el-FEVÂ'İDÜ'L-ALİYYE fî TE'YÎDİ'L-FEVÂ'İDİ'Z-ZİYÂİYYE (SÜKÛNÎ)
Arapça nahiv eserlerine dair değerlendirme
Sükûnî, Şeyh Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 1103/1691-92)

ISBN: 978-9944-237-87-1


İbnu'l-Hacîb (ö.646/1249)'in el-Kâfiye'sine Molla Câmî (ö.898/1492) tarafından yazılan ve müelifinin adıyla ünlenen el-Fevâi'idü'z-Ziyâ'iyye adlı şerhe İsâmüddin İsferâyînî (ö.945/1538) Hâşiyetü'l-'İsâm 'ale'l-Câmî adıyla bir hâşiye yazmıştır. Sükûnî de el-Fevâi’dü’l-‘Aliyye fî Te’yîdi’l-Fevâidi’z-Ziyâ’iyye adlı eserini, bu hâşiyede işlenen nahiv konularını değerlendirip Câmî'ye yöneltilen eleştirilere cevap vermek amacıyla 1087/1676-77 yılında Gelibolu'da kaleme almıştır (Kaya 2016: 51-52). Sükûnî, eserinde çoğunlukla Câmî'yi haklı görmüş, onu savunmuştur (Abdulmajeed 2015'ten aktaran Çifçi 2022: 64). Molla Câmî'nin, oğlu Ziyâ'ya el-Kâfiye'yi okuturken kaleme aldığı şerhi gibi Sükûnî de bu eserini, Ali isimli bir öğrencisine İsferâyînî hâşiyesini okuturken aldığı notlardan yola çıkarak hazırlamıştır (Abdulmajeed 2015'ten aktaran Çifçi 2022: 64). Eserlerin oluşturulma ve adlandırılmasındaki benzerlikler de Sükûnî'nin Câmî'den etkilenmesinin göstergeleri sayılmıştır (Çifçi 2022: 64). 

Eserin yedi nüshası (Milli Kütüphane-Afyon Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi 03 Gedik 17808/1; Manisa İl Halk Kütüphanesi 45 Hk 2457; Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi 5980; Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi 5916; Süleymaniye Kütüphanesi Carullah Efendi 1913; Süleymaniye Kütüphanesi İzmirli İsmail Hakkı 2928; Çorum Hasan Paşa İl Halk Kütüphanesi 19 Hk 5220/2) tespit edilmiştir (Kaya 2016: 52-54). Eser üzerinde bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Abdulmajeed 2015).

Yazarın biyografisi için bk. “Sükûnî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sukuni-seyh-mehmed-efendi

Kaynakça


Abdulmajeed, Khalid Othman (2015). Mudurnulu Mehmed Sükûnî Efendi’nin El-Fevâidu’l-‘Aliyye Fî Te’yîdi’l-Fevâidi’d-Diyâiyye Adlı Eserinin Tahkik ve İncelemesi. Yüksek Lisans Tezi. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.

Çifçi, Mehmet Faruk (2022). "Osmanlı'nın İlmî Mirası Çerçevesinde Mudurnulu Arap Dilcileri ve Edebiyatçıları". Dergiabant, 10 (1): 48-70.

Kaya, Atilla (2016). Mudurnulu Sükûnî Mehmed Efendi ve Risâle Fî’n-Nahv Adlı Eseri. Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


Kızılçay, Belgin. "el-FEVÂ'İDÜ'L-ALİYYE fî TE'YÎDİ'L-FEVÂ'İDİ'Z-ZİYÂİYYE (SÜKÛNÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-feva-idu-l-aliyye-fi-te-yidi-l-feva-idi-z-ziyaiyye-sukuni. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ed-DÜRRE (SÜKÛNÎ) Sükûnî, Şeyh Mehmed Efendi Öğr. Gör. Belgin Kızılçay
Görüntüle
2 el-GURRE (SÜKÛNÎ) Sükûnî, Şeyh Mehmed Efendi Öğr. Gör. Belgin Kızılçay
Görüntüle
3 RİSÂLE Fİ'N-NAHV (SÜKÛNÎ) Sükûnî, Şeyh Mehmed Efendi Öğr. Gör. Belgin Kızılçay
Görüntüle
4 KASÎDE FÎ MEDHİ'N-NEBÎ (SÜKÛNÎ) Sükûnî, Şeyh Mehmed Efendi Öğr. Gör. Belgin Kızılçay
Görüntüle
5 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
6 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
7 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
8 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
9 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
10 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
11 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
12 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
13 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
14 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle