- Yazar Biyografisi (TEİS)
Münîrî - Madde Yazarı: Prof. Dr. Ersen ERSOY
- Eser Yazılış Tarihi:?/?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:19/11/2021
DÎVÂN (MÜNÎRÎ)
şiirlerMünîrî (d. ?/? - ö. 927/928/1521?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
II. Bayezid devrinde yaşamış ve “Münîrî” mahlasıyla meşhur olan şairin şiirlerini ihtiva eden eseri. Münîrî Dîvânı'nın tenkitli metninde 2 mesnevî, 2 terci’-bend, 29 kaside, 1 tahmis, 1 murabba’, 150 Farsça gazel, 330 Türkçe gazel, 21 tuyuğ, 17 muamma, 9 müfred ve 1 tarih kıt’ası bulunmaktadır. Dîvân’da gazellere nazaran daha az yer tutan kasideler, tevhid, naat, medhiye ve mersiye türlerinde Türkçe ve Farsça olarak kaleme alınmıştır. Şairin Farsça kasidelerinde Zahîr-i Fâryâbî (ö. 1201) ve Selmân-ı Sâvecî (ö. 1376) Türkçe kasidelerinde ise Edirneli İvazpaşazâde Atâyî (ö. 1437) ve Ahmed Paşa (ö. 1496-97) etkisi görülür. Dîvân’da bulunan iki adet mesnevîden ilki tevhid türünde ikincisi ise Lâdik şehri ve Şehzade Ahmet medhiyesidir. Münîrî, nazım şekilleri içerisinde en çok gazelde başarılıdır. Farsça gazellerinde aşikâr bir Hâfız-ı Şîrâzî (ö. 1390 ?) etkisi vardır. Gazellerinde iddialı olan şair, şiirlerini daha çok âşıkane ve rindane tarzda yazmıştır.
Münîrî, şiirlerinde Türkçeciliğiyle ön plana çıkan bir şairdir. Şiirlerinde tasannudan uzak söyleyişi yeğleyen şair, tabiatıyla konuşurcasına rahat bir edayla şiir söyler. Atasözü ve deyimleri sık sık kullanan Münîrî, arkaik ve mahalli kelimeleri kullanması bakımından da dikkati çeker. Ayrıca cinas sanatına düşkün olan şair, şiirlerinde sık sık cinastaki ustalığını göstermeye çalışır. Çeşitli şairleri örnek alan Münîrî, Hâfız-ı Şîrâzî, Kemâl-i Zerd (ö. 1488-89'dan sonra), Necâtî (ö. 1509), Mesîhî (ö. 1512), Şâhidî, Karamanlı Nizâmî (ö. 1469-73?), Ahmedî (ö. 1412), Cem Sultan(ö. 1495), İvazpaşazâde Atâyî, Ahmed Paşa, Atâ, Revânî, Sâfî mahlaslı Cezerî Kâsım Paşa (ö. 1484) gibi şâirlere nazireler söylemiştir.
Dîvân’ın yurt içinde bir, yurt dışında iki nüshası bulunmaktadır. Eserin İstanbul nüshası üzerine bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Akmandor 1980). Daha sonra Münîrî Dîvânı’nın üç nüsha üzerinden tenkitli metni doktora tezi olarak hazırlanmış ve yayımlanmıştır (Ersoy 2010, 2017).
Şairin biyografisi için bk. “Münîrî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/muniri-mdbir
Eserden Örnekler
I
Gazel
Kendüyi tecellî-i cemâl ideli peydâ
Her yüzden ider gözi olan kişi temâşâ
Ey dil şuna cehd it ki bugün sen de göresin
Yohsa kalıcak irteye dirler sana a‘mā
Zerrât-ı cihânda görinür gün gibi rûşen
Şol zât u sıfâtı ki olur mazhar-ı esmâ
Kendüni ‘adem kıl ki vücûdunda göresin
Var sende ser-â-ser ne ki var hestî-i eşyâ
Ölmezden önürdi ölügör gel ki Münîrî
‘Îsâ gibi enfâsun ide mürdeler ihyâ
Her kimde ki ‘ışk ile ola himmet-i ‘âlî
Bir pâyece gelmez gözine tārem-i a‘lâ (Ersoy 2017: 222)
II
Gazel
Lebünden ögrenem dirmiş Mesîhâ nutk-ı i‘câzı
Kılursa tāli‘i yârî iderse bahtı dem-sâzî
Gönül zülfeynüne n’ola iki al ile yapışsa
Meseldür çıkmaz ey dil-ber yalunuz elün âvâzı
Sanasın murg-ı bahrîdür gör ol çâh-ı zeneh hâlin
Ki şâhîn-i ser-i züfün anunçün oldı pervâzı
Egerçi zülfünün gönlüm yolında baş u cân oynar
Dili ser-mest olan bî-hod nice ider resen-bâzî
Gazel-hân olmagın şöyle Münîrî devr-i hüsnünde
Yetişse rub‘-ı meskûna ‘aceb mi şi‘rüm âvâzı (Ersoy 2017: 379)
Kaynakça
Akmandor, Ayten (hzl.)(1980). Divân-ı Münîrî. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
Ersoy, Ersen (hzl.)(2010). II. Bayezit Devri Şairlerinden Münîrî Hayatı, Eserleri ve Dîvânı (İnceleme- Tenkitli metin). Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Ersoy, Ersen (hzl.)(2017). Münîrî Dîvânı. Ankara: KTB Yay. e-kitap: https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56095,muniri-divanipdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 1.11.2021]
Yaşar, Hüseyin Hüsameddin (1927). Amasya Tarihi. C. III. İstanbul: Necm-i İstikbal Matbaası.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | MİHR Ü MÜŞTERÎ (MÜNÎRÎ) | Münîrî | Dr. Öğr. Üyesi Fazile Eren Kaya |
Görüntüle | ||
| 2 | MANZUM SİYER-İ NEBÎ (MÜNÎRÎ) | Münîrî | Doç. Dr. Ümran Ay Say |
Görüntüle | ||
| 3 | TEZKİRETÜ'L-VEKÂYÎ/MECMÛ'A-I TÂRİHİYYE (MÜNÎRÎ) | Münîrî | Dr. Bilal Güzel |
Görüntüle | ||
| 4 | MÜNŞE'ÂT MECMÛ'ASI (MÜNÎRÎ) | MünîrÎ | Doç. Dr. Hasan Gültekin |
Görüntüle | ||
| 5 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 6 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 7 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 8 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 9 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 10 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 11 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 13 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 14 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |