Memluk Kıpçak Türkçesi döneminde hazırlanmış Arapçadan Türkçeye sözlük.

Eserin adı "Türk Dilinde Parlayan İnci" şeklinde günümüz Türkçesine aktarılabilir. Yazar, eserini kendi tabiriyle "Tercümânü'l-Lugati't-Türkiyye" olarak adlandırır. Yazılış tarihi tam olarak bilinmeyen ancak 14. veya 15. yüzyılda yazılmış olabileceği tahmin edilen eserin yazarı ve yazıldığı yer de belli değildir. Caferoğlu, eserin Ebu Hayyan'a ait olduğunu belirtse de (2015: 157) Balcı, Ebu Hayyan tarafından yazılan bir diğer sözlük olan Kitâbü'l-İdrâk li-Lisâni'l-Etrâk ile kıyaslandığında, Ed-Dürretü’l-Mudiyye fi’l-Lugati’t-Türkiyye'de aynı ustalığın ve dile hâkimiyetin görülmemesinden dolayı bu ihtimalin zayıf olduğunu düşünür (2018: 58). Eserde yer alan birtakım Arapça dil bilgisi özelliklerini göz önünde bulunduran Zajaczkowski, eserin Suriye sahasında yazılmış olabileceği ihtimali üzerinde durur (1965a). Eserde gündelik cümlelerin ve konuşma örneklerinin bulunduğu son bölümde yer alan "Men Halep şârdan men" (Halepliyim) veya "Halep'ten keldim" (Halep'ten geldim) vb. Halep'e ilişkin örnek cümleler de eserin Halep'te veya Halep civarında yazılmış olabileceğine işaret eder. 24 varaklık eserin her bir sayfasında ortalama 15 satır ve dört sütun bulunur. Yaklaşık 960 sözcük barındıran eserde örnek konuşma cümlelerinin sayısı ise 228'dir.

Eser bazı yönleriyle diğer pek çok Kıpçak Türkçesi sözlüğünden ayrılır. Bazı sözlüklerin aksine gramer kısmı barındırmayan eserde  diğer Kıpçak dönemi sözlüklerinden farklı olarak gündelik yaşama ilişkin birçok örnek konuşma cümlelerinin ve kalıp ifadelerin yer aldığı ayrı bir bölüm bulunur. Bu yönüyle eser aynı zamanda pratik bir konuşma ve gündelik anlaşma kılavuzu niteliğindedir. Eser, ular ve içecekler, meyveler, renkler, meslekler, sayılar, hastalıklar, kuruyemişler ve bunların yanı sıra Türk erkek adları ile Türk kadın adları da dâhil olmak üzere 24 tematik bölüme ayrılmıştır. Eserin son bölümü hariç diğer bölümleri sözlük listeleri ve karşılıklar şeklindedir. "Terkîbü'l-kelâm ve kelâmu mürekkeb" başlığını taşıyan son bölüm,   konuşma kılavuzu niteliğindedir. Eserde taŋuz 'domuz', takuz 'dokuz' gibi düzleşme ve diftonglaşma örnekleri  farklı ve tipik bir Kıpçak ağzına ve ayrıca yazarın bu ağız topluluğuna mensup olduğuna/o çevre içerisinde yer aldığına işaret eder (Ercilasun 2004: 390). Ayrıca vıyal- 'utanmak', yeki 'iki', yet 'et' gibi örneklerde gözlemlenen söz başında v- ve y- türemeleri de, eserde işlenen varyanta dair ipuçları sunmaktadır ve bunlar diğer Kıpçak Türkçesi sözlüklerinde çok sık rastlanılmayan hususlardandır.

Eserin günümüze ulaşan tek nüshası İtalya'nın Floransa şehrindeki Medicae Biblitheca Laurenziana Kütüphanesi'nin Doğu El Yazmaları Bölümü'nde, 130 numarada kayıtlıdır. 24a'da yer alan ibareye göre bu yazmanın müstensihi Hüsrev b. Abdullah'tır (Toparlı 2003: VI). Tamamen harekeli ve nesihle yazılmış bu nüshada Türkçe sözvarlığı unsurları ve ibareler kırmızı, Arapçalar ise siyah mürekkeple yazılmıştır. Türkçe unsurlar Arapça unsurların altında, birkaç yerde ise yanında verilmiştir. Eser 1963 yılında Karay Türklerinden Polonyalı Türkolog Ananiasz Zajaczkowski tarafından Floransa'da Laurenziana Kütüphanesi’nde bulunur. Zajaczkowski 1965-1968 yılları arasında farklı yazılarında  eseri yayımlar. Bu yayınlara Zajaczkowski eserle ilgili genel bilgilerin ve dil özelliklerinin yanı sıra eserin tıpkıbasımı ile sözlük kısmını dâhil eder (1965a/b/c-1968). Eserin en kapsamlı bilimsel neşrini yapan ise Toparlı'dır (2003). Bu çalışmasında Toparlı, tıpkıbasımın yanı sıra eserin Türkiye Türkçesine tercümesi ve örneklerle ilgili bir de dizini de verir. Recep Yılmaz ise Prof. Dr. Osman Fikri Sertkaya danışmanlığında hazırladığı "Ed-Dürretü’l-Mudiyye fi’l-Lugati’t-Türkiyye"nin Memluk Türkçesi ve Oğuz Türkçesi Nüshalarının Karşılaştırılması" başlıklı doktora tezinde, eserin Memluk ve Oğuz Türkçesi varyantlarını ayrı ayrı değerlendirip metin kısmında karşılaştırmalı olarak inceler (2013).