DİVÂN (NÂTIKÎ)
şiirler
Nâtıkî, Ahmed Dursun (d.1199/1785 - ö.1277/1863)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Ahmed Dursun Nâtıki’nin şiirlerinin yer aldığı eseri. Şairliğinden ayrı olarak ilmî yönü ile dikkat çeken Nâtıkî, bu özelliğini eserlerine de yansıtmıştır. Fıkıh, mantık vs. gibi ilmî konularda yaptığı şerh ve tercümelerin yanında edebî şerhler ve tercümeler de yapmıştır. Şiirlerinde ise yine aynı şekilde ilmî kişiliğini korumuş bir şairdir. Şairin en önemli eseri olan  Dîvân’da 1 dibace, 1 manzum hasbihal, 16 kaside, 68 tarih, 112 gazel, 2 manzum mektup, 1 münacat, 1 tahmis, 2 muhammes, bazıları tarihli 68 rubai, bazıları tarihli 69 müfred, 6 muamma ve sonunda Nâtıkî’nin hal tercemesi vardır. Eserde nazım şekli tasnifine gidilmemiş, alfabetik olarak karışık verilmiştir. Sadece rubai ve müfredler Dîvân’ın sonunda yer almıştır. Dîvân’da ayrıca hece vezni ile yazılmış 4 şiir de vardır.

Nâtıkî’nin şiirlerinin bütününde şekil ve muhteva bakımından klasik şiir özelliklerinin tamamını görmek mümkündür. Kasidelerinde kullandığı ağır dil, gazellerinde biraz daha sadelik gösterir. İlmî yönünü ağırlıklı olarak kaside ve kıt’alarda gösteren Nâtıkî, gazellerde divan şiirinin klasik mevzu ve konularının yanında sosyal hayattan da bol bol kesitler sunar. Şair gazellerinde açık ve sade bir dil kullanmaya özen gösterirken aynı zamanda lirizmi de elden bırakmamaya gayret göstermiştir. Şiirlerinin şekil yapısına gelince kaside, gazel, kıt’a, tarih manzumelerinde ağırlıklı olarak musammat kafiyeli yazmaya gayret etmiştir. Bu bakımdan şiirlerinin büyük çoğunluğu musammat şeklindedir.

Eserin bilinen tek nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi 1225 numarada kayıtlıdır. 1271/1857 yılında tertip edilip Sultan Abdulmecid’e sunulmuştur. Dîvân’ın sonunda yer alan hal tercemesinin ilk cümlesinde yer alan “Bû Dursun Ahmed” ifadesinden hareketle eserin müellif hattı olması kuvvetle muhtemeldir. Eser, Abdulkadir Erkal tarafından yayımlanmıştır (2019).

Şairin biyografisi için bk. "Nâtıkî, Ahmed Dursun".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/natiki-ahmed-dursun                                                                                      

  

Eserden Örnekler


Gazel

Başımuz üzre oturur hayli zamândur ammâ

Ne sorar hâlümi benden ne de merhem câna

 

Özrini kıldı füzûn kader-i kadere kalmaz

Bu ne zâlim kişidür varumı kıldı yağmâ

 

Hâk-i pây-ı derine eyledüm irhâ-i inân

Bu kadar nâz-ı niyâzum ne pul eyler ne de yâ

 

Ne kelâm üzre olur rabt bu fende ey dil

Bulamam faslını bâb içre nedir bâr-ı Hudâ

 

On iki ilm bu Nâtık okudur leyl ü nehâr

Ne durur ilm-i muhabbet beni yandırdı şehâ (Erkal 2019: 185).

 

Gazel

Bir dilberi ben sevmişem hikmetce ibret almışam

Cellâd-ı çeşmüñ görmüşem katl eyle imân kılmışam

 

Hem sevgilü hem korkulu hem âşıkı eyler delü

İtdüm cihânı ser-fürû bu derd ile cân vermişem

 

Maşûkdur mahrûkdur san bir neseb mefrûkdur

Çokdur  inâdı her zamân bu derde burhân vermişem

 

Meyl-i anuñ mahfîcedür zâhirde çokdur minneti

Bilmem nedür fikri anuñ her derde fermân vermişem

 

Nâtıkâ yeter kılma mecâz olsun hakîkat pür cevâz

              Eyle niyâz üzre niyâz vakt-i seher şân görmüşem  (Erkal 2019: 201).

 

           

Kaynakça


Erkal, Abdulkadir (2019), Ahmed Dursun Nâtıki, Divan, Altınordu Yay. Ankara.



Atıf Bilgileri


erkal, abdulkadir. "DİVÂN (NÂTIKÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-natiki. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 MECMA’Ü-L-FEVÂİD VE MA’DEN’Ü’L-FERÂİD (NÂTIKÎ) Nâtıkî, Ahmed Dursun Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
2 KÜRRÂSE-İ NÂTIKÂ (NÂTIKÎ) Nâtıkî, Ahmed Dursun Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 TERCEME-İ NÂTIKİYYE (NÂTIKÎ) Nâtıkî, Ahmed Dursun Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
4 NAZM-I NÂTIKÎ (NÂTIKÎ) Nâtıkî, Ahmed Dursun Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
5 TAKRÎZÂT-I EBYÂT (NÂTIKÎ) Nâtıkî, Ahmed Dursun Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
6 NÂTIKIYYE / KÜRRÂSE-İ NATIKÎ (NÂTIKÎ) Nâtıkî, Ahmed Dursun Doç. Dr. Kamil Ali Gıynaş
Görüntüle
7 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
8 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
9 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
10 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
11 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
12 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
13 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
14 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
15 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
16 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle