- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nâtıkî, Ahmed Dursun - Madde Yazarı: Doç. Dr. Abdulkadir Erkal
- Eser Yazılış Tarihi:1271/1857
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:14/06/2021
DİVÂN (NÂTIKÎ)
şiirlerNâtıkî, Ahmed Dursun (d.1199/1785 - ö.1277/1863)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Ahmed Dursun Nâtıki’nin şiirlerinin yer aldığı eseri.
Şairliğinden ayrı olarak ilmî yönü ile dikkat çeken Nâtıkî, bu özelliğini
eserlerine de yansıtmıştır. Fıkıh, mantık vs. gibi ilmî konularda yaptığı şerh
ve tercümelerin yanında edebî şerhler ve tercümeler de yapmıştır. Şiirlerinde
ise yine aynı şekilde ilmî kişiliğini korumuş bir şairdir. Şairin en önemli
eseri olan Dîvân’da 1 dibace, 1 manzum
hasbihal, 16 kaside, 68 tarih, 112 gazel, 2 manzum mektup, 1 münacat, 1 tahmis,
2 muhammes, bazıları tarihli 68 rubai, bazıları tarihli 69 müfred, 6 muamma ve
sonunda Nâtıkî’nin hal tercemesi vardır. Eserde nazım şekli tasnifine
gidilmemiş, alfabetik olarak karışık verilmiştir. Sadece rubai ve müfredler Dîvân’ın sonunda yer almıştır. Dîvân’da ayrıca hece vezni ile
yazılmış 4 şiir de vardır.
Nâtıkî’nin
şiirlerinin bütününde şekil ve muhteva bakımından klasik şiir özelliklerinin
tamamını görmek mümkündür. Kasidelerinde kullandığı ağır dil, gazellerinde
biraz daha sadelik gösterir. İlmî yönünü ağırlıklı olarak kaside ve kıt’alarda
gösteren Nâtıkî, gazellerde divan şiirinin klasik mevzu ve konularının yanında
sosyal hayattan da bol bol kesitler sunar. Şair gazellerinde açık ve sade bir
dil kullanmaya özen gösterirken aynı zamanda lirizmi de elden bırakmamaya
gayret göstermiştir. Şiirlerinin şekil yapısına gelince kaside, gazel, kıt’a,
tarih manzumelerinde ağırlıklı olarak musammat kafiyeli yazmaya gayret
etmiştir. Bu bakımdan şiirlerinin büyük çoğunluğu musammat şeklindedir.
Eserin bilinen tek
nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi 1225 numarada kayıtlıdır. 1271/1857
yılında tertip edilip Sultan Abdulmecid’e sunulmuştur. Dîvân’ın sonunda yer alan hal tercemesinin
ilk cümlesinde yer alan “Bû Dursun Ahmed”
ifadesinden hareketle eserin müellif hattı olması kuvvetle muhtemeldir. Eser,
Abdulkadir Erkal tarafından yayımlanmıştır (2019).
Şairin biyografisi için bk. "Nâtıkî,
Ahmed Dursun".Türk Edebiyatı
İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/natiki-ahmed-dursun
Eserden Örnekler
Gazel
Başımuz üzre oturur hayli zamândur ammâ
Ne sorar hâlümi benden ne de merhem câna
Özrini kıldı füzûn kader-i kadere kalmaz
Bu ne zâlim kişidür varumı kıldı yağmâ
Hâk-i pây-ı derine eyledüm irhâ-i inân
Bu kadar nâz-ı niyâzum ne pul eyler ne
de yâ
Ne kelâm üzre olur rabt bu fende ey dil
Bulamam faslını bâb içre nedir bâr-ı
Hudâ
On iki ilm bu Nâtık okudur leyl ü nehâr
Ne durur ilm-i muhabbet beni yandırdı
şehâ (Erkal 2019: 185).
Gazel
Bir dilberi ben sevmişem hikmetce ibret
almışam
Cellâd-ı çeşmüñ görmüşem katl eyle imân
kılmışam
Hem sevgilü hem korkulu hem âşıkı eyler
delü
İtdüm cihânı ser-fürû bu derd ile cân
vermişem
Ma’şûkdur mahrûkdur san bir
neseb mefrûkdur
Çokdur inâdı her
zamân bu derde burhân vermişem
Meyl-i anuñ mahfîcedür zâhirde çokdur
minneti
Bilmem nedür fikri anuñ her derde fermân
vermişem
Nâtıkâ yeter kılma mecâz olsun hakîkat
pür cevâz
Eyle niyâz üzre niyâz vakt-i seher şân
görmüşem (Erkal 2019: 201).
Kaynakça
Erkal, Abdulkadir (2019), Ahmed Dursun Nâtıki, Divan, Altınordu Yay. Ankara.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | MECMA’Ü-L-FEVÂİD VE MA’DEN’Ü’L-FERÂİD (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 2 | KÜRRÂSE-İ NÂTIKÂ (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCEME-İ NÂTIKİYYE (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 4 | NAZM-I NÂTIKÎ (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 5 | TAKRÎZÂT-I EBYÂT (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 6 | NÂTIKIYYE / KÜRRÂSE-İ NATIKÎ (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Doç. Dr. Kamil Ali Gıynaş |
Görüntüle | ||
| 7 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 9 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 10 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 11 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 12 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 13 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 15 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |