DÎVÂN (ŞÂHÎ)
şiirler
Şâhî, Şehzâde Bayezid (d. 934/1527- ö. 970/1562)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Şâhî mahlaslı Şehzade Bâyezîd (ö.1562)’ın şiirlerini ihtiva eden eseri. Mürettep bir divan özelliği göstermeyen eserde Türkçe ve Farsça şiirler mevcuttur. Türkçe 1443, Farsça 101 beyit bulunan divanda Türkçe 168 gazel, 22 murabba, 3 mesnevi, 1 tahmis, 1 nazm ve 19 müfred; Farsça, 17 gazel, 1 kıta (matla beyti yazılmamış bir gazel de olabilir), 3 nazm ve 7 müfred vardır.

Şâhî, kudretli bir şair olmamakla birlikte şiirlerinde sade ve samimi bir üslup vardır. Bu şiirlerde arzusuna erişemeyen bedbaht bir şehzadenin elemleri hissedilir. Şâhî Türkçe ve Farsça şiirlerinde babası Kanûnî Sultân Süleymân (ö.1566) ile olan münasebeti ve ondan özür dileme, zamaneden şikâyet, saltanat arzusu ve bu arzuyu gerçekleştirmek için çektiği sıkıntılar, Tanrı’dan günahlarının affı, İlahî aşk gibi temaları işlemiştir. Şâhî, Divan şiirinde hasb-i hâl tarzı şiirin güzel örneklerini vermiştir. Divan şiiri geleneği içinde şairlerin kendi psikolojik sıkıntılarını dile getirmeleri hoş karşılanmadığı için bu tür şiirler çok az yazılmıştır. Fakat Bâyezîd’in hayat hikâyesi incelendiğinde, bu talihsiz şehzadenin başka konulardan bahsetmesi oldukça zor olmuştur. Devamlı birine veya bir şeye karşı mücadele etmekle geçen kısa ömründe bu tarz şiirler yazarak biraz olsun iç dünyasının sıkıntılarını dile getirip ferahlamıştır.

Divanında güzellerden, güzelliklerden ve aşktan bahseden az da olsa şiir vardır. Divan şiiri genel çerçevesi içinde kalıp ifadelerle örülü bu gazellerde, genellikle güzellerin vefasızlığından ve aşkın insanı ne hâle getirdiğinden dem vurulur. Dünyanın faniliği, dünyaya bağlanılmaması, taç, taht ve saltanata güvenilmemesi, bunların da boş olduğu konusunda öğüt verici beyitler de kaleme almıştır. 

Bilinen tek nüshası Millet Ktp. Ali Emîrî Efendi, Manzum Eserler Kısmı no. 225’te bulunan Divan üzerine Filiz Kılıç çalışma yapmıştır (2000, 2018).

Şairin biyografisi için bk. "Şâhî, Şehzâde Bayezid". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sahi-sehzade-bayezid

Eserden Örnekler


Fe’ilâtün Fe’ilâtün Fe’ilâtün Fe’ilün

N’ideyin zâyi’ idüp tûl-i emelle nefesi

Kalmadı zerre kadar dilde bu dünyâ hevesi


Iztırâbı ko gel ey murg-i revân sabr eyle

Eskiyüp işde helâke varıyor ten kafesi


Kârbân-ı reh-i iklîm-i ‘adem-menzilinün

Tokınur oldı dilâ sem’üme bâng-i ceresi


Gâfil olma gözün aç dîde-i hak-bîn olıgör

Hor tutma has ü hâşâk ile mûr u megesi


Şâhî-i bî-dil ü bîmâr u güneh-kâre ne gam

Sen olursan eger ey şâh-ı kerem dest-resi (Kılıç, 2018: 128)


Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilün

İrmedi vasluna her kim cân u tenden geçmedi

Görmedi râhat yüzin ol kim geçenden geçmedi

Meyl-i dünyâyı denî sanma ki benden geçmedi

Geçdi dil her nesneden illâ ki senden geçmedi


Bülbül-i dil gül yüzün vasfın okur gûyendedür

Rûz u şeb hâr-ı belâda vuslatun cûyendedür

Geçdi ‘ömri derd ile gurbetde sohbet bulmadı

Geçdi dil her nesneden illâ ki senden geçmedi (Kılıç, 2018: 145)


Kaynakça


Ak, Coşkun (1987). Muhibbî Divanı. Ankara: KTB Yay.

Akman, Mehmet (1997). Osmanlı Devletinde Kardeş Katli. İstanbul: Eren Yay.

Çelebioğlu, Amil (1994). Kânûnî Sultân Süleymân Devri Türk Edebiyatı. İstanbul: MEB Yay.

Çiftçi, Cemil (1997). Maktul Şairler. İstanbul: Kitâbevi.

İsen, Mustafa (1994). Acıyı Bal Eylemek, Türk Edebiyatında Mersiye. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-şu’arâ, (İnceleme-Tenkitli Metin). İstanbul: İstanbul Enstitüsü Yay.

Kılıç, Filiz (2000). Şehzâde Bayezid "Şâhî" Hayatı ve Divanı. Ankara: KB Yay. 

Kılıç, Filiz (2018). Şâhî Divanı. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/59394,sahi-divanipdf.pdf?0. [Erişim tarihi: 28.07.2021]

Öztelli, Cahit (1981). “Kânûnî’nin Oğlu Şehzade Bâyezîd’in Babasına Son Mektubu”. VIII. Türk Tarih Kongresi II. ciltten ayrıbasım. Ankara: TTK Yayınları.

Turan, Şerafettin (1992). "Bâyezîd (Şehzade)”. İslam Ansiklopedisi. C.5. İstanbul: TDV Yay. 250. 

Atıf Bilgileri


Kılıç, Filiz. "DÎVÂN (ŞÂHÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-sahi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂNÇE (ŞÂHÎ) Şâhî, Şehzâde Bâyezîd Filiz Kılıç
Görüntüle
2 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
4 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
5 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
6 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
8 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
11 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle