DÎVÂN (LE’ÂLÎ)
şiirler
Le’âlî (Müte’accim) (d. ? - ö. ?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Müte’accim lakabıyla meşhur olan şair Tokatlı Le’âlî’nin şiirlerini ihtiva eden eseri. Le’âlî Dîvânı’nın belirlenen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Mahmud Efendi, 3298 numaradaki mecmuanın 41-103 yaprakları arasındadır. Şevval 1001/Temmuz 1593 tarihinde istinsah edilen bu nüshada şiirler yazmanın derkenarına "Dîvân-ı Le'âlî" adıyla kaydedilmiştir. Baş tarafı eksik olan metin "r” kafiyeli gazellerle başlamaktadır. Dîvân'da 244 gazel, 3 murabba, 1 muhammes, 1 Farsça müfred olmak üzere toplam 249 şiir bulunmaktadır (Akçay 2020). Dîvân'da bunlardan başka bir nazım şeklinin yer almaması muhtemelen nüshanın eksik olmasından kaynaklanmaktadır. 

Le’âlî Dîvânı'nda din ve tasavvufun konu edildiği müstakil bir manzumeye yer verilmemiştir. Şair, dinî- tasavvufî kavramları sevgiliyi, âşığı ve aşkın hallerini anlatmada birer araç olarak kullanmıştır. Şiirlerdeki aşk, dünyevi aşktır. Oldukça sade, devrinin konuşma diline yakın bir dille yazılan, deyimlerin çokça yer aldığı şiirlerde zincirleme Arapça, Farsça terkiplere pek rastlanmaz. Le’âlî Dîvânı, 15. yüzyıl Anadolu sahasında gelişen Türk divan şiir geleneği çerçevesinde kaleme alınmış eserlerden biridir. 

Le’âlî Dîvânı üzerine yapılan yüksek lisans tezi (Korkut 2004) yayımlanmıştır (Akçay 2020).

Şairin biyografisi için bk. "Le'âlî (Müte'accem)". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/leali-muteaccem 

Eserden Örnekler


Gazel

Rûşen oldı gün gibi hüsn-i cihângîrün senün

Şâh-ı hüsn oldun melâhat tahtıdur yirün senün


Cânum istikbâl ider bin şevk ile tenden çıkup

Togru gelse cân gibi ger sîneme tîrün senün


Dest-i kudret yazmasaydı ey hat-ı hadd-i nigâr

Âfitâb üstinde kim eylerdi tahrîrün senün


Tende bir lahza karâr itmezdi cânum dilberâ

Levh-i dilde olmasa ger nakş-ı tasvîrün senün


Tîg-i müjgânuna karşu kim durur ey çeşm-i yâr

Bî-nazîr üstâd işidür çünki şemşîrün senün


Ömrün oldukça sakın uslanma ey dîvâne dil

Zülf-i dilber olsa ger boynunda zencîrün senün


Ey Le'âlî sana takdîr olmasa ger vasl-ı yâr

Mümkin olmaz bin yıl itsen vasla tedbîrün senün


Gazel

Fürkatinde dilberün feryâd idüp zâr aglarum

Subh-dem gün yüzini arz itmez ol yâr aglarum


Gül gibi handân olup bir gün yüzüme gülmedi

Lâ-cerem gamgîn olup dil-haste nâ-çâr aglarum


Varup ol agyârla her gün güler oynar o mâh

Yanuban hasret odında her gice zâr aglarum


Zülf-i müşkîn-i nigâra el urup agyâr-ı har

Ben belâ dâmında peyveste giriftâr aglarum


Ey Le'âlî ol kemân-ebrû atup gamze okın

Cânuma irdi vü geçdi eyledi kâr aglarum (Akçay 2020: 108- 109, 143)

Kaynakça


Akçay, Gülçiçek (2020). Dîvân-ı Le'âlî (İnceleme Metin). İstanbul: Paradigma Yay.

Canım, Rıdvan (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n- Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Haluk, G. Kut, M. İsen, H. Ayan, T. Karabey (2017). Heşt Bihişt, Sehî Beg. Ankara: KTB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-191370/sehi-beg-hest-bihist.html [Erişim tarihi: 13.08.2021]

İsen, Mustafa (1997). “Yürü Var Gel Arap’tan Ya Acem’den”. Ötelerden Bir Ses - Divan Edebiyatı ve Balkanlarda Türk Edebiyatı Üzerine Makaleler. Ankara: Akçağ Yay. 305-315.

Korkut, Gülçiçek (2004). Dîvân-ı Le’âlî (İnceleme-Metin). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.

Kurnaz, Cemâl ve M. Tatcı (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî - Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Atıf Bilgileri


Akçay, Gülçiçek. "DÎVÂN (LE’ÂLÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-le-ali. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (LE’ÂLÎ) Le'âlî (Müte’accim) Doç. Dr. Gülçiçek Akçay
Görüntüle
2 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
3 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
4 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
5 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
6 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
7 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
11 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle