- Yazar Biyografisi (TEİS)
Şâhî, Şehzâde Bayezid - Madde Yazarı: Filiz Kılıç
- Eser Yazılış Tarihi:(?)
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:11/08/2021
DÎVÂN (ŞÂHÎ)
şiirlerŞâhî, Şehzâde Bayezid (d. 934/1527- ö. 970/1562)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Şâhî mahlaslı Şehzade Bâyezîd (ö.1562)’ın şiirlerini ihtiva eden eseri. Mürettep bir divan özelliği göstermeyen eserde Türkçe ve Farsça şiirler mevcuttur. Türkçe 1443, Farsça 101 beyit bulunan divanda Türkçe 168 gazel, 22 murabba, 3 mesnevi, 1 tahmis, 1 nazm ve 19 müfred; Farsça, 17 gazel, 1 kıta (matla beyti yazılmamış bir gazel de olabilir), 3 nazm ve 7 müfred vardır.
Şâhî, kudretli bir şair olmamakla birlikte şiirlerinde sade ve samimi bir üslup vardır. Bu şiirlerde arzusuna erişemeyen bedbaht bir şehzadenin elemleri hissedilir. Şâhî Türkçe ve Farsça şiirlerinde babası Kanûnî Sultân Süleymân (ö.1566) ile olan münasebeti ve ondan özür dileme, zamaneden şikâyet, saltanat arzusu ve bu arzuyu gerçekleştirmek için çektiği sıkıntılar, Tanrı’dan günahlarının affı, İlahî aşk gibi temaları işlemiştir. Şâhî, Divan şiirinde hasb-i hâl tarzı şiirin güzel örneklerini vermiştir. Divan şiiri geleneği içinde şairlerin kendi psikolojik sıkıntılarını dile getirmeleri hoş karşılanmadığı için bu tür şiirler çok az yazılmıştır. Fakat Bâyezîd’in hayat hikâyesi incelendiğinde, bu talihsiz şehzadenin başka konulardan bahsetmesi oldukça zor olmuştur. Devamlı birine veya bir şeye karşı mücadele etmekle geçen kısa ömründe bu tarz şiirler yazarak biraz olsun iç dünyasının sıkıntılarını dile getirip ferahlamıştır.
Divanında güzellerden, güzelliklerden ve aşktan bahseden az da olsa şiir vardır. Divan şiiri genel çerçevesi içinde kalıp ifadelerle örülü bu gazellerde, genellikle güzellerin vefasızlığından ve aşkın insanı ne hâle getirdiğinden dem vurulur. Dünyanın faniliği, dünyaya bağlanılmaması, taç, taht ve saltanata güvenilmemesi, bunların da boş olduğu konusunda öğüt verici beyitler de kaleme almıştır.
Bilinen tek nüshası Millet Ktp. Ali Emîrî Efendi, Manzum Eserler Kısmı no. 225’te bulunan Divan üzerine Filiz Kılıç çalışma yapmıştır (2000, 2018).
Şairin biyografisi için bk. "Şâhî, Şehzâde Bayezid". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sahi-sehzade-bayezid
Eserden Örnekler
Fe’ilâtün Fe’ilâtün Fe’ilâtün Fe’ilün
N’ideyin zâyi’ idüp tûl-i emelle nefesi
Kalmadı zerre kadar dilde bu dünyâ hevesi
Iztırâbı ko gel ey murg-i revân sabr eyle
Eskiyüp işde helâke varıyor ten kafesi
Kârbân-ı reh-i iklîm-i ‘adem-menzilinün
Tokınur oldı dilâ sem’üme bâng-i ceresi
Gâfil olma gözün aç dîde-i hak-bîn olıgör
Hor tutma has ü hâşâk ile mûr u megesi
Şâhî-i bî-dil ü bîmâr u güneh-kâre ne gam
Sen olursan eger ey şâh-ı kerem dest-resi (Kılıç, 2018: 128)
Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilün
İrmedi vasluna her kim cân u tenden geçmedi
Görmedi râhat yüzin ol kim geçenden geçmedi
Meyl-i dünyâyı denî sanma ki benden geçmedi
Geçdi dil her nesneden illâ ki senden geçmedi
Bülbül-i dil gül yüzün vasfın okur gûyendedür
Rûz u şeb hâr-ı belâda vuslatun cûyendedür
Geçdi ‘ömri derd ile gurbetde sohbet bulmadı
Geçdi dil her nesneden illâ ki senden geçmedi (Kılıç, 2018: 145)
Kaynakça
Ak, Coşkun (1987). Muhibbî Divanı. Ankara: KTB Yay.
Akman, Mehmet (1997). Osmanlı Devletinde Kardeş Katli. İstanbul: Eren Yay.
Çelebioğlu, Amil (1994). Kânûnî Sultân Süleymân Devri Türk Edebiyatı. İstanbul: MEB Yay.
Çiftçi, Cemil (1997). Maktul Şairler. İstanbul: Kitâbevi.
İsen, Mustafa (1994). Acıyı Bal Eylemek, Türk Edebiyatında Mersiye. Ankara: Akçağ Yay.
Kılıç, Filiz (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-şu’arâ, (İnceleme-Tenkitli Metin). İstanbul: İstanbul Enstitüsü Yay.
Kılıç, Filiz (2000). Şehzâde Bayezid "Şâhî" Hayatı ve Divanı. Ankara: KB Yay.
Kılıç, Filiz (2018). Şâhî Divanı. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/59394,sahi-divanipdf.pdf?0. [Erişim tarihi: 28.07.2021]
Öztelli, Cahit (1981). “Kânûnî’nin Oğlu Şehzade Bâyezîd’in Babasına Son Mektubu”. VIII. Türk Tarih Kongresi II. ciltten ayrıbasım. Ankara: TTK Yayınları.
Turan, Şerafettin (1992). "Bâyezîd (Şehzade)”. İslam Ansiklopedisi. C.5. İstanbul: TDV Yay. 250.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂNÇE (ŞÂHÎ) | Şâhî, Şehzâde Bâyezîd | Filiz Kılıç |
Görüntüle | ||
| 2 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 4 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 5 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 6 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 8 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 11 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |