- Yazar Biyografisi (TEİS)
Şemsî, Süleyman Şemsi, Kara Şemsî Abdâl - Madde Yazarı: Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ
- Eser Yazılış Tarihi:1305/1887-88
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:24/03/2022
DÎVÂNÇE (ŞEMSÎ)
Kara Abdal Şemsî Dede'ye ait şiirlerŞemsî, Süleyman Şemsi, Kara Şemsî Abdâl (d. 1244/1828 - ö. 1303/1886)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Mevlevî şeyhi Kara Abdal Süleymân Şemsî Dede’nin şiir kitabı. Şemsi Dede’nin tüm şiirleri iki başlık hâlinde tek eser olarak basılmıştır. Dîvânçe olarak bilinen bu eserde ilkin şairin Farsça yazdığı Tuhfetü’l-Mesbevî alâ Hubbi’l-Haydarî mesnevîsi yer alır.
Dîvânçe’nin ikinci bölümünde ise şaire ait diğer şiirler bulunmaktadır. Bu kısımda, muhtelif nazım şekilleriyle söylenmiş 74 adet şiir yer almaktadır. Eserde 5 kasîde (2’si tarih manzumesi) 11 kıt’a vardır. Üçü dışında bu kıt’aların tamamı tarih manzumesidir. Şairin 46 gazeli bulunmaktadır. Birinci gazel Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin meşhur eseri Mesnevî’deki ilk on sekiz beytin manzum çevirisidir. Gazellerin muhtevası umumiyetle tasavvuf, ilâhî aşk, Mevlevîlik ve Mevlevî büyükleri (Mevlânâ, Şems, Şeyh Gâlib, Şeyh Mahmûd Sadreddîn vs.) ile hikemî tarzdaki nasihatler şeklindedir. Bunun dışında Dîvânçe’de 1 mesnevî, 1 muhammes, 3 şarkı, 1 semâî, 6 müfred yer almaktadır (Tanyıldız 2016: 183-184).
Eski yazılı matbu bir eser olan Dîvânçe, önce Ahmet Sevgi tarafından bir bildiri ile (1995), Ahmet Tanyıldız tarafından ise bir makale ile tanıtılmıştır (2016). Eser daha sonra Ahmet Tanyıldız ve Mehmet Büküm tarafından yayımlanmıştır (2017).
Şairin biyografisi için bk. "Şemsî, Süleyman Şemsi, Kara Şemsî Abdâl". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/semsi-suleyman-semsi
Eserden Örnekler
Bi’şnev în neyden alıp söyledim esrâr sana
Tuy ne ârzû-keş imiş zâr ile ol yâr sana
K’ez-neyistân ile tâ düşdügün âlâmı görüp
‘Akl u nefsin dahı arz ile semâ zâr sana
Şerha şerha idegör sineni bu firkatden
İştiyâkun ideyün şerhini izbâr sana
Kendi aslından uzak kaldıgını bildikde
Vasl içün emr-i rücû‘ oldı yâ tekrâr sana
Nîk ü bed herkes ile cüft olarak nush itdim
Söyledim nâle ile pend-i dürer-bâr sana
Kendi zannınca bana herkes olup yâr u refîk
Cüst ü cû itmedi sırrumı k’ide izhâr sana
Kendi nâlem idiyor sırrımı izhâr velîk
Hiss-i zâhirle görinür mi o envâr sana
Cân ki ten içre letâfetle görünmez aslâ
Gösterirse meğer ol zümre-i ebrâr sana
Sûzîş ü nâle ider ışk-ı Hudâ’dan bil nây
Mahviyyetle bulunur ışk u o kirdâr sana
Âteş-i aşkıla cûş eyledi yâ hû mey u ney
Germiyet-bahş-ı derûn oldu mı ol nâr sana
Perde-i gafleti çâk eyle de gör ayn-ı yakîn
Rehber-i ışk-ı Hudâ işte o ahrâr sana
Ney gibi pâk-derûn muttasıf-ı kahr u celâl
Mürşidin sohbetidir müşfik-i hüşyâr sana
Emr-i mûtûyı işit mevt-i îrâdiyle iş it
Mevtdedir nefse hayât işde bu ahbâr sana
Bu sözün sırrını bildinse hayâtı buldun
Na‘l-i bâzgûne sefer olmaya düşvâr sana
İtdi evkât-ı azîzün gam-ı dünyâ zâyi‘
Sûz-ı firkatle gelüp gitdi o devvâr sana
Gâfilâne geçen ol günlerine çekme esef
Kalsın ol zât ki tabîb-i dil ol dildâr sana
Kanmaz ol kulzüm-i tevhide talan âşıklar
Yok ise behren uzun gün gam-ı ekdâr sana
Kâmilün hâlini idrâk idemez nâkıslar
Ârif ol işte selâmet ile güftâr sana
Virdi Dîvânçe-i Abdâl’ına ser-tâc iderek
Hijde ebyâtınun esrârını Hünkâr sana (Tanyıldız-Büküm, 2017: 113-114).
Kaynakça
Sevgi, Ahmet (1995). “XIX. Yüzyıl Mevlevî Şâirlerinden Konyalı Şemsi Dede ve Dîvançesi” 7. Milli Mevlânâ Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Konya: Selçuk Üniversitesi Basımevi, 62-73.
Tanyıldız, Ahmet (2016). “Kara Abdâl Süleyman Şemsî Dede ve Şiirleri Üzerine”. Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi Prof. Dr. Mine Mengi Özel Sayısı. S 5: 180-190.
Tanyıldız, Ahmet – Büküm, Mehmet (2017). Şemsî Dîvânçesi, Ankara: Öncü Kitap.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | TUHFETÜ’L-MESNEVÎ ALÂ HUBBİ’L-HAYDARÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, Süleyman Şemsi, Kara Şemsî Abdâl | Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ |
Görüntüle | ||
| 2 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 4 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 5 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 6 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 7 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 8 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |