DÎVÂN (MÜNÎRÎ)
şiirler
Münîrî (d. ?/? - ö. 927/928/1521?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


II. Bayezid devrinde yaşamış ve “Münîrî” mahlasıyla meşhur olan şairin şiirlerini ihtiva eden eseri. Münîrî Dîvânı'nın tenkitli metninde 2 mesnevî, 2 terci’-bend, 29 kaside, 1 tahmis, 1 murabba’, 150 Farsça gazel, 330 Türkçe gazel, 21 tuyuğ, 17 muamma, 9 müfred ve 1 tarih kıt’ası bulunmaktadır. Dîvân’da gazellere nazaran daha az yer tutan kasideler, tevhid, naat, medhiye ve mersiye türlerinde Türkçe ve Farsça olarak kaleme alınmıştır. Şairin Farsça kasidelerinde Zahîr-i Fâryâbî  (ö. 1201) ve Selmân-ı Sâvecî (ö. 1376) Türkçe kasidelerinde ise Edirneli İvazpaşazâde Atâyî (ö. 1437) ve Ahmed Paşa (ö. 1496-97) etkisi görülür. Dîvân’da bulunan iki adet mesnevîden ilki tevhid türünde ikincisi ise Lâdik şehri ve Şehzade Ahmet medhiyesidir. Münîrî, nazım şekilleri içerisinde en çok gazelde başarılıdır. Farsça gazellerinde aşikâr bir Hâfız-ı Şîrâzî (ö. 1390 ?) etkisi vardır. Gazellerinde iddialı olan şair, şiirlerini daha çok âşıkane ve rindane tarzda yazmıştır.

Münîrî, şiirlerinde Türkçeciliğiyle ön plana çıkan bir şairdir. Şiirlerinde tasannudan uzak söyleyişi yeğleyen şair, tabiatıyla konuşurcasına rahat bir edayla şiir söyler. Atasözü ve deyimleri sık sık kullanan Münîrî, arkaik ve mahalli kelimeleri kullanması bakımından da dikkati çeker. Ayrıca cinas sanatına düşkün olan şair, şiirlerinde sık sık cinastaki ustalığını göstermeye çalışır. Çeşitli şairleri örnek alan Münîrî, Hâfız-ı Şîrâzî, Kemâl-i Zerd (ö. 1488-89'dan sonra), Necâtî (ö. 1509), Mesîhî (ö. 1512), Şâhidî, Karamanlı Nizâmî (ö. 1469-73?), Ahmedî (ö. 1412), Cem Sultan(ö. 1495), İvazpaşazâde Atâyî, Ahmed Paşa, Atâ, Revânî, Sâfî mahlaslı Cezerî Kâsım Paşa (ö. 1484) gibi şâirlere nazireler söylemiştir.

Dîvân’ın yurt içinde bir, yurt dışında iki nüshası bulunmaktadır. Eserin İstanbul nüshası üzerine bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Akmandor 1980). Daha sonra Münîrî Dîvânı’nın üç nüsha üzerinden tenkitli metni doktora tezi olarak hazırlanmış ve yayımlanmıştır (Ersoy 2010, 2017).

Şairin biyografisi için bk. “Münîrî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/muniri-mdbir  


Eserden Örnekler


I

Gazel

Kendüyi tecellî-i cemâl ideli peydâ

Her yüzden ider gözi olan kişi temâşâ


Ey dil şuna cehd it ki bugün sen de göresin

Yohsa kalıcak irteye dirler sana a‘mā


Zerrât-ı cihânda görinür gün gibi rûşen

Şol zât u sıfâtı ki olur mazhar-ı esmâ


Kendüni ‘adem kıl ki vücûdunda göresin

Var sende ser-â-ser ne ki var hestî-i eşyâ


Ölmezden önürdi ölügör gel ki Münîrî

‘Îsâ gibi enfâsun ide mürdeler ihyâ


Her kimde ki ‘ışk ile ola himmet-i ‘âlî

Bir pâyece gelmez gözine tārem-i a‘lâ (Ersoy 2017: 222)

II

Gazel

Lebünden ögrenem dirmiş Mesîhâ nutk-ı i‘câzı

Kılursa tāli‘i yârî iderse bahtı dem-sâzî


Gönül zülfeynüne n’ola iki al ile yapışsa

Meseldür çıkmaz ey dil-ber yalunuz elün âvâzı


Sanasın murg-ı bahrîdür gör ol çâh-ı zeneh hâlin

Ki şâhîn-i ser-i züfün anunçün oldı pervâzı


Egerçi zülfünün gönlüm yolında baş u cân oynar

Dili ser-mest olan bî-hod nice ider resen-bâzî


Gazel-hân olmagın şöyle Münîrî devr-i hüsnünde

Yetişse rub‘-ı meskûna ‘aceb mi şi‘rüm âvâzı (Ersoy 2017: 379)

Kaynakça


Akmandor, Ayten (hzl.)(1980). Divân-ı Münîrî. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.

Ersoy, Ersen (hzl.)(2010). II. Bayezit Devri Şairlerinden Münîrî Hayatı, Eserleri ve Dîvânı (İnceleme- Tenkitli metin). Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Ersoy, Ersen (hzl.)(2017). Münîrî Dîvânı. Ankara: KTB Yay. e-kitap: https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56095,muniri-divanipdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 1.11.2021]

Yaşar, Hüseyin Hüsameddin (1927). Amasya Tarihi. C. III. İstanbul: Necm-i İstikbal Matbaası.


Atıf Bilgileri


ERSOY, Ersen. "DÎVÂN (MÜNÎRÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-muniri. [Erişim Tarihi: 23 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 MİHR Ü MÜŞTERÎ (MÜNÎRÎ) Münîrî Dr. Öğr. Üyesi Fazile Eren Kaya
Görüntüle
2 MANZUM SİYER-İ NEBÎ (MÜNÎRÎ) Münîrî Doç. Dr. Ümran Ay Say
Görüntüle
3 TEZKİRETÜ'L-VEKÂYÎ/MECMÛ'A-I TÂRİHİYYE (MÜNÎRÎ) Münîrî Dr. Bilal Güzel
Görüntüle
4 MÜNŞE'ÂT MECMÛ'ASI (MÜNÎRÎ) MünîrÎ Doç. Dr. Hasan Gültekin
Görüntüle
5 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
6 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
7 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
8 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
9 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
10 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
11 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
12 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
13 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
14 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle