî Efendi bu üç meseleyi önce zâhirî yönden ele almış; bunların, Kur’ân, sünnet ve âlimlerin görüşlerinden delillerini getirmek sûretiyle cevazına dair deliller sunmuştur. Hâtime kısmında ise, yine aynı konuları bu kez, bâtınî deliller ve bu konuda sûfîlerin görüşlerine daha çok yer vermek sûretiyle işlemiştir. Bu arada müellifimizin yer yer, muhâlif âlimlerin görüşlerine yer verdiği ve getirdiği delillerle bunları çürütmeye çalıştığı görülmektedir. Böylece adeta muhataplarına; ileri sürdüğünüz deliller, zikir, semâ‘ ve deverânın harâm olduğunu değil, aksine câiz olduğunu göstermektedir, demek istediği görülmektedir (İdiz 2011: 26).

17. yüzyıl dil özelliklerini taşıyan eser sade bir Arapçayla ve mensur olarak yazılmıştır. Kâtib Çelebi (Çelebi 1941: I,631), Bağdatlı İsmâil Paşa (Bağdatlı 1951: I,798) ve Mehmed Tahir’in (Bursalı 1333/1915:I,118) ismen zikrettikleri eserin tespit ettiğimiz tek nüshası, İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi, Arapça Yazmalar, nr. 3808’de bulunmaktadır.

Fânî'nin biyografisi için bk. “FÂNî, Ömer Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fani-omer-fani-efendi