İzmirli Mustafa Selâmî Efendiʹnin (ö. 1813) tamamına yakını dinî ve tasavvufi şiirleri ihtiva eden eseri. Eserdeki tarih manzumelerinden hareketle divanın iki kez tertib edildiği söylenebilir. İlk tertibi 1195’te (1780-81), ikinci tertibi ise 1226 (1811-12) yılındadır. Son düzenlemede esere gazeller ve tahmislerin ilave edildiği belirtilmiştir.

Hacim itibariyle 3000 beyit civarında olan eserde münâcât, na‘t, hilye, miraciye, dört halife ve on iki imam medhiyesi, elifnâme vb. dinî edebiyat türlerinin yanı sıra mersiye, cülusiye gibi klasik edebiyat türlerinin örnekleri de mevcuttur. Nüshalarda değişmekle birlikte eserin tenkitli metninde 8 kaside, 3 terkib-bend, 1 terci‘-bend, 5 muhammes, 2 müseddes, 5 tahmis, 3 murabba, 1’i Farsça olmak üzere 30 kıt‘a-i kebîre, 225 gazel, 5 kıta-i sagire, rubai başlığı altında sıralanmış 57 nazım, 7 müfred, 2 Farsça mesnevi ve bir gazelin de Farsça şerhi yer almaktadır.

Tahmisler Molla Câmî, Sezâî Efendi, Derviş Hayretî Dede, Şemsî-i Sivâsî ve Derviş Safder’in şiirlerine yazılmıştır. Ayrıca XVIII. asır şairi Hoca Neş’et’e yazıldığı bildirilen murabba ise Nedîmâne üslupla kaleme alınmıştır. Bina, dergâh, çeşme, kasır, cami yapım ve tamiratları; ölümler; padişahların cülusları ve şehzade doğumları gibi çeşitli sebeplerle yazılmış 39 tarih manzumesi bulunmaktadır. Bunların biri muhammes, dördü nazım, dördü müfred, otuzu kıta nazım şekliyle kaleme alınmıştır.

Şairin düşürdüğü tarihler vasıtasıyla aile efradı ve çevresi hakkında bilgi edinmek mümkündür. Şiirlerinde ilâhî aşkı terennüm eden Mustafa Selâmî Efendi’nin naʹtlarından bazıları bestelenmiştir. Çeşitli kütüphanelerde yazma nüshaları bulunan divan, 1287 (1870) yılında İstanbul’da Şeyh Yahya Efendi Matbaası’nda basılmıştır. Eser üzerinde üç ayrı yüksek lisans tezi hazırlanmıştır. Ayşe Kaya üç yazma nüshayı karşılaştırarak eserin tenkitli metnini ortaya koymuş; Serpil Kayya matbu nüshayı, Hatice Gülpınar ise Selâmî Efendi’nin bir defter içindeki şiirlerini esas alarak çalışmalarını tamamlamıştır.

Şairin biyografisi için bkz. “Selâmî, Mustafa (İzmirli)”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/selami-mustafa