DİVÂN/ŞÜKÛFE (İSMET)
şiirler
Ayşe İsmet Teymûrî (d. 1256/1840 - ö. 1320/1902)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Ayşe İsmet Teymûrî'nin şiirlerinin yer aldığı eser. Türklerin Mısır’da kurdukları uzun soluklu idari mekanizma ülkede kendi kültürel ortamını da hazırlamıştır. Osmanlı Türkçesi ile yetişen şairler divan oluşturacak kadar birikim sahibi olmuşlardır. Bu kültürel birikimin edebî mahsullerini verdiği dikkat çekici devre 19. yüzyılda klasik Türk şiiri sahasında Kahire sarayında yetişen üç önemli hanım şairden birisi hatta en fazla dikkate değer olanı hiç şüphesiz ki Ayşe Teymûrî’dir. Ayşe Teymûrî, Mısır’daki Türk idaresinde oldukça etkili olan Teymûrî ailesine mensuptur.  

Eserle alakalı olarak baş tarafta şu ibare bulunmaktadır. “Umera-yı Mısriyye’den merhum İsmail Teymûr Paşa’nın duhter-i Ferhunde-gevheri edîbe-i zamân nadire-i devrân A’işe İsmet Hanımın Farisî ve Türkî Dîvânıdır. El-Mahrusa matbaasında tab’ edilmiştir. Şevvâl Sene 1315”. Burada da belirtildiği gibi eser için her ne kadar “A’işe İsmet Hanımın Farisî ve Türkî Dîvânıdır.” ibaresi bulunsa da eser Türkçe Dîvân'dır. Farsça olarak içinde çok az sayıda beyit ile Arapça, Farsça ve Türkçe kaleme aldığı bir gazelin Farsça kısmı bulunmaktadır.

Eser, 13 sayfalık mukaddime ihtiva etmektedir. Mukaddimede Ayşe İsmet Hanım, yetişme tarzından, şiir merakından bir genç kız olarak yetiştirilirken karşılaştığı anne-baba çelişkisinden, kısaca hayatından ve şiirlerinin nasıl toplanıp divan hâline getirilmesinden bahsetmektedir. Mukaddimeyi oldukça sanatlı bir dil kullanarak kaleme almıştır. Dîvân; 12 kaside, 53 gazel, manzum bir ariza (Mısır Hidivinin hanımı için), 19 tarih (Çoğunluğunu yakınları ve sevdiklerinin ölümleri üzerine kaleme almıştır), 2 terkib-bend, 2 terkib-bend tarzında şarkı, Arapça, Farsça ve Türkçe kaleme aldığı bir gazel, 10 kıt’a, 12 müfred ihtiva etmektedir.

Eserlerinde Türkçe, Arapça ve Farsça kullanan Ayşe Teymûrî’nin Türkiye’de tanıtılması Ekmeleddin İhsanoğlu’nun eserlerinden “Mısırda Türkler ve Kültürel Mirasları” ve M. A. Yekta Saraç’ın “Türk Edebiyatının Mısır’da Unuttuğu Bir Şair: A’işe İsmet Teymûr” isimli makalesi ile olmuştur.

Şükûfe olarak da isimlendirilen Ayşe İsmet Teymûrî Divân'ı, 1315/1897-98 yılında Kahire’de El-Mahrusa Matbaasında basılmıştır. Eserin sonunda İran’ın Kahire konsolosu Dr. Muhammed Mehdi Tebrizi’nin Dîvân hakkında yazdığı takriz bulunmaktadır. Divan, Abuzer kalyon tarafından yayımlanmıştır (2013).

Şairin biyografisi için bk. “Ayşe İsmet Teymûrî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ayse-ismet-teymuri 

Eserden Örnekler


İstedim merhem o dil-dârdan ciger yâresine

Sürdügi ıtr-ı karanfilden zülf-i karasına


Çok mezâk idip didi şartı unutdun gâliba

Görmedin mi bahs idenler rûhı bir pâresine


Ben dirîğ itmem bu ihsânı gedâ-yı katreden

Ancak ol  anberle çıksan ehl-i dil sahrâsına


Arf-i zülfüm olduğum anlar gürûh-ı nâle-keş

Cânı teslim itdik anda tîğ-i hûn-hâresine


Şefkatim râzı degildir bence sâdık bende sen

Gel kanâ’at it uzakdan şem-i nazzâresine


Neş’e virdim İsmetâ taltîf bî-hemtâ ile

Tarh-ı hars it bakma ‘aşkın ayn-ı fevvâresine (Kalyon, 2013:119).

Kaynakça


A’işe İsmet Teymûrî (1315). Divan.  Kahire, El-Mahrûsa Matbaası.

İhsanoğlu, Ekmeleddin, (2006). Mısır’da Türkler ve Kültürel Mirasları.İstanbul: IRCICA Yay.

Kalyon, Abuzer (2013). Divan Şiirinin Nil’deki Sesi Ayşe Teymûrî Divanı. Ankara: Akçağ Yay.

Mey Ziyâde (Mari Ziyâde) (1965). Şâiretü’t-tali’a A’işe Teymûr, Kahire.

Saraç, M. A. Yekta (1995). "Türk Edebiyatının Mısır’da Unuttuğu Bir Şair: Aişe İsmet Teymûr". İlmi Araştırmalar, (1) 131-140.

Atıf Bilgileri


KALYON, ABUZER. "DİVÂN/ŞÜKÛFE (İSMET)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-sukufe-ismet. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 HİLYETÜ’T-TIRÂZ [ARAPÇA DÎVÂN] (AYŞE İSMET TEYMÛRÎ ) Ayşe İsmet Teymûrî Dr. Öğr. Üyesi ABUZER KALYON
Görüntüle
2 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
3 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
4 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
5 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
6 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
7 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
8 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
9 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
10 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
11 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle