DÎVÂN (KABÛLÎ)
şiirler
Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî (d. 841/1437-38 - ö. 883/1478-79)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Mevlânâ Kabûlî’nin Türkçe ve Farsça şiirlerinden oluşan eseri. Bu eser, Kabûlî’nin Külliyât-ı Dîvân-ı Kabûlî diye bilinen birinci Dîvân’ından sonra tertip ettiği ikinci Dîvân’ı olup 880/1475’de Boğdan Seferi’nin zaferle sonuçlanmasını takiben düzenlenmiş ve Fâtih Sultân Mehmed’e sunulmuştur. Eser büyük ölçüde Farsça şiirleri ihtiva etmektedir ve toplam beş bölümdür. Birinci bölümde tevhid, münacat ve na'ttan oluşan mesnevi nazım şekliyle yazılmış 593 beyitlik bir dibace, ikinci bölümde 19’u Farsça ve 3’ü Türkçe olmak üzere toplam 22 kaside, üçüncü bölümde 192’si Farsça ve 6’sı Türkçe olmak üzere toplam 198 gazel, dördüncü bölümde 9 adet Farsça kıt'a ve beşinci bölümde ise 8 adet Farsça rubai yer almaktadır. Şairin ilk Dîvân’ından farklı olarak bu eserde hezeliyyât bölümü bulunmamaktadır. Şairin hayatıyla ilgili kaynaklarda yer alan bilgilerde hicve meyilli ve geçimsiz bir tabiatının olduğu ve bu yüzden saray çevresinden uzaklaştırıldığı bilgisi yer almaktadır. Muhtemelen bu sebeple şair tertip ettiği bu Dîvân’da hiciv konulu şiirlere yer vermemiştir. Eserde yer alan şiirlerin pek çoğunun teması Fâtih Sultân Mehmed'den ayrılmanın verdiği üzüntü ve yeniden padişaha kavuşabilme isteği üzerinedir (Namoğlu 2018: 58-65). 


Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine Kitapları Bölümü, nu. 884’te kayıtlı Kabûlî Dîvânı’ndaki Türkçe şiirlerden 3 kaside ve 6 gazelin metni ilk kez Günay Kut tarafından bir tanıtım yazısıyla birlikte yayımlanmıştır (2007). Daha sonra bir doktora çalışmasında Dîvân’daki tüm şiirlerin metni verilmiş ve incelemesi yapılmıştır (Namoğlu 2018).


Şairin biyografisi için bk. “Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kabuli-mevlana-kabuli 

Eserden Örnekler


Gazel

Ol dil-ber-i dil-cû kim nesrîn-beden olmışdur

Aks-i kadd ü ruhsârı serv ü semen olmışdur


Mahbûblarun rûhı terkîb oluban cânâ

Sen husrev-i şîrînün cânına ten olmışdur


Çîn-i ser-i zülfün-çün dil her gice kan aglar

Bî-çâreyi zâr iden hubb-ı vatan olmışdur


Işkunda şehîd olsam şemşîr-i mahabbetle

İy dost kefen itme kanum kefen olmışdur

 

Pîrâhen-i cân gördüm pîrâhenüni cânâ

Sen rûh-ı revan-bahşa can pîrehen olmışdur

 

Lü’lü’ dişünün nazmın vasf eyleyeli iy cân

Elfâz-ı güher-bârum dürr-i Aden olmışdur

 

Hüsrev çü kabûl itdi eş’âr-ı Kabûlî’yi

O himmet-i âlîden nazmı hasen olmışdur (Namoğlu 2018: 302)

Kaynakça


Erdoğan, Mustafa (2009). “Divan Şiirinde Ortak Mahlas Sorunu ve Kabûlî Örneği”. Erdem, S.53. 55-82.

 

Kayaalp, İsa (2001). “Kabûlî”. İslâm Ansiklopedisi, C. 24. İstanbul: TDV Yayınları. 43.

 

Kut, Günay (2006).  “Kabûlî’nin İlk Divanındaki Türkçe Şiirler”. Yazmalara Adanmış Bir Ömür: Nimet Bayraktar’a Armağan. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.102-120.

 

Kut, Günay (2007). “Kabûlî’nin İkinci Divanı’ndaki Türkçe Kaside ve Gazeller”. Journal of Turkish Studies Türklük Bilimi Araştırmaları - In Memoriam Şinasi Tekin II, 31 (2). 107-122.

 

Namoğlu, Elif (2018). Fatih Dönemi Şairi Kabûlî’nin İkinci Farsça Divanı (Metin-İnceleme). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.


Taş, Hakan (2007). “Mevlânâ Kabûlî [1438-1478] ve Dîvân’ındaki Türkçe Şiirleri”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (16): 135-160.

Atıf Bilgileri


KILIÇ, MUSTAFA. "DÎVÂN (KABÛLÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-kabuli-tees-1788. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 KÜLLİYÂT-I DÎVÂN-I KABÛLÎ (KABÛLÎ) Kabûlî, Mevlânâ Kabûlî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
2 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
3 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
4 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
5 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
6 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
7 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
11 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle