- Yazar Biyografisi (TEİS)
Le’âlî (Müte’accim) - Madde Yazarı: Doç. Dr. Gülçiçek Akçay
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:26/09/2021
DÎVÂN (LE’ÂLÎ)
şiirlerLe’âlî (Müte’accim) (d. ? - ö. ?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Müte’accim lakabıyla meşhur olan şair Tokatlı Le’âlî’nin şiirlerini ihtiva eden eseri. Le’âlî Dîvânı’nın belirlenen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Mahmud Efendi, 3298 numaradaki mecmuanın 41-103 yaprakları arasındadır. Şevval 1001/Temmuz 1593 tarihinde istinsah edilen bu nüshada şiirler yazmanın derkenarına "Dîvân-ı Le'âlî" adıyla kaydedilmiştir. Baş tarafı eksik olan metin "r” kafiyeli gazellerle başlamaktadır. Dîvân'da 244 gazel, 3 murabba, 1 muhammes, 1 Farsça müfred olmak üzere toplam 249 şiir bulunmaktadır (Akçay 2020). Dîvân'da bunlardan başka bir nazım şeklinin yer almaması muhtemelen nüshanın eksik olmasından kaynaklanmaktadır.
Le’âlî Dîvânı'nda din ve tasavvufun konu edildiği müstakil bir manzumeye yer verilmemiştir. Şair, dinî- tasavvufî kavramları sevgiliyi, âşığı ve aşkın hallerini anlatmada birer araç olarak kullanmıştır. Şiirlerdeki aşk, dünyevi aşktır. Oldukça sade, devrinin konuşma diline yakın bir dille yazılan, deyimlerin çokça yer aldığı şiirlerde zincirleme Arapça, Farsça terkiplere pek rastlanmaz. Le’âlî Dîvânı, 15. yüzyıl Anadolu sahasında gelişen Türk divan şiir geleneği çerçevesinde kaleme alınmış eserlerden biridir.
Le’âlî Dîvânı üzerine yapılan yüksek lisans tezi (Korkut 2004) yayımlanmıştır (Akçay 2020).
Şairin biyografisi için bk. "Le'âlî (Müte'accem)". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/leali-muteaccem
Eserden Örnekler
Gazel
Rûşen oldı gün gibi hüsn-i cihângîrün senün
Şâh-ı hüsn oldun melâhat tahtıdur yirün senün
Cânum istikbâl ider bin şevk ile tenden çıkup
Togru gelse cân gibi ger sîneme tîrün senün
Dest-i kudret yazmasaydı ey hat-ı hadd-i nigâr
Âfitâb üstinde kim eylerdi tahrîrün senün
Tende bir lahza karâr itmezdi cânum dilberâ
Levh-i dilde olmasa ger nakş-ı tasvîrün senün
Tîg-i müjgânuna karşu kim durur ey çeşm-i yâr
Bî-nazîr üstâd işidür çünki şemşîrün senün
Ömrün oldukça sakın uslanma ey dîvâne dil
Zülf-i dilber olsa ger boynunda zencîrün senün
Ey Le'âlî sana takdîr olmasa ger vasl-ı yâr
Mümkin olmaz bin yıl itsen vasla tedbîrün senün
Gazel
Fürkatinde dilberün feryâd idüp zâr aglarum
Subh-dem gün yüzini arz itmez ol yâr aglarum
Gül gibi handân olup bir gün yüzüme gülmedi
Lâ-cerem gamgîn olup dil-haste nâ-çâr aglarum
Varup ol agyârla her gün güler oynar o mâh
Yanuban hasret odında her gice zâr aglarum
Zülf-i müşkîn-i nigâra el urup agyâr-ı har
Ben belâ dâmında peyveste giriftâr aglarum
Ey Le'âlî ol kemân-ebrû atup gamze okın
Cânuma irdi vü geçdi eyledi kâr aglarum (Akçay 2020: 108- 109, 143)
Kaynakça
Akçay, Gülçiçek (2020). Dîvân-ı Le'âlî (İnceleme Metin). İstanbul: Paradigma Yay.
Canım, Rıdvan (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n- Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.
İpekten, Haluk, G. Kut, M. İsen, H. Ayan, T. Karabey (2017). Heşt Bihişt, Sehî Beg. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-191370/sehi-beg-hest-bihist.html [Erişim tarihi: 13.08.2021]
İsen, Mustafa (1997). “Yürü Var Gel Arap’tan Ya Acem’den”. Ötelerden Bir Ses - Divan Edebiyatı ve Balkanlarda Türk Edebiyatı Üzerine Makaleler. Ankara: Akçağ Yay. 305-315.
Korkut, Gülçiçek (2004). Dîvân-ı Le’âlî (İnceleme-Metin). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Kurnaz, Cemâl ve M. Tatcı (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî - Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (LE’ÂLÎ) | Le'âlî (Müte’accim) | Doç. Dr. Gülçiçek Akçay |
Görüntüle | ||
| 2 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 4 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 5 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 11 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |