- Yazar Biyografisi (TEİS)
Âgâh, Hacı Hâfız Mehmed Bulak - Madde Yazarı: Doç. Dr. Şerife Akpınar
- Eser Yazılış Tarihi:18. yüzyıl
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:10/11/2021
DÎVÂN (TÜRKÇE) (ÂGÂH)
şiirlerÂgâh, Hacı Hâfız Mehmed Bulak (d.1040/1630-31 - ö.1141/1728)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Âgâh’ın şiirlerde yerine göre lirik yerine göre didaktik bir hava vardır ve akıcı, canlı, söz sanatlarıyla zenginleştirilmiş bir anlatım hâkimdir. Ayrıca Sebk-i Hindî ve hikemî tarzın izlerine rastlanır. Hikemî tarzın etkisinde kalarak yazdığı şiirlerinde yaşadığı dönemin, karakterinin özellikle de aynı edebî tarzı paylaştığı ve üstat olarak kabul ettiği Nâbî’nin etkisi görülür. Ayrıca Âgâh’ın Dîvânı’ndan nazirecilik geleneğinin önemli temsilcilerinden (Akpınar 2007: 446) biri olduğu anlaşılmaktadır. O, Dîvân’da en fazla Nâbî’nin (ö. 1712) şiirlerini tanzir etmiştir. Ayrıca Muhibbî (ö.1566) ve Hâlet-i Gülşenî (ö.1581)’nin yanı sıra Sebk-i Hindî tarzının önde gelen isimlerinden Nâ’ilî (ö.1666), Fehîm-i Kadîm (ö.1647) ve Cevrî (ö.1654)’nin şiirlerine de nazireler yazmıştır. Âgâh’ın nazireciliği, daha çok Âmid’de kendisinin başında bulunduğu edebî toplulukta yer alan şairler etrafında şekillenmiştir. Bu şairler genellikle birbirlerinin şiirlerini tanzir etmiştir. Özellikle muasırı ve yakın dostu Vâlî (1688-1738) ile birbirlerine çokça nazire söyledikleri görülür. Şairin şiirlerini tanzir edenlerin büyük bir çoğunluğu yine Âmidli olan isimlerdendir (Alî Emîrî 1327: 25-31). Ona nazire söyleyen şairler arasında; Hamdî (ö.1703), Râmiş (ö.1708), Burusalı Resîm (ö.1717), Emîrî-i Âmidî (ö.1725), Mûcib Kemâlî-i Âmidî (ö.1727), Hâsım-ı Âmidî (ö.1738), Hâmî (ö.1747), Kâmî-i Âmidî (ö.1767), Lebîb (ö.1768), ‘Âzmî-i Âmidî (ö.1831), Rızâ-yı Âmidî (ö.1855), Zihnî-i Âmidî (d.1858) vs. sayılabilir.
Türkçe Dîvân’ın 4'ü şiir mecmualarında olmak üzere 20 nüshası tespit edilmiştir (Nüshalar için bk. Akpınar 2006; Akpınar 2017). Eser üzerine bir doktora tezi hazırlanmış (Akpınar 2006) ve e-kitap olarak da yayımlanmıştır (Akpınar 2017).
Şairin biyografisi için bk. “Âgâh, Hacı Hâfız Mehmed Bulak”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/agah-haci-hafiz-mehmed-bulak
Eserden Örnekler
Gazel
Rakîbi meclisine mahrem itmesen ne olur
Gürûh-ı Ehremeni âdem itmesen ne olur
Gül-i izârını eşkümle itme pejmürde
Şerâr-pâreleri şebnem itmesen ne olur
Gazâl-ı vahşî-i çeşmün bizümle râm oldı
Sen ey perî dahı bizden rem itmesen ne olur
Yeter kemend-i mahabbet dil-i giriftâre
Esîr-i turre-i ham-der-ham itmesen ne olur
Vazîfe-i dil-i zârı zülâl-i vaslundan
Ziyâde itmez isen de kem itmesen ne olur
Degül mi her biri câm-ı cihân-nümâ Âgâh
Bu tâze daglara merhem itmesen ne olur (Akpınar 2017: 84).
Rübâî
Bir ‘âşık-ı dil-figâr var ise benem
Bî-kıymet ü i‘tibâr var ise benem
Zannum bu ki Kays [u] Kûhkenden sonra
Mihnet-keş-i rûzgâr var ise benem (Akpınar 2017: 303).
Kaynakça
Akpınar, Şerife (2007). “Semerkandlı Âgâh’ın Dîvânı’nda Nazirecilik Geleneği”. Kazakistan ve Türkiye’nin Ortak Kültürel Değerleri Uluslar Arası Sempozyumu. (ed. Sebahattin Şimşir, Bedri Aydoğan). Almaatı. 444-450.
Akpınar, Şerife (2006). Âgâh Dîvânı ve İncelenmesi. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Akpınar, Şerife (2017). Âgâh ve Dîvânı Semerkandî-i Âmidî Hacı Hâfız Mehmed Bulak. Ankara: KTB. e-kitap: https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55914,agah-divanipdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 21.10.2021].
Alî Emîrî (1327). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. İstanbul: Matbaa-i Âmidî.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (ÂGÂH) | Âgâh, Hacı Hâfız Mehmed Bulak | Doç. Dr. Şerife Akpınar |
Görüntüle | ||
| 2 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 3 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 5 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 7 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 9 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 10 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |