Lüzûmî'nin şiirlerinin yer aldığı eseri. Dîvân’da 209 gazel, 2 kaside, 12 kıt’a, 2 nazmdan oluşan toplam 225 Türkçe şiir tespit edilmiştir. Gazellerin 40'ı tekrar yahut tekrara yakın biçimde yazılmıştır. Bu durumda tespit edilen Türkçe gazel sayısı 169 adettir, denilebilir. 

Kasidelerden 1’i tevhid diğeri naattır. Gazeller beyit sayısı bakımından genellikle tekli rakamlarla yazılırken 47'si çift sayılı beyitlerden oluşmaktadır. 1 kıt’a ,11 kıt’a-i kebîre olan Dîvân’ın kıt'a ve kıt'a-yı kebîre biçimindeki bu şiirlerinden biri naat; biri Nizâmî’ye, biri Abdulkâdir-i Geylânî’nin torunları Şeyh Osman ve Şeyh Halef’e methiye iken, diğerleri ise Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz için kaleme alınmış şiirlerdir.  Çeşitli kimseler hakkında tarih düşülen  bu kıt’alardan birisi de Diyarbakır’da açılan matbaa için yazılanıdır. Kıt’alar dışında tarih düşürme maksadıyla kaleme alınan ve nazm biçiminde yazılmış iki şiir daha vardır. Türkçe gazellerden biri tevhid, üçü naat, ikisi Muharremiyye'dir. Redifli gazeller çoğunluktadır.

Dîvân'daki Farsça şiirlere gelince, biri mersiye, biri naat olmak üzere otuza yakın gazel; naat olarak yazılmış yedi bentlik bir terkib-bend ve Şems-i Tebrizî’ye yazılan bir tahmis bulunmaktadır. Diyarbakır’da açılan matbaa ile basılan gazeteyi ve devrin sultanları Abdulmecid ile Abdülaziz’i konu alan şiirlerin bulunduğu eser, dönemi hakkında ipuçları da vermektedir. Naat türünde yazdığı şiirin Nef’î'nin "Sözüm" redifli kasidesine naziredir. Şuhane tarzda gazellerin de bulunduğu  Dîvân'da  “şarap” için yazılan iki gazel vardır.  Öte yandan eserde, Fars şairlerinden Hâce Selmân ile Nizâmî-i Gencevî'yi anan mısralar İran şiirine ilgiyi, Mevlânâ övgüsündeki beyit de tasavvufa dair meyli göstermektedir. Bunların yanı sıra gazeller arasında  Nâbî’nin hikemî tarzını andıran şiirler de oldukça yer tutmaktadır.  

Genel kullanım sıklığı bakımından şiirlerin dilinde klasik edebiyatın hususiyetleri görülmekle birlikte  “kangı, özge, urmak, kaçan, kande, ditremek” gibi Eski Anadolu Türkçesi unsurlarından sayılan kelimelere de rastlanmaktadır. Lüzûmî’nin Farsçayı şiir yazacak seviyede bildiği Dîvân'ındaki 30 gazel ve bir terkib-bendden oluşan Farsça şiirlerden anlaşılmaktadır.

Dîvân'ın bilinen tek nüshası, İstanbul Millet Kütüphanesi’nde, 34 Ae Manzum 384'te kayıtlıdır. Kimi yerde mısra, kimi yerde beyit, kimi yerde şiir, kimi yerde ise tamamen sayfa karalanmış, bazı sayfalara numara verildiği halde boş bırakılmış ve tanzim edilmemiş olmasına bakılınca eserin Lüzûmî’nin kaleminden çıktığı anlaşılmaktadır. Esere dair bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Ertem 2016).

Şairin biyografisi için bk. ""Lüzûmî, Ahmed Efendi." Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/luzumi-ahmed-efendi