- Yazar Biyografisi (TEİS)
Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî - Madde Yazarı: Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
- Eser Yazılış Tarihi:880/1475-76'den sonra
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Divan
- Yayın Tarihi:15/04/2022
DÎVÂN (KABÛLÎ)
şiirlerKabûlî, Mevlânâ Kabûlî (d. 841/1437-38 - ö. 883/1478-79)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Mevlânâ Kabûlî’nin Türkçe ve Farsça şiirlerinden oluşan eseri. Bu eser, Kabûlî’nin Külliyât-ı Dîvân-ı Kabûlî diye bilinen birinci Dîvân’ından sonra tertip ettiği ikinci Dîvân’ı olup 880/1475’de Boğdan Seferi’nin zaferle sonuçlanmasını takiben düzenlenmiş ve Fâtih Sultân Mehmed’e sunulmuştur. Eser büyük ölçüde Farsça şiirleri ihtiva etmektedir ve toplam beş bölümdür. Birinci bölümde tevhid, münacat ve na'ttan oluşan mesnevi nazım şekliyle yazılmış 593 beyitlik bir dibace, ikinci bölümde 19’u Farsça ve 3’ü Türkçe olmak üzere toplam 22 kaside, üçüncü bölümde 192’si Farsça ve 6’sı Türkçe olmak üzere toplam 198 gazel, dördüncü bölümde 9 adet Farsça kıt'a ve beşinci bölümde ise 8 adet Farsça rubai yer almaktadır. Şairin ilk Dîvân’ından farklı olarak bu eserde hezeliyyât bölümü bulunmamaktadır. Şairin hayatıyla ilgili kaynaklarda yer alan bilgilerde hicve meyilli ve geçimsiz bir tabiatının olduğu ve bu yüzden saray çevresinden uzaklaştırıldığı bilgisi yer almaktadır. Muhtemelen bu sebeple şair tertip ettiği bu Dîvân’da hiciv konulu şiirlere yer vermemiştir. Eserde yer alan şiirlerin pek çoğunun teması Fâtih Sultân Mehmed'den ayrılmanın verdiği üzüntü ve yeniden padişaha kavuşabilme isteği üzerinedir (Namoğlu 2018: 58-65).
Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine Kitapları Bölümü, nu. 884’te kayıtlı Kabûlî Dîvânı’ndaki Türkçe şiirlerden 3 kaside ve 6 gazelin metni ilk kez Günay Kut tarafından bir tanıtım yazısıyla birlikte yayımlanmıştır (2007). Daha sonra bir doktora çalışmasında Dîvân’daki tüm şiirlerin metni verilmiş ve incelemesi yapılmıştır (Namoğlu 2018).
Şairin biyografisi için bk. “Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kabuli-mevlana-kabuli
Eserden Örnekler
Gazel
Ol dil-ber-i dil-cû kim nesrîn-beden olmışdur
Aks-i kadd ü ruhsârı
serv ü semen olmışdur
Mahbûblarun rûhı terkîb oluban cânâ
Sen husrev-i şîrînün
cânına ten olmışdur
Çîn-i ser-i zülfün-çün dil her gice kan aglar
Bî-çâreyi zâr iden hubb-ı
vatan olmışdur
Işkunda şehîd olsam
şemşîr-i mahabbetle
İy dost kefen itme kanum
kefen olmışdur
Pîrâhen-i cân gördüm
pîrâhenüni cânâ
Sen rûh-ı revan-bahşa
can pîrehen olmışdur
Lü’lü’ dişünün nazmın
vasf eyleyeli iy cân
Elfâz-ı güher-bârum
dürr-i Aden olmışdur
Hüsrev çü kabûl itdi
eş’âr-ı Kabûlî’yi
O himmet-i âlîden nazmı
hasen olmışdur (Namoğlu 2018: 302)
Kaynakça
Erdoğan, Mustafa (2009).
“Divan Şiirinde Ortak Mahlas Sorunu ve Kabûlî Örneği”. Erdem, S.53.
55-82.
Kayaalp, İsa (2001).
“Kabûlî”. İslâm Ansiklopedisi, C. 24. İstanbul: TDV Yayınları. 43.
Kut, Günay (2006). “Kabûlî’nin İlk Divanındaki Türkçe Şiirler”. Yazmalara
Adanmış Bir Ömür: Nimet Bayraktar’a Armağan. İstanbul: Türk Kütüphaneciler
Derneği Yay.102-120.
Kut, Günay (2007).
“Kabûlî’nin İkinci Divanı’ndaki Türkçe Kaside ve Gazeller”. Journal of
Turkish Studies Türklük Bilimi Araştırmaları - In Memoriam Şinasi Tekin II,
31 (2). 107-122.
Namoğlu, Elif (2018). Fatih Dönemi Şairi Kabûlî’nin İkinci Farsça Divanı (Metin-İnceleme). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Taş, Hakan (2007).
“Mevlânâ Kabûlî [1438-1478] ve Dîvân’ındaki Türkçe Şiirleri”, Türk Kültürü
İncelemeleri Dergisi, (16): 135-160.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | KÜLLİYÂT-I DÎVÂN-I KABÛLÎ (KABÛLÎ) | Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 2 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 4 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 5 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 11 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |