Seyyid Vehbî'nin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736) şiirlerini ihtiva eden en önemli eseri. Klasik divan tertibiyle kaleme alınan eser, şiir sayısı bakımından oldukça hacimlidir. Şiir sayısı nüshalara göre değişmekle birlikte, Dîvân'ın hazırlanan karşılaştırmalı metninde (Dikmen 1991) yaklaşık 740 adet şiir mevcuttur. Bu şiirlerden 103’ü kaside, 128’i tarih, 266’sı gazel, 105’i rübai, 9’u kıta, 20’si tahmis, 15’i mesnevi, 62’si matla, 25’i müfred, 2’si müseddes, 2’si terci-bend, 2’si terkib-bend, 4’ü şarkı nazım şekliyle yazılmıştır. Dîvân’ın en dikkat çeken şiirleri kasideler ve tarihlerdir.

Vehbî, kasidelerinde büyük ölçüde Nefî etkisinde kalmıştır. Seyyid Vehbî, kasidelerini en çok Nevşehirli Damad İbrahim Paşa’ya, daha sonra sırasıyla Sultan III. Ahmed, I. Mahmud, Kethuda Mehmet Ağa, Sadrazam Hekimzade/Hekimoğlu Ali Paşa, Sadrazam Şehit Ali Paşa, Şeyhülislam Paşmakçızade Seyyid Abdullah Efendi, Kaptan Mustafa Paşa, Reisülküttab Mehmed Efendi, Şeyhülislam İshak Efendi, Defterdar İzzet Ali Paşa gibi devrin önemli şahsiyetlerine sunmuştur (Dikmen 1991: 28). Kasidelerinden “Vekalet-name”si, Vehbî’nin şiir ve şair hakkındaki görüşleri bakımından oldukça değerlidir. Kasidede, Kelîm, İffetî, Yümnî, Âsım Seyyid ve Câzım gibi şairlerden bahseden Vehbî, reis-i şairanlığın getirdiği sorumlulukla bir tezkire yazarı gibi onların edebî şahsiyetleri ile ilgili aydınlatıcı bilgiler verir. Hatırı sayılır sayıda tarih manzumesi bulunan divan, 18. yüzyıl sosyal yaşantısı, Lale devrinin mühim hadiseleri, kıymetli şahıslarının vefat tarihleri gibi hususlarda zengin bilgiler içermesi bakımından önemlidir.

Dîvân'da, musammatlardan sonra Nef’î ve Nabî’nin birer kasidesine, Nabî, Nedim ve Cevrî’nin ikişer gazeline, Şeh-zâde Sultan Mehmed, Riyazî, İsmetî, Kadrî, Cem‘î, Fuzulî, Sırrî, Vâsık, Rüşdî, Necîb, Neylî ve Reşîd’in birer gazeline yazılan tahmisler bulunmaktadır. Ayrıca Fuzulî, Nabî, Riyazî, Râşid, Osman-zâde Tâib, Koca Ragıp Paşa, Vâkıf, Vâsık, Mahdumî, Birrî, Es’ad, Hatayî ve Sabit gibi şairlerin gazellerine yazılmış nazireler de vardır. (Dikmen 1991: 27-28).

Vehbî, Dîvân'daki gazellerde özellikle şekil bakımından Nâbî’yi örnek alarak gazelleri arasında kafiye değiştikçe birer dörtlük kullanmıştır. Şiirlerinde sık sık Nâbî’yi zikreden şair, Nâbî ekolünü kendine destur edinmiş, hatta kendini onun halefi olarak saymıştır (Dikmen 1991: 679). Vehbî, Nef’î ve Nâbi’nin yanında Nedim’den de büyük ölçüde etkilenmiş, onun şiirlerini beğendiğini ifade etmiştir. Ayrıca Lale Devri’nde resmî bir gelenek olarak başlatılan Osmanzâde Tâib’den devraldığı “reis-i şairanlık” unvanını da Nedîm’e devrettiğini ifade etmiştir (Dikmen 1991: K2/106-109).

Vehbî, şiirlerinde Arap ve Fars etkisini en aza indirgemeye çalışmış, Türkçe sözcüklere, halk ağzı ve deyimlerine ağırlık vermiştir. Bu bağlamda Farsça-Arapça sözcüklerle karışık kullandığı Türkçe deyimler ve birleşik fiiller de oldukça dikkat çekicidir. Vezin, redif ve kafiye seçimlerinde Türk geleneklerine bağlı kalmıştır. Vehbî, üslup ve hayal dünyası bakımından Nedîm ve Nâbî’den oldukça istifade etmiş; şiirlerini, bu üslup zenginliği ve kendine has Türkçesiyle harmanlamıştır. Dîvân’da 11 medhiye ve 13 lügaz, mesnevi şeklinde kafiyelenmiştir. Seyyid Vehbî genellikle Türkçe redifleri tercih etmiştir. Ayrıca kısa rediflerin yanında “hoş geldün”, “degmez imiş”, “neyler üstine”, “geh artar geh eksilür” gibi uzun redifleri de sıklıkla kullanmıştır. 

Dîvân’da toplamda 32 vezin kullanılmıştır. Söz konusu vezinlerden en fazla kullanılanı (121 kez) “Feʿilâtün feʿilâtün feʿilâtün feʿilün” veznidir. Vehbî, divanında gerek Türkçe redif ve kafiyelere gerek remel bahrine ağırlık vermesiyle Türk şiirinin gelenek ve göreneklerine bağlı kaldığını göstermiştir. Vehbî, yaşadığı dönemdeki Mahallîleşme akımına ayak uydurarak, şiirini bilinçli bir şekilde Türkçe deyim, tabirler ve halk ağzıyla zenginleştirmiş, döneminin sosyal yaşantısını, gezdiği gördüğü yerleri, insanları, samimi bir tavırla şiirlerine aksettirmiştir. Gözlemci yönü yüksek olan Vehbî’nin şiirleri mahallî motiflerle süslenmiş birer tablo niteliğindedir. Lale devrinde düzenlenen eğlencelerden, yeme-içme kültüründen, çocukların o dönemde oynadıkları oyuncaklara kadar her şey şiirinin konusu olmuştur. Bu nedenle Seyyid Vehbî Dîvânı, 18 yüzyıl Türkçesinin söz varlığını yansıtması bakımdan oldukça önemlidir. Seyyid Vehbî Dîvânı’nda 94.201 kelime, 23.857 kalıp ifade tespit edilmiştir. Bu kalıp ifadelerin çoğu (1400 adet) deyimlerden oluşmaktadır.  Bu deyimlerin çoğunluğu da Türkçe kelimelerle veya Türkçe ek-fiillerle kurulmuştur. (Söz varlığı hakkında bk. Taşdemir 2020: 1178).

Seyyid Vehbî, Nâbî ve Nedîm gibi ekol oluşturacak kadar üstat bir şair sayılmasa da döneminin “reis-i şuara”sı olarak başarılı bir şair olarak görülmüştür. O, zamanın “reis-i şairan”ı Osmanzade Tâ'ib tarafından kendisinin vekili seçilmiş, şiirleri çoğu tezkire yazarı tarafından övülmüş, vaktiyle Padişah III. Ahmed’in ve Sadrazam İbrahim Paşa’nın sohbetlerine hem-dem olmuş âlim bir şairdir (Taşdemir 2020: 202). Vehbî’nin Dîvânı’nın birçok yazma nüshasının bulunması, döneminde sevilerek okunduğunu göstermektedir. Dikmen’in tespit ettiği 31 nüshaya ek olarak İpek Taşdemir, doktora çalışmasında buna 21 yeni nüsha ilave etmiştir. Son tespit edilen bilgilere göre divanın 33’ü yurt içinde, 19’u ise yurt dışında 52 nüshası bulunmaktadır (Taşdemir 2020: 163-167). Hamit Dikmen tarafından karşılaştırmalı metni hazırlanan (1991) Dîvân üzerinde,  sosyal hayat (Düzlü 2018) ve  bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük konulu (Taşdemir 2020) doktora tezleri de hazırlanmış ve hakkında çeşitli makaleler (bk. Kaynakça) kaleme alınmıştır. 

Şairin biyografisi için bk. "Seyyin Vehbî, Hüseyin". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-vehbi-huseyin