- Yazar Biyografisi (TEİS)
Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi - Madde Yazarı: Prof. Dr. Sadık Yazar
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:14/04/2022
DÎVÂN (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ)
şiirlerŞeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi (d. ?/? - ö. Ramazan 1044/Şubat-Mart 1635)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Zeyniye Tarikatı’nın Eğirdir kolunun önemli şeyhlerinden Şeyh Burhâneddîn’in torunlarından olan Allâme Şeyhî Efendi’nin (ö. 1044/1635) şiirlerini bir araya getiren mürettep bir divandır. Şeyhî’nin divanı mükemmel olmamakla beraber mürettebdir (Yazar 2007: 593).
Şeyhî’nin divanında 14 kaside, 178 gazel, Derviş isim veya mahlaslı bir şairin şiirine yapılan 1 tahmis, 8 kıt’a, 1 tarih manzumesi, 60 matla’ ile müstakil nüshaları da bulunan Sâkînâme’si bulunmaktadır (Yazar 2012: 58). Şeyhî, kasidelerinin bir kısmını devrini idrak ettiği Osmanlı padişahları (II. Osman, I. Ahmed), devlet adamları (Hâfız Ahmed Paşa) ve şeyhülislamları (Ebü’l-Meyâmîn Mustafâ, Şeyhülislam Yahya Efendi) gibi hami konumundaki zatların medhiyesinde yazılmıştır. Bir kısmı da şairin vasf-ı hâli, hac yolculuğu, tütünün zemmi, at medhiyesi, bahâriyye, şitâiyye gibi şairin hayatından da izler taşıyan kasidelerdir.
Allâme Şeyhî’nin divanı yapılan iki ayrı yüksek lisans çalışmasına konu olmasına karşın (Parlak Dönmez 2006; Nar 2007) henüz neşredilmiş değildir. Şairin divanında yer alan tütün konulu kaside Sadık Yazar tarafından (2007) şitaiyyesi de Mustafa Öztürk tarafından (2019) birer bilimsel çalışmaya konu edilmiştir.
Şairin biyografisi için bkz. "Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyhi-seyyid-mehmed-allame-efendi
Eserden Örnekler
Kasîde Berây-ı Zemm-i Duhân
Misâl-i berg-i hazân rûzgâr-ı tünd-şitâb
Duhân varakların itdi taraf taraf pertâb
Çerâğı rûşen olup bir dahi onup bitmez
Ocaklarına su koydı şu resme seyl-i ‘itâb
’Ömürlerine konup pâreler cigerlerini
Bu halka itmez anun itdügin derende ‘ukâb
Duhânla ‘işret ider mi kömür yiyen mecnûn
Duhân içen ‘ukalâ virsene su’âle cevâb
Nuhâs-ı nahsile dûzeh-nişîn olup zurafâ
Cigerlerin döne döne yakar misâl-i kebâb
Duhân harîfini elbette ehl-i nâr eyler
Duhâniyânı sezâdur yakarsa nâr-ı ‘ikâb
Sevâd-ı vechi nümâyân olur duhân-nûşun
Çeker duhândan anunçün mecâlis içre hicâb
Duhânı rû-keş ider zehr içer hakîkatde
‘Aceb sefîh olur ol kim ider helâke şitâb
Geçürsin âh ile gögsini sadr-ı dûd-keşân
Ki berg-i ‘ayşı[nı] itdi zamâne nakş-ber-âb
Duhân u bâdeyi ber-bâd idüp üfürdi felek
Görünmez oldı bu vadiler içre âb u serâb
Sevâd-ı dûdı belâ-yı siyâh olup halka
Felekde olmış idi ‘âleme sehâb-ı ‘azâb
Söyünmiş çerâġ-ı cemâl-i meh-rûyân
Buhârı itmiş-idi âf-tâbı da bî-tâb (Yazar 2007: 591).
Kaynakça
Dönmez Parlak, Betül (2006). Eğirdirli Şeyhî Mehmed Efendi’nin Divanı’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Nar, Oktay (2007). Şeyhî, Hayatı ve Divanının Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Öztürk, Mustafa (2019). "Allâme Şeyhî Efendi’nin Kudüs Temalı Şitâiyyesi veyahut “Karlar İçinde Bir Kudüs Tasviri”. Milel ve Nihal 16(1): 107-141.
Yazar, Sadık (2007). "XVII. Asır Şairlerinden Allâme Şeyhî, Divanı ve Bir Kasidesi". Turkish Studies 2(3): 585-605.
Yazar, Sadık (2012). Eğirdirli Münevver Bir Ailenin Hikâyesi: Şerîf Mehmed'in Menâkıb-ı Şeyh Burhâneddîn'i. İstanbul: Okur Akademi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | FARSÇA DîVÂN (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) | Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 2 | SÂKÎ-NÂME (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) | Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 3 | SELCİYYE (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) | Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 4 | LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) | Mahmud Cemaleddin el-Hulvî | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 5 | AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) | Za'îfî, Muhammed | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 6 | KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) | Feyzî-i Kefevî | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
| 7 | ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) | Iyânî, Cafer Iyânî Bey | Prof. Dr. Osman Ünlü |
Görüntüle | ||
| 8 | RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) | Kefevî, Hüseyin | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 9 | ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafa b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 10 | HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) | Mustafâ b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 11 | HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafâ bin Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 12 | TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 13 | KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) | Şikârî | Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür |
Görüntüle |